Một thế kỷ dâng hiến và nỗi đau hóa thành bất tử

Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi năm nay 103 tuổi nâng niu di ảnh con gái là Liệt sĩ Nguyễn Thị Thắng.

Không riêng gì gia đình Mẹ Phan Thị Mùi, cứ mỗi dịp tháng Bảy về, khi cả nước nghiêng mình tưởng nhớ những người con đã ngã xuống vì độc lập tự do của Tổ quốc và nhiều gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng ở tỉnh Thanh Hóa nói riêng và trên cả nước nói chung lại trở nên ấm áp hơn bởi những bước chân tri ân. Mẹ Phan Thị Mùi đã bước qua hơn 1 thế kỷ với gương mặt hằn in dấu vết thời gian, nhưng ánh mắt vẫn ngời lên vẻ kiên cường, đã nếm trải mọi đắng cay, nhọc nhằn và cả những hy sinh cho Tổ quốc.

Video đại diện Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi:

Duyên nợ với cách mạng

Mẹ Phan Thị Mùi là người con của vùng đất văn hiến Hưng Yên. Tuổi thơ của Mẹ không êm đềm như những câu ca dao bên bờ sông Hồng. Mồ côi từ thuở lọt lòng, bố đi bước nữa, Mẹ lớn lên trong sự thiếu thốn tình thương, như ngọn cỏ dại ven đường tự mình vươn lên giữa bão tố. Từ nhỏ, Mẹ đã phải đi ở hết nhà này sang nhà khác để đổi lấy miếng cơm manh áo...

Năm 16 tuổi Mẹ đã đi làm dâu nhà người khi còn rất trẻ. Chiến tranh xảy ra, lấy chồng chưa được bao lâu thì bố chồng ốm bệnh mất sớm, mẹ chồng cũng bị giặc Pháp bắn chết. Sau đó không lâu chồng Mẹ Mùi tham gia hoạt động cách mạng, nay đây mai đó, hành tung bí ẩn để giữ bí mật. Một mình Mẹ vừa làm vợ, vừa làm mẹ, vừa làm chị, quán xuyến mọi việc nhà và nuôi nấng người em chồng mới lên 5 tuổi.

Các em học sinh tới thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi.

Hình ảnh người phụ nữ nhỏ nhắn với đôi quang gánh trên vai, một bên là hàng hóa chạy chợ mưu sinh, một bên là người em chồng ngồi lọt thỏm, đã trở thành biểu tượng cho sự tần tảo của Mẹ. Giữa những khắc nghiệt ấy, ý chí cách mạng trong Mẹ sớm nảy nở. Mẹ tham gia đội du kích nữ Hoàng Ngân nổi tiếng đất Hưng Yên, từng bị giặc bắt, bị tra tấn, nhưng tinh thần gang thép của người phụ nữ Việt Nam không bao giờ khuất phục.

Để bảo toàn lực lượng khi đội du kích bị lộ, tổ chức đã đưa Mẹ vào Thanh Hóa. Dắt díu người em chồng nhỏ dại, Mẹ ra đi với niềm tin mãnh liệt vào tương lai. Và chính mảnh đất xứ Thanh "địa linh nhân kiệt" đã trở thành quê hương thứ hai, dung dưỡng và chở che cho cuộc đời Mẹ qua những ngày giông bão.

Trò chuyện với chúng tôi, anh Nguyễn Đức Trung (con trai út của Mẹ năm nay đã 62 tuổi) kể lại: “Mẹ tôi thường kể chuyện cho chị em tôi về cuộc gặp lại bố tôi tại Thanh Hóa sau nhiều năm xa cách. Bố tôi tham gia vận chuyển, trông kho lương thực cho chiến dịch Thượng Lào. Cuộc đoàn tụ đầy nước mắt ấy đã tiếp thêm sức mạnh để mẹ tôi tiếp tục làm hậu phương vững chắc cho chồng. Bố tôi công tác tại Ty Lương thực Thanh Hóa, còn mẹ tôi lại tất bật sớm khuya, nuôi con, nuôi em chồng trưởng thành. Dù không phải nơi chôn nhau cắt rốn, nhưng từng tấc đất, từng giọt nước dòng sông Mã đã thấm đẫm mồ hôi và tình yêu thương của mẹ tôi”.

Mâm cơm của gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi được dọn ra, mong ngóng "Đợi con về".

Nỗi đau "người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh"

Cuộc đời mẹ Mùi là một chuỗi những sự hy sinh thầm lặng, nhưng nỗi đau lớn nhất chính là những lần sinh ly tử biệt với những người thân yêu nhất.

Người em chồng của Mẹ là ông Nguyễn Đức Quý, người mà Mẹ Mùi đã chăm sóc từ lúc 5 tuổi, coi như con đẻ, đã nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc khi tròn 18 tuổi lên đường nhập ngũ. Mẹ Mùi kể, ngày ông Quý lên đường, ông hiền lành lắm, chỉ dặn mọi người giữ gìn sức khỏe. Thế rồi, chiến trường khốc liệt đã giữ người chiến sĩ trẻ ấy lại mãi mãi. Ngày nhận giấy báo tử, Mẹ Mùi như chết lặng. Đứa em trai nhỏ năm nào ngồi trong quang gánh của Mẹ đã hòa vào đất mẹ.

Đại tá Hoàng Văn Hanh, Chủ tịch Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa (người mặc quân phục) tặng quà Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi năm nay đã 103 tuổi.

Đến tận bây giờ, ở tuổi 103, mẹ vẫn đau đáu một tâm nguyện chưa thành: "Tìm thấy hài cốt của chú ấy để đưa về an táng". Tờ giấy báo tử nhuốm màu thời gian vẫn được mẹ nâng niu như một kỷ vật thiêng liêng nhất.

Nhưng nỗi đau chưa dừng lại ở đó. Năm 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở giai đoạn cam go nhất, Mẹ Mùi lại một lần nữa tiễn biệt người con gái yêu quý, chị Nguyễn Thị Thắng. Chị hy sinh khi mới 18 tuổi, cái tuổi đẹp nhất đời người, trong một trận bom tàn khốc của đế quốc Mỹ trút xuống công trường đắp đê sông Mã.

Ký ức về ngày cuối cùng gặp con vẫn vẹn nguyên trong tâm trí Mẹ Mùi. Chị Thắng về nhà lấy gạo, Mẹ còn kịp may cho con chiếc áo mới, nón mới. Câu nói của người con gái trước khi đi: "Chiến tranh khốc liệt sống giờ chết giờ, biết có còn cơ hội nào mà thắp nén hương thơm" như một điềm báo đau lòng. Trận bom ngày 14/6/1972 đã cướp đi sinh mạng của 64 giáo viên, học sinh, trong đó có chị Thắng, niềm xót xa khôn nguôi trong lòng người Mẹ già hơn nửa thế kỷ qua.

Đại tá Hoàng Văn Hanh, Chủ tịch Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa cho biết: Bước qua những mất mát tột cùng, mẹ Phan Thị Mùi không chọn cách gục ngã. Mẹ chọn cách sống tiếp, sống thật ý nghĩa để xứng đáng với sự hy sinh của em chồng, của con gái và của biết bao đồng đội. Với Mẹ, nỗi đau gia đình là một phần trong nỗi đau chung của cả dân tộc. Mẹ Mùi tâm niệm một điều giản dị nhưng sâu sắc: "Đã là người dân nước Việt thì bao giờ cũng phải biết nỗ lực cố gắng xây dựng và bảo vệ quê hương, Tổ quốc".

Các em học sinh quây quần bên Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi năm nay đã 103 tuổi.

Ở tuổi 103, Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi chính là biểu tượng cao đẹp nhất của người phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang". Cuộc đời mẹ như một bài ca bi tráng, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về giá trị của hòa bình, về cái giá của độc lập không chỉ được trả bằng mồ hôi mà còn bằng máu và nước mắt của những người mẹ.

Tháng Bảy, nắng nhuộm vàng phố phường Thanh Hóa, ngôi nhà của mẹ Mùi vẫn rộn ràng tiếng cười nói của các em học sinh, của đoàn viên, thanh niên đến thăm vui chơi bên Mẹ. Nhìn mẹ ngồi đó, tay vuốt ve di ảnh chân dung con gái Nguyễn Thị Thắng chúng ta hiểu rằng: Mẹ không chỉ là Mẹ của những liệt sĩ, mà mẹ là người Mẹ của cả một dân tộc anh hùng. Những hy sinh của Mẹ và gia đình sẽ mãi mãi là ngọn đuốc soi sáng cho lý tưởng và lòng yêu nước của muôn đời sau.