MQ-28 Ghost Bat - quân bài UAV chiến đấu mới của Boeing tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Trong bối cảnh không quân hiện đại bước vào kỷ nguyên “tác chiến kết hợp người - máy”, Boeing đang đẩy mạnh giới thiệu UAV MQ-28 Ghost Bat như một nền tảng then chốt.

Đây là máy bay chiến đấu không người lái do Boeing Australia phát triển, vốn được Không quân Hoàng gia Australia lựa chọn để xây dựng năng lực tác chiến mới: một UAV có thể bay cùng biên đội với tiêm kích có người lái, nhận lệnh, chia sẻ dữ liệu và thậm chí mang vũ khí tấn công.

Theo thông tin Boeing công bố, UAV MQ-28 Ghost Bat đang chuyển dần từ giai đoạn thử nghiệm sang hoàn thiện cấu hình có thể sản xuất hàng loạt, trong đó trọng tâm là phiên bản nâng cấp Block 3.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc UAV MQ-28 Ghost Bat được định hình như một “máy bay chiến đấu hợp tác” đúng nghĩa, không chỉ làm nhiệm vụ trinh sát.

Một mốc được nhắc đến là tháng 12/2025, khi Australia tiến hành một bài thử nghiệm quan trọng trong khuôn khổ Trial Kareela.

Trong kịch bản này, UAV MQ-28 Ghost Bat được triển khai cùng máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không E-7A Wedgetail và tiêm kích hạm 2 chỗ ngồi F/A-18F Super Hornet.

Theo mô tả, F/A-18 Super Hornet đóng vai trò nhận diện và tham gia khóa mục tiêu, E-7A Wedgetail làm trung tâm chỉ huy trên không, còn MQ-28 thực hiện thao tác phóng vũ khí theo lệnh điều phối.

Vũ khí được nhắc tới trong bài thử nghiệm là tên lửa không đối không tầm trung AIM-120 AMRAAM, loại tên lửa dẫn đường radar chủ động được Mỹ sản xuất và trang bị rộng rãi trong NATO.

Việc một UAV như Ghost Bat có thể phóng AIM-120 cho thấy mục tiêu cuối cùng của chương trình không chỉ là bay trinh sát, mà là tạo ra một “tay súng” bổ sung cho biên đội, tăng số lượng tên lửa mang theo mà không cần tăng số tiêm kích có người lái.

Bên cạnh khả năng mang vũ khí, Boeing cũng nhấn mạnh vào kiến trúc thiết kế kiểu module. Điều này cho phép UAV MQ-28 Ghost Bat hoán đổi phần mũi để tích hợp nhiều gói cảm biến khác nhau.

Trong số đó có hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại IRST (hệ thống tìm kiếm - theo dõi hồng ngoại), một cảm biến rất quan trọng khi đối đầu với máy bay tàng hình hoặc mục tiêu phát xạ radar thấp.

Nếu IRST được triển khai hiệu quả, UAV MQ-28 Ghost Bat có thể vừa làm trinh sát thụ động, vừa cung cấp dữ liệu mục tiêu cho tiêm kích có người lái.

Với Block 3, thay đổi đáng chú ý là sải cánh được tăng lên khoảng 7,3 m, thay vì khoảng 6 m ở các phiên bản trước.

Theo Boeing, nâng cấp này giúp tăng đáng kể lượng nhiên liệu, từ đó tăng tầm hoạt động và thời gian bay.

Đây là điểm cực kỳ phù hợp với môi trường tác chiến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ xa hơn nhiều so với chiến trường châu Âu.

Một điểm khác được nhắc tới là khả năng mang vũ khí trong khoang nội bộ. Đây là chi tiết có ý nghĩa chiến thuật vì giúp UAV duy trì tiết diện phản xạ radar thấp hơn so với mang vũ khí ngoài cánh.

Với khoang vũ khí, UAV MQ-28 Ghost Bat được đề cập có thể mang 1 tên lửa AIM-120 hoặc mang 2 bom đường kính nhỏ GBU-39/B SDB (Bom đường kính nhỏ) - loại bom dẫn đường chính xác do Mỹ sản xuất, thường dùng để tấn công mục tiêu cố định với mức sát thương tập trung.

Nếu nhìn từ góc độ chiến lược, UAV MQ-28 Ghost Bat không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà là lời giải cho bài toán nhân lực và tổn thất.

Không quân các nước trong khu vực đang đối diện cùng lúc 2 áp lực: thiếu phi công và chi phí vận hành tiêm kích thế hệ mới ngày càng đắt đỏ.

Một UAV chiến đấu hợp tác có thể thay thế một phần nhiệm vụ nguy hiểm, bay vào vùng phòng không đối phương để trinh sát, gây nhiễu, làm mồi nhử hoặc phóng tên lửa, trong khi tiêm kích có người lái đứng ở vị trí an toàn hơn.

Ở góc độ thị trường, Boeing đang “mở cửa” cho xuất khẩu Ghost Bat, đặc biệt nhắm tới các quốc gia Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Lợi thế của UAV MQ-28 Ghost Bat là không được định hình như UAV cảm tử giá rẻ, mà là nền tảng có thể dùng lâu dài, mang cảm biến và vũ khí, phối hợp với tiêm kích hiện đại.

Đổi lại, thách thức của nó là giá thành và mức độ phức tạp, vì một UAV kiểu “đối tác trung thành” phải đạt tiêu chuẩn an toàn bay, liên kết dữ liệu, điều khiển và bảo mật ở cấp độ rất cao.

Từ những gì Boeing công bố, có thể thấy UAV MQ-28 Ghost Bat đang bước sang giai đoạn “tác chiến hóa”, tức không chỉ bay thử mà bắt đầu chứng minh vai trò chiến đấu bằng bắn đạn thật.

Trong môi trường an ninh khu vực ngày càng nhạy cảm, một nền tảng UAV có thể mang tên lửa không đối không và bom dẫn đường sẽ là yếu tố làm thay đổi cách các không quân tổ chức lực lượng trong thập niên tới.

Việt Hùng