MRI 5 Tesla đầu tiên ở Đông Nam Á: Nhìn sâu vào não bộ, tìm dấu vết ung thư từ cấp độ phân tử

MRI 5 Tesla đầu tiên ở Đông Nam Á chính thức vận hành tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Ảnh: Tiến Lưu.

Những tổn thương nhỏ nằm sâu trong não, những biến đổi khó nhận biết ở thành túi phình mạch máu hay việc phân biệt khối u tái phát với tổn thương do xạ trị đều là những thách thức trong chẩn đoán. Hình ảnh càng chi tiết, bác sĩ càng có thêm cơ sở để đánh giá chính xác tình trạng bệnh.

Đây là một trong những kỳ vọng đặt vào hệ thống cộng hưởng từ siêu từ lực 5 Tesla (5T) vừa được Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đưa vào sử dụng.

Hệ thống uMR Jupiter 5T do United Imaging Healthcare sản xuất, là máy MRI 5T đầu tiên tại Đông Nam Á. So với các hệ thống 1,5T và 3T đang được sử dụng phổ biến, từ trường mạnh hơn có thể tạo ra tín hiệu hình ảnh tốt hơn, giúp tăng độ phân giải hoặc rút ngắn thời gian chụp trong những điều kiện phù hợp.

Giá trị của thiết bị nằm ở khả năng kết hợp từ lực cao với những kỹ thuật chụp chuyên sâu để trả lời các câu hỏi lâm sàng khó hơn.

Nhìn rõ hơn những dấu hiệu nhỏ trong não bộ

Não là một trong những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi rõ rệt từ MRI 5T. Với các bệnh lý thần kinh, tổn thương có thể rất nhỏ, nằm ở vị trí khó tiếp cận hoặc chỉ biểu hiện qua thay đổi tinh vi trong cấu trúc mô.

Hình ảnh có độ phân giải cao hơn giúp bác sĩ khảo sát kỹ hơn vùng hải mã, các cấu trúc liên quan đến động kinh, những dấu hiệu gợi ý bệnh Parkinson và các biến đổi ở thành mạch não.

Điều này có ý nghĩa trong quá trình đánh giá người bệnh động kinh, suy giảm nhận thức hoặc nghi ngờ mắc bệnh lý mạch máu não. Chẳng hạn, hình ảnh chi tiết hơn có thể giúp bác sĩ tìm kiếm những bất thường khó thấy trên các hệ thống thông thường, bổ sung dữ liệu khi đối chiếu với triệu chứng, điện não đồ và các kết quả xét nghiệm khác.

Tuy vậy, MRI không tự đưa ra chẩn đoán thay bác sĩ; kết luận vẫn cần dựa trên tổng hợp thông tin lâm sàng.

Một hướng ứng dụng đáng chú ý khác là khảo sát mạch máu não mà không cần tiêm thuốc tương phản từ trong một số quy trình chụp. Kỹ thuật 4D-ASL-MRA sử dụng tín hiệu từ của máu để tạo hình và đánh giá dòng chảy theo thời gian, có tiềm năng hỗ trợ khảo sát tuần hoàn bàng hệ ở người mắc bệnh hẹp, tắc mạch hoặc bệnh Moyamoya.

Khi phù hợp với chỉ định, cách tiếp cận này có thể hữu ích với người bệnh suy thận nặng hoặc có nguy cơ liên quan đến thuốc tương phản từ. Việc có dùng được kỹ thuật không tiêm thuốc hay không vẫn phụ thuộc vào câu hỏi chẩn đoán và đánh giá của bác sĩ.

Hệ thống MRI 5T được kỳ vọng sẽ giúp chẩn đoán được nhiều ca bệnh khó. Ảnh: Thanh Tùng.

Từ hình ảnh giải phẫu đến dấu vết sinh hóa của khối u

Điểm khác biệt đáng chú ý của MRI 5T không chỉ là nhìn rõ hình dạng, mà còn mở rộng khả năng khảo sát những đặc tính sinh học của mô. Các kỹ thuật như GluCEST và APT-CEST được nghiên cứu để ghi nhận những tín hiệu liên quan đến glutamate hoặc trao đổi proton trong mô.

Dữ liệu này có thể bổ sung thông tin về đặc điểm khối u não, hỗ trợ bác sĩ đánh giá mức độ ác tính hoặc phân biệt u tái phát với biến đổi mô sau xạ trị.

Các kỹ thuật hình ảnh hóa sinh có thể giúp bác sĩ có thêm manh mối trước khi quyết định bước tiếp theo, chẳng hạn theo dõi, sinh thiết hay điều chỉnh điều trị.

Khả năng khảo sát cũng không giới hạn ở não. Ở vùng bụng, các chuỗi khuếch tán có trường nhìn nhỏ kết hợp thuật toán xử lý ảnh có thể giúp làm rõ tổn thương ở gan, thận, tụy và tuyến tiền liệt, đồng thời giảm một phần nhiễu do hô hấp hay nhu động ruột.

Từ đó, bác sĩ có thêm dữ liệu khi tìm các khối u nhỏ như insulinoma ở tụy, định lượng tỷ lệ mỡ và sắt trong gan, đánh giá tưới máu thận hoặc phân tầng nguy cơ tổn thương tuyến tiền liệt theo hệ thống PI-RADS.

Với tim mạch, những phép đo như Native T1, T2 mapping và thể tích ngoại bào ECV có thể hỗ trợ khảo sát biến đổi mô cơ tim, trong đó có dấu hiệu liên quan đến viêm hoặc xơ hóa.

Ở cơ xương khớp và vùng đầu cổ, hình ảnh chi tiết hơn có thể giúp đánh giá các cấu trúc nhỏ như sụn sợi tam giác ở cổ tay, đám rối thần kinh ngoại biên hay tai trong.

Những thông tin này đặc biệt hữu ích khi bác sĩ cần xác định vị trí và phạm vi tổn thương để cân nhắc điều trị hoặc lập kế hoạch can thiệp.

Tuy nhiên, không phải mọi bệnh nhân đều cần chụp bằng MRI 5 Tesla. Tùy triệu chứng, loại bệnh nghi ngờ và mục tiêu chẩn đoán, MRI 1,5T hoặc 3T vẫn có thể đáp ứng tốt yêu cầu; bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp.

Trao đổi với VietTimes, PGS.TS Đoàn Tiến Lưu, Phó Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp điện quang Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết hệ thống MRI 5 Tesla được đưa vào sử dụng thường quy ngay sau lễ khai trương. Trước đó, đã có một tháng chạy thử, kiểm tra và hoàn thiện quy trình vận hành.

Hy vọng, cộng hưởng từ 5 Tesla sẽ giúp chẩn đoán được nhiều ca bệnh khó.

Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho rằng việc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đầu tư hệ thống MRI 5T giải quyết trực tiếp 3 bài toán chiến lược: Phục vụ nghiên cứu đa ngành, đào tạo bác sĩ và phát triển các công trình khoa học có chất lượng.

Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đặt ra yêu cầu tối ưu chi phí, bảo đảm vận hành bền vững để người dân có thể tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao một cách hiệu quả, an toàn.