Mùa câu mực ống

Xuyên đêm câu mực

Mùa này, đứng từ bờ biển Nhật Lệ (Đồng Hới) nhìn ra xa, bằng mắt thường có thể thấy cả một vùng biển lung linh ánh đèn, rực sáng như một “thành phố nổi” giữa biển đêm. Đó là ánh sáng từ hàng trăm tàu, thuyền câu mực đang hoạt động xuyên đêm.

Đang trong thời điểm chính vụ câu mực ống, nên hầu hết các ngư dân có thuyền công suất nhỏ (khoảng 6-12m) ở các làng biển lâu đời như Cảnh Dương (Hòa Trạch), Lý Hòa (Đông Trạch), Nhân Trạch (Nam Trạch), Bảo Ninh (Đồng Hới)… đều ra biển hoạt động hết công suất.

Khi hoàng hôn buông xuống, ánh nắng cuối ngày dần tắt, từ cửa sông Nhật Lệ, ngư dân Đào Thành cùng bạn thuyền ở làng biển Bảo Ninh bắt đầu chuyến câu mực xuyên đêm ở vùng biển gần bờ. Trước giờ xuất phát, ông cùng các bạn thuyền kiểm tra lại ngư cụ và nhu yếu phẩm.

Ông Thành chia sẻ, dụng cụ câu mực khá đơn giản, chỉ là một cần tre dài hơn 2m, dây cước dài hơn 10m và mồi giả hình con tôm nhỏ có gắn nhiều móc inox sắc bén. Bên ngoài mồi được quấn dây kim tuyến phản quang để phát sáng dưới ánh đèn, thu hút mực bơi đến.

Thuyền câu mực của ngư dân Bảo Ninh (Đồng Hới) đang neo đậu trên sông Nhật Lệ, chuẩn bị đêm xuống ra biển câu mực - Ảnh: P.P

Hầu hết các thuyền câu mực đêm đều trang bị bình ắc quy và đèn huỳnh quang để tạo nguồn sáng mạnh. Bởi đặc tính của mực là khi phát hiện ánh sáng, chúng sẽ nhanh chóng bơi đến kiếm ăn. Ánh sáng càng mạnh, mực tụ về càng nhiều.

Với gần 30 năm bám biển mưu sinh, ông Thành tích lũy nhiều kinh nghiệm quý trong nghề câu mực đêm. Theo ông, thời điểm mực ăn mạnh nhất thường từ chập tối đến nửa đêm và rạng sáng. Người câu phải quan sát con nước, hướng gió, độ sáng của trăng và màu nước biển để xác định luồng mực di chuyển.

Ông cho biết, vào những đêm nước lớn hoặc khi dòng chảy đổi hướng, mực thường nổi lên kiếm ăn nhiều hơn. Khi thả câu, ngư dân phải giữ dây vừa tay, cảm nhận nhịp kéo của con mực rồi kéo đều để lưỡi câu bám chắc. Nếu giật mạnh hoặc kéo quá nhanh, mực dễ tuột khỏi lưỡi. Việc đưa mực lên thuyền cũng cần sự khéo léo, tránh để mực phun nước hoặc rơi trở lại biển.

Theo ông Thành, nghề câu mực tuy không cần vốn đầu tư lớn nhưng phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thời tiết, con nước và kinh nghiệm của người đi biển. Có những đêm gặp đúng luồng mực, ngư dân kéo liên tục không kịp gỡ câu, khoang thuyền nhanh chóng đầy ắp mực tươi. Nhưng cũng có hôm biển động, sóng lớn, mực đi sâu hoặc tản đàn, cả đêm thức trắng chỉ được vài ký mực nhỏ đem về.

Công việc câu mực nhìn qua tưởng nhẹ nhàng nhưng thực tế vô cùng nhọc nhằn, vất vả. Để có được những mẻ mực tươi ngon cập bến từ sáng sớm, ngư dân thường phải thức trắng đêm giữa biển khơi. Mực thường bơi theo những luồng nước chảy xiết để săn mồi nên thuyền phải neo ở nơi sóng mạnh và nước xoáy.

Suốt đêm, người câu mực ngồi trên chiếc thuyền nhỏ liên tục chòng chành theo sóng biển, tay không ngừng giữ dây, mắt dõi theo ánh đèn câu lập lòe giữa màn đêm. Sau mỗi chuyến biển, ai cũng mệt rã rời nhưng vẫn bám nghề bởi đó là kế sinh nhai của ngư dân gắn bó bao năm với biển cả.

Sau một đêm câu mực trên biển, chiếc thuyền nhỏ của ông Thành quay vào bờ. Nhìn những sọt mực tươi óng ánh bạc được chất cẩn thận trên khoang thuyền, ông như vơi hết mệt mỏi sau một đêm thức trắng. Ông Thành cho biết, chuyến biển này ông và bạn thuyền câu được hơn 30kg mực tươi. Giá mực đang cao nên sau khi trừ chi phí, mỗi người kiếm được hơn 3 triệu đồng.

Theo nhiều ngư dân, mùa mực năm nay khá thuận lợi khi mực xuất hiện nhiều ở vùng lộng. Đặc biệt, mùa câu mực trùng với mùa du lịch nên giá mực tươi luôn ở mức cao. Nhờ đó, chỉ sau một đêm ra khơi, nhiều ngư dân có thể kiếm được vài triệu đồng.

Đặc sản mực một nắng

Theo ngư dân địa phương, hiện có 3 loại mực phổ biến được khai thác là mực nang, mực cơm và mực ống. Trong đó, mực ống có giá trị kinh tế cao nhất nhờ thịt dày, vị ngọt và chất lượng thơm ngon. Thời điểm chính vụ, mực ống nhiều, con to và tươi nên được thương lái thu mua với giá cao. Ngoài việc cung cấp cho các nhà hàng, khách sạn, mực ống còn được các cơ sở chế biến hải sản thu mua để làm mực một nắng, mực khô, giúp giá trị tăng lên nhiều lần.

Sau khi được đưa vào bờ, mực tươi nhanh chóng được sơ chế và đem phơi dưới nắng lớn đầu ngày để giữ độ tươi ngon. Thông thường, mỗi tạ mực tươi sẽ cho khoảng nửa tạ mực một nắng thành phẩm. Nếu trước đây chủ yếu là mực khô hoàn toàn, thì hiện nay mực một nắng được ưa chuộng hơn nhờ giữ được độ mềm, dai và vị ngọt tự nhiên.

Sản phẩm mực một nắng, mực khô của ngư dân Quảng Trị được khách du lịch ưa chuộng, lựa chọn mua làm quà cho người thân - Ảnh: P.P

Bà Phạm Thị Hằng, chủ cơ sở hải sản Sỹ Hằng (phường Đồng Hới), cho biết: “Chúng tôi thu mua mực trực tiếp từ ngư dân để chế biến phục vụ khách du lịch và thị trường. Mực tươi hiện có giá khoảng 600.000 đồng/kg. Sau khi sơ chế và phơi đúng độ nắng, giá bán có thể lên khoảng 1 triệu đồng/kg”.

Theo bà Hằng, để làm được mực một nắng ngon, phải chọn mực ống to, vừa được câu lên còn tươi, da sáng bóng và thân dày. Sau khi làm sạch, mực được phơi đúng một lượt nắng lớn. Người làm phải canh thời gian rất kỹ để mực ráo bên ngoài nhưng bên trong vẫn giữ được độ mềm. Nếu phơi quá lâu, mực sẽ bị khô cứng và mất vị ngọt tự nhiên.

Những năm gần đây, mực một nắng trở thành đặc sản nổi tiếng của vùng biển Quảng Trị, được nhiều du khách tìm mua làm quà. Nhờ nguồn nguyên liệu tươi từ các chuyến biển đêm và cách chế biến truyền thống, sản phẩm ngày càng có chỗ đứng trên thị trường hải sản.

Nhiều du khách đến Đồng Hới đều tìm mua mực một nắng và mực khô. Chị Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng với chất lượng mực ở đây. Mực dày, thơm và ngọt tự nhiên. Mỗi lần đến Đồng Hới tôi đều mua về làm quà cho bạn bè, người thân”.