Mùa lễ hội - Trao truyền giá trị di sản văn hóa
Trong sắc xuân rộn ràng, mùa lễ hội ngoài ý nghĩa vãn cảnh, vui xuân còn là dịp để cộng đồng kết nối cội nguồn, tri ân tiền nhân. Đó cũng là cơ hội quan trọng để đồng bào gìn giữ, trao truyền những giá trị di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc cho thế hệ mai sau. Đó là những phong tục, tập quán, tín ngưỡng, các loại hình nghệ thuật dân gian được đồng bào thành kính thực hành, diễn xướng.
Đồng bào các dân tộc luôn coi trọng trang phục truyền thống khi tham dự lễ hội đầu xuân
Hiện trên toàn tỉnh có 92 xã, phường, gần 1,8 triệu người, 39 dân tộc anh em. Các dân tộc chiếm số đông là: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, Mông, Hoa. Mỗi dân tộc đều có nét đẹp văn hóa mang tính truyền thống, bản sắc đặc trưng riêng.
Toàn tỉnh có 336 lễ hội các cấp, 754 di sản văn hóa phi vật thể. Nhiều di sản văn hóa phi vật thể được tỉnh quan tâm bảo tồn, phục dựng. Đặc biệt, từ các nguồn vốn hỗ trợ của Trung ương và của tỉnh, nhiều đề tài khoa học được triển khai, thực hiện có hiệu quả, tiêu biểu là các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn âm nhạc dân gian các dân tộc Thái Nguyên; phục dựng đám cưới của người Tày; Lễ cầu mùa của dân tộc Sán Dìu; Lễ hội Oóc Pò của dân tộc Nùng…
Sau phục dựng, đồng bào các dân tộc đã có ý thức hơn trong việc trao truyền, gìn giữ, phát huy giá trị. Nhiều nét đẹp văn hóa được đồng bào các dân tộc “trình làng” qua hình thức sân khấu tại lễ hội đầu xuân.
Nhờ có sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và người dân, nhiều nét đẹp văn hóa của các dân tộc thiểu số được phục hồi bản sắc gốc, phát huy được giá trị trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào các dân tộc. Nhất là dịp đầu xuân đồng bào các dân tộc thực hành, trình diễn các nghi thức lễ, các hoạt động văn hóa văn nghệ, trò chơi dân gian độc đáo của dân tộc mình, tạo không khí lễ hội vui tươi, phấn chấn.
Trước lễ hội, tại các thôn bản đã bận rộn chuẩn bị lễ vật, đó cũng là lúc các già làng, nghệ nhân dân gian trao truyền cho con cháu các nghi thức lễ, cách hành lễ và giai điệu dân ca truyền thống.
Các hoạt động lễ hội được gắn với tuyên truyền, giáo dục lịch sử, văn hóa, khơi dậy niềm tự hào về quê hương, đất nước, nâng cao nhận thức cộng đồng, nhất là với thế hệ trẻ về trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa.
Theo dòng thời gian, những mùa lễ hội đầu xuân đi qua đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người. Đó là nhận thức của người dân được bồi bổ, tăng cường, tạo thành sự chuyển biến tích cực trong cách tiếp cận di sản.
Cũng trong mùa lễ hội đầu xuân, công tác nghiên cứu, sưu tầm hiện vật, tư liệu hóa di sản tiếp tục được cơ quan chức năng của tỉnh triển khai bài bản, có chiều sâu.
Nghề dệt thổ cẩm được đồng bào dân tộc Dao gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ.
Trong những năm gần đây các hoạt động bảo tồn văn hóa được gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch. Thông qua đó hình thành nên những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng. Cũng từ đây di sản văn hóa ngoài ý nghĩa là vật báu được gìn giữ, trao truyền còn được phát huy giá trị rộng rãi trong cộng đồng xã hội thông qua hoạt động du lịch, trở thành một sinh kế bền vững cho người dân nơi có di sản.
Xuyên suốt mùa lễ hội đầu xuân là nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc được thực hành, trình diễn. Đó cũng là một cơ hội để đồng bào các dân tộc kể cho con cháu mình về tổ tiên, về cuộc thiên di của cha ông và lý do vì sao cộng đồng dân tộc mình định chân tại Thái Nguyên. Từng câu chuyện của già làng, trưởng bản dành cho con cháu trong mùa lễ hội, chính là cách đồng bào chuyển tải thông điệp văn hóa của dân tộc mình cho thế hệ sau.
