Mùa len

Mùa len là khi cơn gió đầu đông chạm nhẹ ô cửa, khiến người ta bắt đầu nhớ đến những chiếc áo mềm mại đủ sắc màu. Là mùa xuống phố, len chạm vai như cái ôm dịu nhẹ. Là mùa xôn xao với những phiên livestream mỗi tối, để rồi đông qua, tủ quần áo trở nên chật chội với những chiếc áo len đủ kiểu dáng, màu sắc. Một chiếc cardigan mềm rũ, một chiếc oversize rộng rãi, rồi chiếc cổ lọ, cổ tim xinh xắn dành cho ngày trở lạnh. Mỗi người tìm thấy ở len một kiểu dáng, một sắc màu cho riêng mình. Mùa len, có phải vì thế cũng là mùa ký ức?

Thị trấn nơi tôi ở ngày ấy rất thưa người. Nhà cách nhà cả một khoảnh vườn rộng, cây cối không mấy um tùm nên mùa đông nào cũng lạnh giá. “Mùa đông xứ này chỉ có thể được ủ ấm bằng len”. Mẹ tôi hay nói thế mỗi khi chúng tôi thắc mắc sao năm nào cũng bắt chị em tôi mang những chiếc áo len màu đỏ, màu xanh. Nhưng trong suy nghĩ non nớt của tôi ngày đó đã biết một điều, những cuộn len xanh đỏ trong túi mẹ có thể ủ ấm cả mùa đông.

Những cuộn len đủ sắc màu, dệt nên những chiếc áo sưởi ấm mùa đông lạnh giá - Ảnh: P.H.H

Những chiếc áo len được mẹ đan bằng đôi que đan cậu vót từ tre trong vườn nhà. Biết mẹ thích đan, lúc nào cậu cũng kiếm những thân tre thẳng, già, thớ chắc, ít mắt để vót cho mẹ mấy cặp que dùng dần. Thanh tre được cậu dùng dao để vót tròn và đều, loại bỏ phần xơ, sắc cạnh khiến sợi len có thể mắc vào. Qua thời gian sử dụng, mồ hôi từ tay mẹ càng khiến que đan trở nên nhẵn bóng. Mẹ chỉ chọn loại len sợi to để đan áo, với hai màu xanh chai và đỏ, vì thời đó len không dễ mua, cũng không có nhiều màu sắc để chọn lựa. Gửi người quen mua được cuộn len nào, mẹ đều nâng niu, tính toán từng chút để đủ đan áo cho chị em tôi.

Đầu thu, mẹ đã soạn len ra, cuộn lại cho ngay ngắn rồi cặm cụi đan vào mỗi tối. Vậy nhưng không phải lúc nào cũng kịp đón đông vì thời gian đan chỉ tranh thủ vào ban đêm. Mỗi khi hơi lạnh chạm đầu ngõ, hàng dâm bụt trước nhà thoáng run rẩy, mẹ lại ngồi bên cuộn len, đôi tay hối hả hơn trong từng nhịp đan. Có những đêm tỉnh giấc, trong ánh sáng lờ mờ, tôi vẫn thấy bóng mẹ ngồi lặng lẽ bên khung cửa. Những mũi len cứ nối nhau, chậm rãi và bền bỉ. Phần len thừa bao giờ cũng được mẹ tận dụng để đan thêm mũ và khăn. Những ngày đông rét tê tái, chị em tôi diện đủ bộ từ áo len, khăn len, mũ len mẹ đan, cứ thế nổi bần bật giữa sân trường với màu xanh hoặc đỏ.

Thời sinh viên, đồ len mẹ đan từ hồi cấp 3 thủy chung cùng tôi bước qua những mùa đông lạnh giá của Hà Nội. Mùa đông nơi đây không mưa gió triền miên như ở quê nhà. Có những ngày, nắng nhảy nhót trên hàng cây nhưng cái lạnh vẫn len lỏi vào từng kẽ áo. Mùa đông đầu tiên ở Hà Nội, khoác lên mình chiếc áo len mẹ đan là cùng lúc, nỗi nhớ từ đâu cứ ùa về trong tôi. Ngôi nhà, khung cửa, dáng mẹ, màu len… tất cả cứ dâng lên đầy ắp trong lòng. Mỗi lần khoác lên mình một màu len, tôi luôn có cảm giác chút nắng hanh hao của ngày đông trên con đường từ ký túc xá đến trường cũng đổi màu theo. Màu len quyện với màu nắng, màu xanh của những hàng cây, quyện với hơi lạnh của mùa thành một gam màu, một giai điệu của riêng tôi. Màu len, màu nắng và bóng dáng mẹ đã cùng tôi qua những mùa đông xa nhà.

***

Cô em đồng nghiệp tính tình lanh lợi, hoạt bát và chẳng mấy khi ngồi yên một chỗ. Một ngày, bắt gặp em ngồi trong quán nhỏ, tay thoăn thoắt với cặp que đan giữa chục cuộn len đủ màu sắc, ai nấy đều ngạc nhiên. Những sản phẩm từ len bây giờ không còn khó tìm như ngày xưa. Chỉ vài thao tác trên điện thoại, người ta có thể dễ dàng mua một chiếc áo len đủ kiểu dáng, màu sắc. Những sản phẩm đan công nghiệp ngày một tinh xảo, đẹp mắt. Vậy mà cô vẫn chọn mua từng cuộn len, kiên nhẫn ngồi nối từng sợi, từng mũi cho đến khi thành chiếc áo, tấm khăn.

Nhưng không ai hỏi vì sao cô không mua một chiếc áo có sẵn, cũng không hỏi vì sao đến bây giờ mới bắt đầu học đan. Có lẽ, có những lúc người ta tìm đến len không phải vì cần thêm một chiếc áo mà cần khoảng thời gian chậm rãi. Phải chăng, khi đôi tay bận rộn với từng vòng len thì lòng mình được an yên? Giữa một thế giới mọi thứ đều có thể làm thật nhanh, mua thật nhanh và thay mới thật nhanh, đôi khi người ta lại muốn nghe lại nhịp lòng mình qua từng mũi đan chậm rãi.

Nhìn vào giỏ len của cô em đồng nghiệp là thấy cả thế giới sắc màu. Nhìn vào dáng ngồi của cô, lại thấy rưng rưng một nỗi niềm. Có nhiều người tìm đến thú đan len chưa hẳn vì đam mê, mà để tìm một khoảng lặng của tâm hồn. Hóa ra, len không chỉ sưởi ấm mùa đông. Đôi khi, len vỗ về ta bằng những điều rất dịu nhẹ và dệt nên khoảng bình yên cho tâm hồn luôn xao động. Với tôi, những sợi len nhỏ bé còn giữ nhiều điều hơn thế. Đó là một bàn tay, một sắc màu, một dáng hình và miền ký ức đằm sâu.

Để rồi mỗi khi trời trở lạnh, chỉ cần chạm vào len, tôi lại nghe mùa cũ xôn xao trở về.