Mùa thu, 5 loại virus dễ gia tăng và cách tự bảo vệ

Ảnh minh hoạ: The Telegraph

Mùa thu thường đánh dấu thời điểm nhiều loại virus bắt đầu lưu hành mạnh hơn. Trẻ em trở lại trường học, các hoạt động xã hội chuyển vào không gian kín, trong khi không khí lạnh và khô có thể khiến đường hô hấp dễ bị tổn thương hơn. Đây là những điều kiện thuận lợi để virus lây lan.

Theo các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, cúm, Covid-19 và virus hợp bào hô hấp (RSV) là những tác nhân đáng chú ý trong mùa lạnh. Bên cạnh đó, rhinovirus - nguyên nhân phổ biến nhất gây cảm lạnh thông thường - và norovirus - thường gây nôn, tiêu chảy - cũng có thể gia tăng.

Mức độ lưu hành của từng loại virus có thể khác nhau tùy khu vực và từng thời điểm, nhưng một số nhóm người luôn có nguy cơ cao hơn nếu nhiễm bệnh.

Cúm: virus cần đặc biệt lưu ý trong mùa lạnh

Trong số các virus hô hấp theo mùa, cúm thường được xem là một trong những tác nhân đáng lưu ý nhất bởi khả năng lây lan nhanh và gây bệnh từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Các triệu chứng điển hình gồm sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi và chán ăn. Một số người, đặc biệt là trẻ em, có thể xuất hiện buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.

Phần lớn người khỏe mạnh có thể hồi phục sau cúm mà không gặp biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh nền như bệnh tim, bệnh phổi, hen suyễn, tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.

Covid-19 vẫn chưa biến mất

Covid-19 hiện không còn gây ra tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu như những năm đầu đại dịch, nhưng virus SARS-CoV-2 vẫn tiếp tục lưu hành và gây các đợt gia tăng theo mùa.

Một đặc điểm đáng chú ý là nhiều trường hợp nhiễm virus không có triệu chứng. Khi xuất hiện triệu chứng, bệnh thường biểu hiện giống cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp thông thường, với các dấu hiệu như đau họng, ho, nghẹt mũi, mệt mỏi, sốt, đau nhức cơ thể. Một số người có thể bị khó thở, buồn nôn, tiêu chảy hoặc thay đổi vị giác, khứu giác.

Mặc dù phần lớn trường hợp hiện nay nhẹ hơn so với giai đoạn đầu đại dịch, Covid-19 vẫn có thể gây bệnh nghiêm trọng ở người cao tuổi và những người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch suy yếu.

Virus SARS-CoV-2 vẫn tiếp tục lưu hành và gây các đợt gia tăng theo mùa. Ảnh: Moment RF

RSV đặc biệt đáng chú ý ở trẻ nhỏ

RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ em. Ở người lớn khỏe mạnh, bệnh thường gây các triệu chứng tương tự cảm lạnh và tự khỏi. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời, RSV có thể gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Trẻ có thể ho, khò khè, khó thở, mệt mỏi, sốt và gặp khó khăn khi bú hoặc ăn.

Nguy cơ cũng cao hơn ở người cao tuổi và những người có bệnh lý nền.

Rhinovirus và cảm lạnh thông thường

Không phải mọi trường hợp ho, sổ mũi hoặc hắt hơi đều là cúm hay Covid-19. Rhinovirus là nguyên nhân phổ biến nhất gây cảm lạnh thông thường. Các triệu chứng thường gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, đau họng, ho và đôi khi sốt nhẹ.

Cảm lạnh thường nhẹ và tự khỏi. Tuy nhiên, virus có thể lây lan rất dễ dàng, đặc biệt tại trường học, nơi làm việc, phương tiện giao thông công cộng và những không gian đông người.

Một người có thể bị nhiễm rhinovirus nhiều lần bởi có rất nhiều chủng virus khác nhau.

Norovirus: không chỉ có virus đường hô hấp

Trong khi cúm, Covid-19, RSV và rhinovirus chủ yếu ảnh hưởng đến đường hô hấp, norovirus lại gây bệnh ở đường tiêu hóa. Virus này thường gây nôn đột ngột, tiêu chảy, đau bụng và co thắt bụng. Một số người có thể bị sốt, đau đầu hoặc đau nhức cơ thể.

Bệnh thường kéo dài trong thời gian ngắn và phần lớn người bệnh hồi phục mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, nôn và tiêu chảy có thể gây mất nước, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có sức khỏe yếu.

Norovirus cũng có khả năng lây lan rất mạnh. Virus có thể truyền qua người bệnh, thực phẩm, nước hoặc các bề mặt bị nhiễm virus.

Ai cần đặc biệt thận trọng?

Mức độ nguy hiểm của các virus nói trên không giống nhau đối với mọi người. Những nhóm có nguy cơ cao hơn khi mắc các bệnh nhiễm trùng theo mùa gồm:

- Người cao tuổi;

- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ;

- Phụ nữ mang thai;

- Người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi, hen suyễn hoặc tiểu đường;

- Người có hệ miễn dịch suy yếu;

- Người đang điều trị một số bệnh hoặc sử dụng thuốc làm suy giảm miễn dịch.

Đối với người khỏe mạnh, phần lớn các bệnh nhiễm virus theo mùa sẽ diễn biến nhẹ và tự khỏi. Tuy nhiên, họ vẫn có thể truyền virus cho những người có nguy cơ cao. Do đó, phòng ngừa không chỉ nhằm bảo vệ bản thân mà còn giúp hạn chế lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng.

Những cách đơn giản để giảm nguy cơ nhiễm virus

Tiêm vaccine khi thuộc nhóm được khuyến cáo: Vaccine là một trong những biện pháp quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do một số virus, đặc biệt là cúm và Covid-19.

Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng và nước là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ truyền virus. Nên rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn, sau khi ho hoặc hắt hơi, sau khi tiếp xúc với các bề mặt ở nơi công cộng và khi trở về nhà. Khi không có điều kiện rửa tay, dung dịch sát khuẩn tay có cồn có thể được sử dụng trong những tình huống phù hợp.

Không chạm tay lên mặt: Virus có thể xâm nhập cơ thể qua mắt, mũi và miệng. Vì vậy, hạn chế đưa tay lên mặt, đặc biệt khi đang ở nơi công cộng, có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Đồng thời, không nên dùng chung cốc, thìa, đũa, khăn mặt hoặc các vật dụng cá nhân với người đang có triệu chứng bệnh.

Che miệng khi ho, hắt hơi: Khi ho hoặc hắt hơi, nên sử dụng khăn giấy hoặc che bằng khuỷu tay thay vì dùng bàn tay. Nếu sử dụng khăn giấy, cần bỏ ngay vào thùng rác và rửa tay sau đó.

Ở nhà khi đang có triệu chứng: Khi bị ho, sốt, hắt hơi hoặc có các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp, hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền. Nếu buộc phải đến nơi đông người hoặc không gian kín, việc đeo khẩu trang có thể giúp giảm nguy cơ phát tán virus, đặc biệt khi đang có triệu chứng hô hấp.

Nghỉ ngơi và uống đủ nước: Đối với những trường hợp bệnh nhẹ, nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn uống đầy đủ có thể hỗ trợ quá trình hồi phục. Thuốc không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen có thể được sử dụng để giảm một số triệu chứng ở những người phù hợp. Tuy nhiên, cần tuân thủ liều dùng và chống chỉ định, đồng thời không tự ý sử dụng kháng sinh để điều trị các bệnh do virus.

Đừng quá lo lắng, nhưng cũng đừng chủ quan: Sự gia tăng của các virus theo mùa là hiện tượng thường xuyên xảy ra khi thời tiết thay đổi. Không phải mọi trường hợp ho, sốt hay sổ mũi đều dẫn đến bệnh nghiêm trọng. Nếu người bệnh xuất hiện khó thở, đau ngực, lơ mơ, mất nước nghiêm trọng, sốt kéo dài hoặc các triệu chứng trở nên nặng hơn, cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.