Mùa World Cup, VN-Index lặp lại lịch sử hay tạo khác biệt?

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến thị trường trong bối cảnh World Cup 2026 khởi tranh, khi thanh khoản chứng khoán có dấu hiệu suy giảm nhưng nhiều động lực tăng trưởng vẫn đang được kỳ vọng

World Cup 2026 chính thức khởi tranh từ ngày 11/6 đến 19/7 tại Mỹ, Canada và Mexico với quy mô lớn nhất lịch sử khi quy tụ 48 đội tuyển và 104 trận đấu. Không chỉ là sự kiện thể thao được mong chờ nhất hành tinh, World Cup còn là một biến số đặc biệt đối với các thị trường tài chính, trong đó có chứng khoán Việt Nam.

Thị trường chứng khoán trong nước bước vào mùa World Cup năm nay với trạng thái khá trầm lắng. Sau giai đoạn tăng mạnh đầu năm, VN-Index đã điều chỉnh hơn 100 điểm từ đỉnh tháng 5, trong khi thanh khoản liên tục suy giảm. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu “hiệu ứng World Cup” có đang tác động đến dòng tiền trên thị trường hay không.

Thực tế, mối liên hệ giữa World Cup và chứng khoán đã được nhiều nghiên cứu quốc tế đề cập. Một số thống kê cho thấy thanh khoản thị trường thường giảm trong thời gian diễn ra giải đấu do sự chú ý của nhà đầu tư cá nhân chuyển sang các trận cầu đỉnh cao. Tại nhiều quốc gia, giá trị giao dịch có thể giảm từ 5-20% trong những ngày diễn ra các trận đấu quan trọng.

Không chỉ thanh khoản, yếu tố tâm lý cũng được xem là một trong những tác nhân ảnh hưởng tới thị trường. Một nghiên cứu nổi tiếng của các học giả thuộc Đại học Yale và INSEAD từng chỉ ra rằng chứng khoán của một quốc gia thường có xu hướng giảm điểm sau khi đội tuyển nước này bị loại khỏi World Cup, phản ánh tác động của cảm xúc đến hành vi đầu tư.

Tại Việt Nam, dù đội tuyển quốc gia chưa từng góp mặt tại World Cup, thị trường vẫn ghi nhận những thay đổi nhất định về hành vi giao dịch mỗi khi giải đấu diễn ra. Theo dữ liệu của Trung tâm Phân tích SHS, kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam hoạt động năm 2000 đến nay, VN-Index đã trải qua 6 kỳ World Cup.

Đáng chú ý, có tới 4 trong số 6 kỳ World Cup ghi nhận VN-Index giảm điểm trong thời gian giải đấu diễn ra. World Cup 2006 tại Đức và World Cup 2018 tại Nga là hai ví dụ điển hình khi chỉ số lần lượt giảm khoảng 8% và hơn 10%. Ngược lại, World Cup 2014 và World Cup 2022 lại chứng kiến diễn biến tích cực khi thị trường tăng khoảng 7%.

Những con số trên cho thấy World Cup dường như có mối liên hệ nhất định với diễn biến thị trường. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây chưa phải là yếu tố quyết định xu hướng dài hạn của chứng khoán Việt Nam.

Theo ông Hàn Hữu Hậu - CEO-Hy Maxpro, chuyên về phân tích chứng khoán cho rằng, dữ liệu lịch sử chỉ mang tính tham khảo bởi xu hướng thị trường cuối cùng vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng. Sau nhịp điều chỉnh mạnh vừa qua, VN-Index đang kiểm định vùng hỗ trợ quan trọng quanh mốc 1.800 điểm. Nếu các yếu tố vĩ mô và kết quả kinh doanh tiếp tục cải thiện, thị trường hoàn toàn có thể trải qua một mùa World Cup tích cực thay vì lặp lại các kịch bản giảm điểm trong quá khứ.

Điểm khác biệt lớn nhất của World Cup 2026 nằm ở bối cảnh thị trường hiện nay. Việt Nam đang tiến gần tới thời điểm được FTSE Russell xem xét nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi vào tháng 9/2026. Đây là câu chuyện được giới đầu tư kỳ vọng sẽ thu hút dòng vốn ngoại quy mô lớn trong thời gian tới.

Trong khi đó, mặt bằng định giá của nhiều nhóm cổ phiếu lớn đã trở nên hấp dẫn hơn sau đợt điều chỉnh vừa qua. Nhóm ngân hàng, công nghệ, bán lẻ và vật liệu xây dựng vẫn được đánh giá có triển vọng tăng trưởng tích cực nhờ các động lực riêng về lợi nhuận và đầu tư công.

Ở góc độ doanh nghiệp, World Cup 2026 cũng được kỳ vọng tạo ra những cơ hội ngắn hạn cho một số ngành nghề. Nhóm bán lẻ điện máy có thể hưởng lợi từ nhu cầu mua sắm tivi và thiết bị giải trí gia tăng. Các doanh nghiệp đồ uống như Sabeco hay Habeco được kỳ vọng ghi nhận mức tiêu thụ tích cực hơn trong thời gian diễn ra giải đấu. Trong khi đó, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực truyền hình, viễn thông và quảng cáo cũng có cơ hội cải thiện doanh thu nhờ lượng người xem tăng cao.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng những tác động này chủ yếu mang tính ngắn hạn. Một mùa World Cup có thể giúp doanh nghiệp cải thiện kết quả kinh doanh trong một quý, nhưng khó tạo ra sự thay đổi lớn đối với triển vọng tăng trưởng dài hạn.

Nguyên nhân sâu xa khiến thanh khoản thị trường suy giảm thời gian gần đây không hoàn toàn đến từ World Cup. Theo các chuyên gia Mirae Asset, áp lực lạm phát, diễn biến lãi suất, tỷ giá, hoạt động bán ròng của khối ngoại và áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp mới là những yếu tố ảnh hưởng mạnh hơn đến tâm lý nhà đầu tư.

Nhìn chung, lịch sử cho thấy World Cup thường khiến thanh khoản thị trường chứng khoán suy giảm trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ sức làm thay đổi xu hướng dài hạn của VN-Index. Trong bối cảnh năm 2026 có nhiều yếu tố hỗ trợ như câu chuyện nâng hạng thị trường, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và mặt bằng định giá hấp dẫn, chứng khoán Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tạo nên bất ngờ thay vì lặp lại những kịch bản giảm điểm từng xuất hiện trong các mùa World Cup trước.