Mức sinh giảm sâu, TP.HCM kích hoạt chiến dịch 'giải cứu' dân số

Mức sinh tại TP.HCM đang giảm sâu trong nhiều năm liên tiếp, đẩy đô thị lớn nhất cả nước vào nguy cơ thiếu hụt lao động và già hóa dân số nhanh chóng. Trước thực tế này, ngành y tế thành phố đã kích hoạt một chiến dịch quy mô lớn chưa từng có, không chỉ nhằm khuyến khích sinh con mà còn hướng tới tái định hình toàn diện chất lượng dân số.

Chiến dịch quy mô lớn, phủ kín toàn địa bàn

Chiến dịch được triển khai từ ngày 15.4 đến 30.5.2026, đồng loạt tại 168 phường, xã và đặc khu trên toàn thành phố. Lễ phát động dự kiến diễn ra vào ngày 17.4, mở đầu cho giai đoạn cao điểm huy động toàn hệ thống chính trị tham gia.

Số trẻ em giảm mạnh, TP.HCM đối mặt nguy cơ già hóa nhanh - Ảnh: minh họa

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận lần này không còn dừng ở tuyên truyền khẩu hiệu, mà đi thẳng vào việc cung cấp các dịch vụ cụ thể, gắn với từng nhóm đối tượng trong suốt vòng đời. Từ thanh niên chuẩn bị kết hôn, phụ nữ mang thai đến người cao tuổi, tất cả đều được đặt trong một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe liên tục và toàn diện.

Chia sẻ về chiến lược này, ông Huỳnh Minh Chính – Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – nhấn mạnh: “Giải quyết mức sinh thấp không thể chỉ dựa vào khuyến khích sinh con, mà phải bắt đầu từ việc nâng cao chất lượng dân số. Khi người dân yên tâm về sức khỏe và tương lai con cái, họ mới sẵn sàng sinh đủ con”.

Nhận định này cho thấy cách tiếp cận đã chuyển từ “tăng số lượng” sang “đảm bảo chất lượng” – một hướng đi được nhiều quốc gia phát triển áp dụng trong bối cảnh dân số biến động.

Một trong những điểm đột phá của chiến dịch là tập trung vào ba giai đoạn then chốt của cuộc đời, tạo thành chuỗi chăm sóc liên tục.

Ở giai đoạn tiền hôn nhân, các chương trình tư vấn và khám sức khỏe được đẩy mạnh, giúp các cặp đôi phát hiện sớm những nguy cơ liên quan đến sinh sản. Đây không chỉ là bước chuẩn bị cho một cuộc hôn nhân bền vững mà còn là nền tảng để sinh ra những thế hệ khỏe mạnh.

Đối với phụ nữ mang thai, các dịch vụ sàng lọc trước sinh được mở rộng với mục tiêu phát hiện sớm dị tật bẩm sinh. Những kỹ thuật như siêu âm hiện đại, xét nghiệm Double test hay Triple test được triển khai rộng rãi tại các cơ sở y tế. Việc can thiệp sớm không chỉ giảm gánh nặng cho hệ thống y tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng giống nòi.

Trong khi đó, nhóm người cao tuổi – đối tượng thường bị bỏ quên trong các chiến lược dân số – cũng được đưa vào trọng tâm. Các chương trình khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh không lây nhiễm và lập hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh hơn, qua đó giảm áp lực lên hệ thống y tế.

Theo ông Huỳnh Minh Chính, chính sự liên kết giữa các giai đoạn này sẽ tạo ra “chuỗi giá trị dân số”, nơi mỗi cá nhân đều được chăm sóc từ trước khi sinh ra cho đến khi về già.

Cuộc đua vì tương lai dân số đô thị

Bên cạnh bài toán mức sinh thấp, TP.HCM cũng đang đối mặt với nguy cơ mất cân bằng giới tính khi sinh – một vấn đề từng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng tại các quốc gia châu Á.

Chiến dịch năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh việc nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời tăng cường truyền thông về bình đẳng giới. Đây là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm cấu trúc dân số ổn định và tránh những hệ quả xã hội lâu dài.

Có thể thấy, chiến dịch năm 2026 không chỉ là một chương trình ngắn hạn mà còn là bước khởi đầu cho một chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh mức sinh thấp đang trở thành xu hướng toàn cầu, việc TP.HCM chủ động hành động sớm là một tín hiệu tích cực.

Ông Huỳnh Minh Chính cho rằng bài toán dân số cần được nhìn nhận như một “cuộc đua với thời gian”. Nếu không có giải pháp kịp thời, những hệ lụy sẽ không chỉ dừng lại ở lĩnh vực y tế mà còn lan rộng sang kinh tế, xã hội và an sinh.

Việc đầu tư vào dân số hôm nay chính là đầu tư cho tương lai của thành phố. Khi mỗi đứa trẻ được sinh ra khỏe mạnh, mỗi gia đình được hỗ trợ toàn diện và mỗi người cao tuổi được chăm sóc tốt, TP.HCM sẽ có nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển bền vững.

Chiến dịch lần này vì thế không chỉ nhằm “cứu” mức sinh thấp, mà còn là nỗ lực tái định hình chất lượng dân số – yếu tố cốt lõi quyết định vị thế của đô thị lớn nhất Việt Nam trong những thập kỷ tới.