Muốn vượt biến động, doanh nghiệp cần tính cả kịch bản tệ nhất

Lãi suất khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao trong bối cảnh chênh lệch giữa tín dụng và huy động vẫn ở mức tương đối lớn. Trong khi đó, áp lực rủi ro từ bên ngoài vẫn tương đối cao khi các xung đột địa chính trị chưa thể loại trừ; lợi suất trái phiếu toàn cầu vẫn ở mức cao có thể tạo gánh nặng cho chi phí vốn trong nước; thuế quan từ Mỹ khi Việt Nam đã trở thành quốc gia xuất siêu lớn nhất sang Mỹ kể từ đầu năm.

Những thách thức trên được cho có khả năng sẽ hiện hữu sang năm 2027 gây khó khăn cho môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp. Dù vậy, khi khó khăn đặt ra như nhau với doanh nghiệp không chỉ trong nước mà ở nhiều nước trên thế giới, lợi thế sẽ thuộc về các doanh nghiệp xây dựng được kịch bản ứng phó linh hoạt phù hợp.

Ảnh minh hoạ

Tại tọa đàm “Doanh nghiệp tìm vốn cho chu kỳ tăng trưởng mới” vừa diễn ra, trong bối cảnh trên, TS Châu Đình Linh, Chuyên gia tài chính - ngân hàng, cho rằng, doanh nghiệp cần xây dựng ba kịch bản, trong đó có kịch bản tệ nhất có thể xảy ra.

Kịch bản cơ sở, dựa trên những con số và biến số tại thời điểm hiện tại, chẳng hạn như tỷ giá, lãi suất, chi phí nguyên vật liệu và các chi phí đầu vào khác. Ở kịch bản này, doanh nghiệp cần tính toán xem những yếu tố này sẽ ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận, từ đó xác định rõ những hành động cụ thể để ứng phó.

Kịch bản thứ hai là kịch bản xấu, tức là giả định các biến số bất lợi thay đổi ở một mức độ nhất định. Nếu tỷ giá tăng 3% từ nay đến cuối năm, điều đó sẽ tác động đến doanh thu, lợi nhuận và cơ cấu chi phí của nhiều doanh nghiệp, bất kể hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu, chế biến, khai thác hay nông sản, doanh nghiệp sẽ hành động như thế nào?

Với lãi suất, nếu lãi suất chỉ cần tăng 1-2 điểm phần trăm cũng có thể bào mòn lợi nhuận trước thuế, tạo thêm gánh nặng và sức ép cho doanh nghiệp. Vì vậy, trong trường hợp này, phương án ứng phó phù hợp sẽ là gì?

Kịch bản tệ nhất với các biến số bất lợi được giả định thay đổi ở mức tối đa có thể xảy ra. Doanh nghiệp cần đánh giá tác động đến doanh thu, lợi nhuận, chi phí và khả năng chống chịu trước những cú sốc. "Nếu kịch bản này xảy ra, doanh nghiệp sẽ hành động như thế nào? Khi đã tính toán trước, chúng ta sẽ có giải pháp chủ động hơn", ông Linh cho biết.

Đối với rủi ro lãi suất và chi phí vốn tăng cao, doanh nghiệp cần có kế hoạch quản trị tài chính cụ thể, như giảm hàng tồn kho, tăng tốc độ luân chuyển hàng tồn kho, quản lý tốt hơn các khoản phải thu và thu hồi những khoản nợ tồn đọng. Doanh nghiệp cũng có thể thanh lý những tài sản hoạt động chưa hiệu quả hoặc tăng vốn từ các cổ đông hiện hữu để điều chỉnh cơ cấu vốn, giảm áp lực nợ vay.

"Với mỗi kịch bản, doanh nghiệp cần xác định rõ những hành động cụ thể để ứng phó. Ngay cả kịch bản xấu nhất cũng đã được lường trước thì mọi việc sẽ trở nên rõ ràng và chủ động hơn. Tôi nghĩ rằng với tư duy thích ứng linh hoạt và chủ động hành động trước những tình huống có thể xảy ra, doanh nghiệp sẽ giải quyết vấn đề hiệu quả hơn", chuyên gia nhấn mạnh.

Báo cáo vĩ mô vừa ra mắt của SSI cho biết, bước sang năm 2027, mặt bằng lãi suất khó giảm mạnh khi chênh lệch lớn giữa tăng trưởng tín dụng và huy động khiến chi phí vốn neo cao và rủi ro tài chính tăng khi doanh nghiệp vay nhanh hơn khả năng tạo dòng tiền. GDP tăng cao là bối cảnh thuận lợi, không phải bảo đảm mọi doanh nghiệp đều hưởng lợi. Điểm nhấn nằm ở câu chuyện doanh nghiệp có thể chuyển được dự án và đơn hàng thành lợi nhuận, dòng tiền và khả năng trả nợ?

Việc xây dựng các kịch bản từ cơ sở đến bất lợi, kiểm soát dòng tiền, cơ cấu lại nguồn vốn và phòng ngừa rủi ro tỷ giá sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tác động tiêu cực đến lợi nhuận. Khi khó khăn là thách thức chung, doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt hơn, thích ứng nhanh hơn và hành động linh hoạt hơn sẽ có nhiều cơ hội trụ vững và mở rộng thị trường trong năm 2027.