Mỹ 'bật đèn xanh' cho thuốc điều trị bệnh thận hiếm gặp

Hãng dược phẩm AstraZeneca ngày 21/10 thông báo, Cục Quản lý Thực phẩm & Dược phẩm Mỹ (FDA) đã chính thức phê duyệt cấp tốc đối với loại hoạt chất mang tên ravulizumab, có tên thương mại là Ultomiris chữa bệnh viêm cầu thận IgA nguyên phát có nguy cơ tiến triển. 

Phương thức phê duyệt cấp tốc này thường được áp dụng cho các dòng dược phẩm điều trị bệnh lý trầm trọng, dựa trên các chỉ dấu thay thế quan trọng được ghi nhận là làm giảm đáng kể lượng protein đào thải qua đường nước tiểu.

FDA chính thức cấp phê duyệt cấp tốc cho hoạt chất ravulizumab  để điều trị bệnh viêm cầu thận IgA. Ảnh minh họa: Shutterstock

Quyết định trên được căn cứ vào dữ liệu từ phân tích giữa kỳ thuộc thử nghiệm giai đoạn 3 mang tên I CAN. Tại thời điểm tuần thứ 34, nhóm bệnh nhân sử dụng dược phẩm đã ghi nhận mức giảm tỷ lệ protein trên creatinine trong nước tiểu sau 24 giờ lên tới 46,6% so với thời điểm ban đầu. 

Trong khi đó, nhóm dùng giả dược chỉ đạt mức giảm khiêm tốn 5,6%. Sau khi tiến hành hiệu chỉnh theo nhóm giả dược, hiệu quả điều trị thực tế đạt tới 43,4%. 

Đại diện của AstraZeneca cho biết mức độ suy giảm này xuất hiện từ rất sớm, ngay từ tuần thứ 10, và kéo dài ổn định đến hết tuần thứ 34 và giữ được sự đồng nhất ở nhiều nhóm bệnh nhân khác nhau.

Dù vậy, giới chuyên môn nhấn mạnh sự sụt giảm lượng protein trong nước tiểu chưa thể đồng nghĩa hoàn toàn với việc thận được bảo vệ bền vững lâu dài. Phía AstraZeneca cũng thừa nhận hiện tại chưa thể xác lập chính xác liệu hoạt chất này có khả năng làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận hay không. 

Quá trình duy trì phê duyệt chính thức sẽ còn phụ thuộc lớn vào xác nhận lợi ích lâm sàng trong thời gian tới. Hiện tại, thử nghiệm I CAN vẫn tiếp tục diễn ra với tổng thời gian điều trị kéo dài 106 tuần. 

Thử nghiệm trên dự kiến huy động khoảng 510 tình nguyện viên tại 28 quốc gia theo phương pháp phân ngẫu nhiên mù đôi. Người tham gia sẽ được truyền thuốc vào tĩnh mạch định kỳ 8 tuần/lần sau liều nạp ban đầu, với liều lượng tính toán dựa trên trọng lượng cơ thể.

Điểm cốt lõi trong giai đoạn này là sự thay đổi của tốc độ lọc cầu thận ước tính, nhằm phản ánh chính xác khả năng lọc máu của cơ quan này. Nếu các dữ liệu thu về mang tín hiệu khả quan, nhà sản xuất sẽ đề nghị chuyển sang phê duyệt thông thường. 

Hy vọng mới từ giải pháp ức chế bổ thể bền vững

Viêm cầu thận IgA vốn là một dạng bệnh lý viêm hiếm gặp, xuất phát từ việc cơ thể sản sinh các protein IgA bất thường. Những phân tử này kết hợp thành phức hợp miễn dịch lắng đọng tại thận, rồi kích hoạt hệ miễn dịch. 

Phản ứng viêm diễn ra liên tục sẽ từng bước phá hủy các tế bào cầu thận, nơi đảm nhận nhiệm vụ lọc máu tinh vi. Thống kê cho thấy, có hơn 200.000 người tại Mỹ đang chung sống với căn bệnh này, trong đó một nửa số trường hợp có lượng protein niệu cao hoặc suy giảm chức năng, nguy cơ tiến triển thành suy thận chỉ trong vòng 10 năm kể từ khi chẩn đoán.

Thách thức lớn nhất trong việc phát hiện dấu hiệu của viêm cầu thận IgA là giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm không có triệu chứng rõ rệt, khiến người bệnh chủ quan. Đến khi xuất hiện các biểu hiện như tiểu máu, bọt trong nước tiểu, phù tay chân hay huyết áp tăng cao thì tổn thương tại thận phần lớn đã không thể hồi phục.

Thách thức lớn nhất trong việc phát hiện dấu hiệu của viêm cầu thận IgA là giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm không có triệu chứng rõ rệt. Hình minh họa: aHUS News

Về cơ chế hoạt động, Ultomiris tác động trực tiếp bằng cách ức chế protein C5 ở khâu cuối cùng của chuỗi phản ứng bổ thể, nhằm chặn đứng quá trình viêm do hệ miễn dịch hoạt động quá mức. Đây là loại thuốc ức chế C5 đầu tiên và duy nhất nhận được sự chấp thuận trong việc giảm protein niệu cho người lớn mắc bệnh thận IgA. 

Giáo sư Richard Lafayette - Giám đốc Trung tâm Bệnh cầu thận thuộc Đại học Stanford (Mỹ) kiêm đồng chủ tịch ủy ban khoa học bên ngoài của thử nghiệm I CAN - chia sẻ rằng nhiều bệnh nhân vẫn duy trì lượng protein niệu dai dẳng bất chấp các phác đồ điều trị trước đó. 

"Với việc Ultomiris được phê duyệt, các bác sĩ nay có một thuốc ức chế C5 mang lại sự ức chế bổ thể cuối một cách bền vững, nhắm vào yếu tố trung tâm gây viêm thận để giảm đáng kể protein niệu ở những bệnh nhân mắc căn bệnh tiến triển này”, ông Lafayette đánh giá.

Xét về độ an toàn, nhà sản xuất khẳng định quá trình thử nghiệm không ghi nhận thêm bất kỳ vấn đề bất thường nào so với dữ liệu hồ sơ thuốc đã biết từ trước. Những tác dụng phụ ghi nhận phổ biến nhất ở nhóm dùng thuốc bao gồm nhiễm trùng hô hấp trên, viêm mũi họng và phản ứng liên quan đến quá trình truyền dịch. 

Các dữ liệu chi tiết của giai đoạn tiếp theo dự kiến sẽ được công bố chính thức tại hội nghị khoa học lớn của Hiệp hội Thận học Mỹ. Song song với thị trường Mỹ, hồ sơ xin cấp phép của Ultomiris cũng đang được các cơ quan quản lý tại Nhật Bản cùng một số quốc gia khác tích cực xem xét.