Mỹ đề xuất phí visa H-1B hơn 103.000 USD, lao động Trung Quốc và Ấn Độ có thể chịu tác động lớn

Mức phí 100.000 USD được ban hành hồi tháng 9 năm ngoái theo sắc lệnh của tổng thống chủ yếu nhắm vào những người nhập cảnh diện H-1B mới từ nước ngoài. Ảnh: TNS.

Việc Mỹ đề xuất khoản phí hơn 103.000 USD cho mỗi hồ sơ xin visa H-1B có thể khiến doanh nghiệp phải cân nhắc lại việc tuyển dụng lao động nước ngoài có trình độ cao, đặc biệt là các chuyên gia đến từ Trung Quốc và Ấn Độ.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) hôm thứ Hai đề xuất mức phí mới 103.265 USD đối với mỗi hồ sơ H-1B thuộc hạn ngạch 85.000 visa mỗi năm. Trong số này có 20.000 suất dành riêng cho những người đã có bằng thạc sĩ hoặc cao hơn tại Mỹ.

Khoản tiền này sẽ do doanh nghiệp chi trả khi nộp hồ sơ, bên cạnh các loại phí hiện hành.

Các trường đại học cùng một số tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận hoặc thuộc chính phủ sẽ được miễn khoản phí mới.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung tiếp tục căng thẳng và chính sách visa từ lâu đã trở thành một trong những điểm gây tranh cãi giữa hai nước. Trong khi Washington siết con đường ở lại và làm việc, Bắc Kinh lại đẩy mạnh các chương trình thu hút nhân tài công nghệ trở về nước.

Mức phí mới cũng rộng hơn chính sách từng được chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa ra trước đó. Tháng 9/2025, Mỹ áp khoản phí 100.000 USD, chủ yếu nhằm vào những người H-1B mới từ nước ngoài nhập cảnh.

Trong khi đó, mức 103.265 USD được đề xuất lần này có thể áp dụng cả với những người đang ở Mỹ và muốn chuyển sang diện H-1B.

Điều này đồng nghĩa chính sách mới có thể tác động tới một lượng lớn sinh viên quốc tế đang làm việc tại Mỹ theo chương trình Đào tạo thực hành tùy chọn (OPT).

Con đường pháp lý khác

Đề xuất mới được đưa ra sau khi chính quyền Mỹ gặp trở ngại lớn tại tòa án với khoản phí H-1B trước đó.

Tháng 6, một tòa án liên bang ở Massachusetts đã bác bỏ mức phí 100.000 USD. Vụ kiện do California cùng 19 bang khác khởi xướng, với lập luận rằng khoản thu này thực chất là một loại thuế mà chỉ Quốc hội mới có quyền áp đặt.

Chính quyền Trump đã kháng cáo và đề nghị đình chỉ phán quyết, nhưng Tòa phúc thẩm Liên bang khu vực 1 không đồng ý.

Lần này, DHS lựa chọn một hướng pháp lý khác thông qua quy trình xây dựng quy định chính thức. Thay vì coi khoản tiền là một biện pháp hạn chế nhập cảnh, cơ quan này mô tả nó như phí thu hồi chi phí.

Theo các quan chức Mỹ, khoản phí mới có thể mang về khoảng 8,8 tỷ USD mỗi năm. Số tiền này sẽ được sử dụng để tài trợ cho hoạt động xét duyệt hồ sơ nhập cư, kiểm tra an ninh, phát hiện gian lận và các hoạt động liên quan hiện đang được ngân sách nhà nước chi trả.

Chính quyền cũng lập luận rằng mức phí cao sẽ buộc doanh nghiệp Mỹ ưu tiên tuyển dụng và đào tạo lao động trong nước thay vì phụ thuộc vào nhân lực nước ngoài.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance ủng hộ đề xuất, cho rằng nếu một tập đoàn Mỹ cần thêm nhân lực thì doanh nghiệp đó nên tuyển dụng và đào tạo người Mỹ.

Trung Quốc và Ấn Độ

Người mang quốc tịch Trung Quốc hiện là nhóm được cấp H-1B lớn thứ hai, chỉ sau Ấn Độ, chiếm khoảng 12% số hồ sơ được chấp thuận trong những năm gần đây.

Con số này tương đương khoảng 46.000-49.000 hồ sơ mỗi năm. Lao động Trung Quốc sở hữu H-1B tập trung đáng kể trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn.

Trong khi đó, công dân Ấn Độ chiếm khoảng 70-71% số hồ sơ được phê duyệt, tương đương khoảng 283.000-284.000 hồ sơ mỗi năm.

Đối với doanh nghiệp, một khoản thanh toán ban đầu lên tới 6 chữ số, đặc biệt khi phải trả ngay cả khi hồ sơ chưa chắc được chấp thuận, có thể khiến việc bảo lãnh lao động Trung Quốc và Ấn Độ trở nên kém hấp dẫn hơn đáng kể.

Tác động có thể đặc biệt rõ với những chuyên gia Trung Quốc hiện đã ở Mỹ. Nhiều người trong số họ đến Mỹ ban đầu với tư cách sinh viên quốc tế, sau đó chuyển sang làm việc trong các ngành công nghệ và kỹ thuật.

Những vấn đề về visa

Quyền tiếp cận visa từ lâu đã là vấn đề nhạy cảm trong quan hệ Washington - Bắc Kinh.

Sinh viên và nhà nghiên cứu Trung Quốc từng đối mặt với các biện pháp kiểm tra an ninh gắt gao hơn, thời hạn lưu trú ngắn hơn và những nghi ngại liên quan đến an ninh quốc gia.

Bắc Kinh nhiều lần phản đối điều mà họ cho là việc công dân Trung Quốc bị gây khó dễ và các hoạt động trao đổi học thuật, nghề nghiệp bị chính trị hóa.

Đề xuất mới về H-1B có thể khiến tranh cãi này thêm một tầng phức tạp.

Chính sách cũng xuất hiện đúng lúc Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh để thu hút cùng một nguồn nhân lực trình độ cao trong những lĩnh vực ngày càng mang ý nghĩa chiến lược như AI, kỹ thuật tiên tiến và công nghệ bán dẫn.

Trung Quốc đã phản ứng bằng cách đẩy mạnh nỗ lực đưa nhân tài trở về nước.

Các doanh nghiệp AI và bán dẫn Trung Quốc đưa ra những gói cổ phần hấp dẫn cùng mức lương cao để thu hút và giữ chân chuyên gia hàng đầu. Chính quyền tại Bắc Kinh, Thượng Hải và các trung tâm công nghệ khác cũng triển khai trợ cấp định cư, hỗ trợ nhà ở và ưu đãi thuế.

Số lượng sinh viên và chuyên gia Trung Quốc trở về nước cũng đang có xu hướng tăng. Bất ổn liên quan đến visa tại Mỹ được xem là một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy xu hướng này.

Cuộc đua công nghệ

Cuộc cạnh tranh nhân tài chỉ là một phần trong cuộc đối đầu công nghệ rộng lớn hơn giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Hồi giữa tháng 7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Thượng Hải tham dự Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC), trong đó ông nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc trong thúc đẩy AI nguồn mở và hợp tác quốc tế.

Ông Tập ví sự phát triển của AI như một “bản giao hưởng của hợp tác toàn cầu”, thay vì màn trình diễn đơn độc của một quốc gia. Nhà lãnh đạo Trung Quốc đồng thời chỉ trích việc mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia để hạn chế chia sẻ công nghệ.

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ hưởng lợi lớn từ khả năng thu hút sinh viên quốc tế, kỹ sư, nhà nghiên cứu và các chuyên gia công nghệ từ khắp thế giới.

Giờ đây, Trung Quốc đang tìm cách tăng sức hút của chính mình bằng các ưu đãi tài chính và chính sách hỗ trợ tốt hơn, qua đó thuyết phục những lao động trình độ cao quay về.

Chưa có hiệu lực

Mức phí H-1B 103.265 USD hiện vẫn chưa chính thức có hiệu lực.

Sau khi được đăng tải trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register), đề xuất sẽ trải qua thời gian lấy ý kiến công chúng kéo dài 30 ngày. Sau đó, chính quyền có thể quyết định hoàn tất và ban hành quy định.

Các chuyên gia dự đoán chính sách này nhiều khả năng sẽ đối mặt với những vụ kiện mới, đồng nghĩa quá trình triển khai có thể tiếp tục kéo dài tại tòa án.

Tuy nhiên, ngay cả khi chưa trở thành quy định chính thức, đề xuất đã phát đi một tín hiệu mạnh tới các chuyên gia Trung Quốc cũng như những doanh nghiệp Mỹ đang phụ thuộc vào nguồn nhân lực quốc tế: chi phí để đưa và giữ lao động trình độ cao tại Mỹ có thể tăng mạnh, trong lúc cuộc cạnh tranh giành nhân tài công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh ngày càng quyết liệt.