Mỹ điều thêm tàu sân bay tới Trung Đông: Dấu hiệu tái chiến với Iran?

Mỹ đã điều tàu sân bay thứ ba tới Trung Đông trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran và khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz vẫn rơi vào bế tắc.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ cập cảng Split, Croatia, ngày 28/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ cập cảng Split, Croatia, ngày 28/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Ngày 16/11, một quan chức Mỹ cho biết tàu sân bay USS Theodore Roosevelt đã tới Trung Đông, gia nhập hai tàu sân bay khác đang hoạt động trong khu vực do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phụ trách.

Mỹ và Iran từng đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần vào tháng 4, sau đó công bố một bản ghi nhớ rộng hơn vào tháng 6. Tuy nhiên, thỏa thuận này đổ vỡ vào đầu tháng 7.

Kể từ đó, Pakistan và Qatar đã đóng vai trò trung gian, tìm cách ngăn Mỹ và Iran quay trở lại các cuộc tấn công quy mô lớn, đồng thời thúc đẩy việc khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz.

Tuần trước, Tổng thống Donald Trump cho rằng khả năng Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran là “khá thấp”, đồng thời nói các hoạt động quân sự đã “về cơ bản kết thúc” sau cuộc thảo luận với Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani. Tuy nhiên, ông cũng cho biết quân đội Mỹ vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng nếu tình hình thay đổi.

Vậy việc Mỹ điều thêm tàu sân bay tới khu vực có phải dấu hiệu cho thấy chiến sự với Iran có nguy cơ tái diễn?

USS Theodore Roosevelt – tàu sân bay hạt nhân Mỹ

USS Theodore Roosevelt là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, mang tên Tổng thống Mỹ thứ 26.

Được đưa vào hoạt động từ năm 1986, tàu có hơn 5.000 quân nhân và một biên đội máy bay gồm hơn 60 chiếc, trong đó có các tiêm kích F-18 - loại máy bay chiến đấu đa nhiệm, siêu thanh, hai động cơ và có khả năng hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết.

USS Theodore Roosevelt được thiết kế để thực hiện các hoạt động tác chiến đường không từ tàu sân bay, đồng thời hỗ trợ chỉ huy, điều phối và phối hợp các phi đội trên tàu. Ngoài nhiệm vụ quân sự, tàu cũng có thể tham gia cứu hộ và hỗ trợ các hoạt động trên biển.

Trong quá trình hoạt động, USS Theodore Roosevelt từng được triển khai tới nhiều khu vực, trong đó có Trung Đông và châu Á - Thái Bình Dương. Tàu từng tham gia các hoạt động quân sự trong Chiến tranh vùng Vịnh và hỗ trợ các chiến dịch của Mỹ trong Chiến tranh Iraq.

Theo một quan chức Mỹ, USS Theodore Roosevelt đã rời căn cứ ở San Diego hồi tháng 9 để tới Trung Đông và đến khu vực này ngày 15/11. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc và CENTCOM chưa chính thức xác nhận thông tin trên.

Mỹ đang tăng cường lực lượng tại Trung Đông

Nếu được xác nhận, việc USS Theodore Roosevelt tới Trung Đông sẽ nâng tổng số nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ đang hoạt động tại khu vực lên 3, cùng USS George Washington và USS George HW Bush.

Mỹ vốn duy trì lực lượng quân sự đáng kể tại Trung Đông từ nhiều năm qua. Theo các số liệu được truyền thông Qatar tổng hợp, tính đến giữa năm 2025, có khoảng 40.000 - 50.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại khu vực và các vùng lân cận.

Từ đầu tháng 2, trước khi chiến sự với Iran bùng phát, Mỹ cũng được cho là đã tăng cường đáng kể lực lượng không quân tới khu vực, trong đó có máy bay cảnh báo sớm, tiêm kích F-35, F-22, F-15 và F-16.

Tháng 3, Washington tiếp tục điều thêm lực lượng tới vùng Vịnh, trong đó có các nhóm tác chiến đổ bộ và một lực lượng phản ứng nhanh của Sư đoàn Dù 82.

Tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Theodore Roosevelt neo đậu ngoài khơi cảng Pearl Harbor, thành phố Honolulu, bang Hawaii (Mỹ), ngày 6/7/2026, trong khuôn khổ cuộc tập trận hải quân đa quốc gia quy mô lớn RIMPAC do Mỹ dẫn đầu. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát

Tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Theodore Roosevelt neo đậu ngoài khơi cảng Pearl Harbor, thành phố Honolulu, bang Hawaii (Mỹ), ngày 6/7/2026, trong khuôn khổ cuộc tập trận hải quân đa quốc gia quy mô lớn RIMPAC do Mỹ dẫn đầu. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát

Theo các nguồn tin, tổng cộng gần 7.000 binh sĩ Mỹ đã được điều thêm tới Trung Đông kể từ khi chiến sự với Iran bắt đầu.

Tuy nhiên, những hoạt động triển khai này không nhất thiết đồng nghĩa với việc Mỹ đã quyết định nối lại chiến dịch quân sự. Việc duy trì lực lượng ở khu vực cũng có thể nhằm tăng khả năng phản ứng trong trường hợp tình hình thay đổi và tạo thêm sức ép trong quá trình đàm phán.

Phản ứng của Iran

Các quan chức Iran cho rằng việc Mỹ tăng cường lực lượng cần được nhìn nhận thận trọng.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói Tehran “sẽ không chờ Mỹ tấn công trước”, đồng thời cho rằng Washington có thể đang tận dụng tiến trình ngoại giao để chuẩn bị cho khả năng hành động quân sự tiếp theo.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu tại Tehran. Ảnh: THX/TTXVN

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu tại Tehran. Ảnh: THX/TTXVN

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi kêu gọi tăng cường hợp tác năng lượng trong khu vực, cảnh báo căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng tới an ninh năng lượng và sự ổn định của Trung Đông.

Phát biểu tại cuộc họp các ngoại trưởng Tổ chức Hợp tác Kinh tế ở Islamabad, Pakistan, ngày 16/11, ông Araghchi cho rằng khu vực cần một cơ chế hợp tác năng lượng đáng tin cậy và bền vững nhằm duy trì nguồn cung ổn định, giảm tác động từ các yếu tố bên ngoài và tăng khả năng ứng phó với những biến động địa chính trị.

Washington nói gì về khả năng nối lại chiến sự?

Trong những tuần gần đây, Chính quyền Tổng thống Trump đã đưa ra những tín hiệu chưa hoàn toàn thống nhất về bước đi tiếp theo đối với Iran.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng sức ép kinh tế đối với Tehran đang phát huy tác dụng và vì vậy chưa nhất thiết phải nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn. Ông đồng thời cảnh báo sức ép kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng.

Tổng thống Trump cũng cho rằng đang có “động lực tích cực” hướng tới chấm dứt xung đột và khả năng nối lại các cuộc tấn công là “khá thấp”. Ông tuyên bố xét về phương diện quân sự, cuộc chiến “về cơ bản đã kết thúc”.

Tuy nhiên, Washington vẫn duy trì sức ép kinh tế đối với Iran và các biện pháp liên quan tới hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Về phía Iran, Tehran đưa ra một loạt điều kiện để chấm dứt chiến tranh, trong đó có chấm dứt phong tỏa hải quân, dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị phong tỏa và chấm dứt giao tranh trên các mặt trận.

Các quan chức Iran đồng thời nhấn mạnh nước này không chấp nhận tình trạng “không chiến tranh, không hòa bình” kéo dài.

Về phần mình, ông Trump cho biết ông đang dần mất kiên nhẫn với Iran trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao rơi vào bế tắc. Tuần trước, Tổng thống Mỹ cho biết ông đã nói với trưởng đoàn đàm phán của Mỹ là Phó Tổng thống JD Vance rằng: “Chúng ta không cần một thỏa thuận với Iran”.

Như vậy, dù cả hai phía đều phát tín hiệu về khả năng tìm kiếm một giải pháp ngoại giao, khoảng cách trong các điều kiện đưa ra vẫn còn lớn. Đây cũng là lý do khiến nguy cơ căng thẳng tái diễn chưa thể hoàn toàn loại trừ.

Cơ hội cho ngoại giao

Quốc kỳ Mỹ (trái) và Iran tại một bàn đàm phán. Ảnh: MNA/TTXVN

Quốc kỳ Mỹ (trái) và Iran tại một bàn đàm phán. Ảnh: MNA/TTXVN

Theo Ali Vaez, Phó Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), Mỹ và Iran đang ở trong một thế giằng co nguy hiểm khi mỗi bên đều lo ngại rằng chờ đợi đối phương hành động trước có thể khiến mình rơi vào thế bất lợi.

Ông cảnh báo những nỗ lực nhằm ngăn một cuộc chiến mới có thể vô tình dẫn tới một vòng xung đột khác nếu hai bên không kiểm soát được tính toán và phản ứng của mình.

Các cuộc đàm phán nhằm ngăn giao tranh và khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz hiện vẫn đình trệ.

Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran muốn thoát khỏi tình trạng “không chiến tranh, không hòa bình”. Ông nói Iran đã chuyển tới Mỹ 7 điều kiện thông qua một bên trung gian Qatar và đang chờ phản hồi chính thức.

Những điều kiện này tập trung vào việc dỡ bỏ phong tỏa và các biện pháp trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị phong tỏa, chấm dứt giao tranh và chính thức tuyên bố chiến tranh kết thúc.

Trong khi đó, Chính quyền Tổng thống Trump vẫn duy trì các biện pháp gây sức ép với Iran.

Ông Vaez nhận định: “Ngoại giao vẫn còn cơ hội, nhưng đang chịu sức ép bởi sự thiếu lòng tin giữa hai bên và những yêu cầu mà mỗi bên cho là cần thiết để bảo đảm lợi ích của mình”. Theo ông, nếu Mỹ và Iran không tìm được một lối thoát có thể chấp nhận được, đàm phán có nguy cơ chỉ trở thành khoảng lặng trước một vòng giao tranh mới.

Ông Rashid al-Mohanadi, Phó Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Quốc tế, cho rằng vấn đề then chốt hiện nay nằm ở việc bên nào sẽ hành động trước, hành động khi nào và sử dụng công cụ nào.

Ông nhận định các nước trong khu vực đều không muốn chiến sự quy mô lớn tái diễn và đang tích cực thúc đẩy hòa giải. Tuy nhiên, Mỹ và Iran dường như vẫn có những đánh giá khác nhau về lợi thế của mình.

“Phía Iran cho rằng họ có nhiều lợi thế hơn. Phía Mỹ cũng cho rằng họ có nhiều lợi thế hơn. Khi hai bên cùng nhìn nhận như vậy, việc tìm kiếm một kết thúc bằng con đường ngoại giao sẽ rất khó khăn”, ông al-Mohanadi nói.

Nhìn tổng thể, việc Mỹ điều thêm tàu sân bay tới Trung Đông là một tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa đủ để khẳng định Washington đã quyết định nối lại chiến sự. Trong bối cảnh các kênh ngoại giao vẫn được duy trì, động thái quân sự này có thể đồng thời phục vụ nhiều mục tiêu: tăng khả năng phản ứng, duy trì sức ép và chuẩn bị cho những diễn biến bất ngờ.

Vấn đề quyết định hiện nay không chỉ nằm ở số lượng lực lượng được triển khai, mà còn ở khả năng Mỹ và Iran thu hẹp bất đồng, khôi phục lòng tin và tìm được một thỏa thuận có thể chấp nhận được cho cả hai phía.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/my-dieu-them-tau-san-bay-toi-trung-dong-dau-hieu-tai-chien-voi-iran-post1403382.html