Mỹ - Iran tiếp tục dội hỏa lực, Trung Đông đứng trước nguy cơ bùng nổ xung đột toàn diện

Một địa điểm ở Bahrain sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, ngày 11-6. Ảnh: Reuters

Sau các cuộc không kích của Mỹ vào ngày 9-6 nhằm đáp trả vụ trực thăng quân sự Mỹ bị tấn công ngoài khơi Oman, xung đột giữa Washington và Tehran đã nhanh chóng leo thang. Ngày 10-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo tiếp tục tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump. Phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục gia tăng sức ép quân sự đối với Tehran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận. Ông mô tả các cuộc tấn công của Mỹ là những đòn đánh "mạnh mẽ" và tuyên bố Washington sẵn sàng tiếp tục hành động trong những ngày tới.

Theo CENTCOM, các mục tiêu bị tấn công bao gồm hệ thống giám sát quân sự, cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc và các tổ hợp phòng không của Iran. Quân đội Mỹ cho rằng đây là các mục tiêu đe dọa trực tiếp tới lực lượng Mỹ đang triển khai trong khu vực cũng như hoạt động hàng hải quốc tế tại vùng Vịnh. Tuy nhiên, cách giải thích của giới quân sự Mỹ có sự khác biệt đáng chú ý so với những phát biểu từ giới lãnh đạo chính trị. Trong khi CENTCOM nhấn mạnh yếu tố "tự vệ", Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth lại cho rằng các đòn tấn công nhằm gây sức ép buộc Tehran chấp nhận một thỏa thuận ngoại giao theo các điều kiện của Washington.

Đáp trả các cuộc không kích, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã triển khai nhiều đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Theo Tehran, 18 mục tiêu quân sự quan trọng của Mỹ đã bị tấn công tại các căn cứ Ali Al Salem và Ahmad Al Jaber ở Kuwait, căn cứ Sheikh Isa ở Bahrain cùng nhiều cơ sở khác tại Jordan. IRGC khẳng định các cuộc tập kích đã phá hủy nhiều máy bay chiến đấu của Mỹ, trong đó có các tiêm kích F-35, F-15 và F-16 tại căn cứ không quân Al-Azraq ở Jordan. Ngoài ra, Iran cũng tuyên bố đã tấn công sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain, gây hư hại các hệ thống radar và thông tin liên lạc. Mặc dù vậy, phía Mỹ hiện chưa xác nhận các thiệt hại mà Iran công bố. CENTCOM cho biết không có tàu chiến Mỹ nào bị đánh trúng và các hoạt động quân sự của Washington trong khu vực vẫn diễn ra bình thường.

Tình hình càng trở nên căng thẳng khi còi báo động được kích hoạt tại Bahrain vào sáng 11-6. Bộ Nội vụ Bahrain kêu gọi người dân nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn sau khi Iran tuyên bố mở đợt tấn công mới nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại quốc gia này. Tại Kuwait, các hệ thống phòng không cũng được kích hoạt để đối phó với các mục tiêu bị cho là tên lửa hoặc máy bay không người lái của Iran. Chính quyền Kuwait đã tạm thời đóng cửa không phận và chuyển hướng nhiều chuyến bay nhằm bảo đảm an toàn. Trong khi đó, Đại sứ quán Mỹ tại Jordan đã phát cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu công dân Mỹ đang sinh sống và làm việc tại nước này tìm nơi trú ẩn do xuất hiện các dấu hiệu cho thấy tên lửa và máy bay không người lái đang hoạt động trong không phận Jordan.

Một trong những diễn biến đáng lo ngại nhất là tuyên bố của IRGC về việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Tehran khẳng định mọi tàu thuyền, bao gồm tàu chở dầu và tàu thương mại, sẽ không được phép đi qua khu vực này và bất kỳ phương tiện nào cố tình di chuyển qua eo biển đều có thể trở thành mục tiêu tấn công. Tư lệnh Không quân Vũ trụ IRGC Seyed Majid Mousavi cảnh báo nếu eo biển Hormuz bị đe dọa, Iran sẽ biến toàn bộ khu vực thành "địa ngục" đối với Mỹ. Trong khi đó, quân đội Mỹ bác bỏ tuyên bố phong tỏa và cho biết các tàu thương mại vẫn đang lưu thông qua khu vực.

Trước nguy cơ xung đột lan rộng, các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đã ra tuyên bố chung khẳng định quyền tự vệ tập thể. GCC nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào một quốc gia thành viên cũng sẽ được xem là hành động tấn công toàn bộ khối. Giới quan sát nhận định các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran đang đẩy Trung Đông tới một trong những thời điểm nguy hiểm nhất trong nhiều năm qua. Việc các cuộc giao tranh đã lan sang Bahrain, Kuwait, Jordan và khu vực eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến tranh quy mô lớn.