Mỹ khó ép được Ukraine ngừng tập kích nhà máy lọc dầu Nga?

Tranh cãi về các cuộc tập kích nhà máy lọc dầu Nga đang trở thành phép thử đối với quan hệ giữa Mỹ và Ukraine. Washington muốn Kiev kiềm chế những đòn đánh có thể gây bất ổn thị trường năng lượng và cản trở nỗ lực đàm phán.

Trong khi đó, Ukraine coi các cơ sở lọc dầu là mục tiêu quan trọng để làm suy yếu nguồn lực kinh tế và hậu cần của Moscow.

Ngày 15/10/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố nối lại các cuộc tập kích nhà máy lọc dầu Nga, sau khi nỗ lực ngừng tấn công hạ tầng năng lượng không được duy trì.

Động thái này cho thấy những yêu cầu từ Washington chưa đủ để khiến Kiev từ bỏ chiến dịch, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng Mỹ sử dụng ảnh hưởng của mình để thay đổi quyết định của Ukraine.

Đòn bẩy lớn nhất của Mỹ nằm ở viện trợ quân sự và chia sẻ tình báo. Các hệ thống vũ khí, đạn dược, dữ liệu trinh sát và cảnh báo sớm do Washington cung cấp có vai trò quan trọng đối với năng lực phòng thủ và tác chiến của Ukraine.

Nếu Mỹ hạn chế những hỗ trợ này, Kiev có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động quân sự, đặc biệt là bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng trước những đợt tập kích của Nga.

Vì vậy, Washington có khả năng gây sức ép đáng kể. Tuy nhiên, khả năng gây sức ép không đồng nghĩa với việc có thể buộc Ukraine tuân thủ hoàn toàn.

Kiev đã phát triển nhiều loại UAV tầm xa nội địa, cho phép tiến công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga mà không phụ thuộc hoàn toàn vào vũ khí do Mỹ cung cấp.

Ukraine cũng có thể tìm cách mở rộng hợp tác với các nước châu Âu để giảm bớt sự phụ thuộc vào Washington, dù việc thay thế toàn bộ năng lực hỗ trợ của Mỹ trong thời gian ngắn sẽ rất khó khăn.

Một trở ngại khác là lợi ích chiến lược của hai bên không hoàn toàn trùng khớp. Mỹ muốn hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và tạo điều kiện cho đàm phán.

Ngược lại, Ukraine muốn duy trì sức ép lên Nga, đặc biệt khi các cuộc tập kích của Moscow nhằm vào hạ tầng năng lượng Ukraine vẫn là mối đe dọa.

Kiev có thể cho rằng việc đơn phương dừng tấn công nhà máy lọc dầu sẽ làm suy giảm khả năng gây sức ép mà không mang lại sự bảo đảm tương xứng.

Bởi vậy, kịch bản có thể xảy ra không nhất thiết là Ukraine chấm dứt hoàn toàn chiến dịch. Kiev có thể giảm cường độ tập kích, tạm dừng một số hoạt động hoặc chấp nhận thỏa thuận có điều kiện nếu Nga cũng ngừng tấn công các mục tiêu năng lượng của Ukraine.

Đây sẽ là phương án giúp chính quyền Zelensky duy trì quan hệ với Mỹ mà không phải từ bỏ hoàn toàn công cụ quân sự đang sử dụng.

Ngược lại, nếu Washington yêu cầu Ukraine ngừng tập kích nhưng không tạo được cơ chế bảo đảm Nga thực hiện cam kết tương tự, sức ép của Mỹ có thể không đạt kết quả như mong muốn.

Thậm chí, việc hạn chế viện trợ trong hoàn cảnh đó có nguy cơ làm gia tăng bất đồng giữa hai đồng minh, đồng thời khiến tiến trình đàm phán thêm phức tạp.

Một yếu tố khác là phản ứng của Nga. Moscow có thể tận dụng bất đồng giữa Washington và Kiev để tìm cách giảm sức ép lên ngành năng lượng, nhưng điều đó không đồng nghĩa Nga sẽ tự động chấm dứt các cuộc tấn công vào hạ tầng Ukraine.

Một thỏa thuận bền vững cần có phạm vi mục tiêu rõ ràng, cơ chế giám sát và biện pháp xử lý khi một bên vi phạm.

Xét tổng thể, Mỹ có đủ ảnh hưởng để khiến Ukraine phải cân nhắc lại chiến dịch tập kích nhà máy lọc dầu Nga, nhưng chưa chắc có thể buộc Kiev từ bỏ hoàn toàn chiến thuật này.

Kết quả sẽ phụ thuộc vào mức độ hỗ trợ quân sự của Washington, khả năng bù đắp từ châu Âu và việc Nga có chấp nhận những giới hạn tương ứng hay không.

Nếu không có một thỏa thuận cân bằng, sức ép của Mỹ nhiều khả năng chỉ khiến Ukraine điều chỉnh cách thức tiến công, thay vì chấm dứt chiến dịch.