Mỹ lần đầu cân nhắc mua chiến hạm nước ngoài sau hơn 100 năm

USNI News ngày 1/9 dẫn 3 nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Nhà Trắng và Hải quân Mỹ đang xem xét khả năng mua chiến hạm do nước ngoài thiết kế và chế tạo. Động thái nhằm tìm phương án nhanh hơn để tái xây dựng hạm đội tàu mặt nước của Mỹ.

Các thiết kế đang được xem xét gồm phiên bản xuất khẩu của hộ vệ hạm lớp Mogami của Nhật Bản, lớp Chungnam của Hàn Quốc và lớp Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo phương án được cân nhắc, Mỹ có thể áp dụng mô hình tương tự chương trình tàu phá băng mới của Tuần duyên Mỹ. Một số tàu đầu tiên có thể được đóng tại nước ngoài.

Trong thời gian đó, nhà sản xuất sẽ đầu tư cơ sở tại Mỹ, chuyển giao công nghệ và kiến thức đóng tàu, qua đó hỗ trợ xây dựng năng lực sản xuất trong nước.

Số tàu được đóng ở nước ngoài có thể tối đa là 2 chiếc. Những chiếc còn lại sẽ được chế tạo tại các xưởng đóng tàu Mỹ.

Dù số lượng hạn chế, kế hoạch vẫn có ý nghĩa đặc biệt bởi Hải quân Mỹ đã không mua chiến hạm chủ lực được đóng tại nước ngoài trong hơn 100 năm.

Nhà Trắng hồi tháng 8 ban hành bản ghi nhớ mở đường cho Lầu Năm Góc sử dụng cơ chế miễn trừ vì lý do an ninh quốc gia, qua đó cho phép chiến hạm Mỹ được đóng ở nước ngoài.

Hải quân Mỹ sau đó được giao nhiệm vụ đánh giá các thiết kế chiến hạm nước ngoài. Lực lượng này cũng phải xem xét các tàu được trang bị cầu dẫn để phương tiện tự hành có thể lên xuống trực tiếp, cùng những tàu hỗ trợ cho Bộ Tư lệnh Vận tải Hải quân Mỹ. Hoạt động đánh giá dự kiến hoàn thành vào ngày 12/11.

Tuy nhiên, kế hoạch đang vấp phải sự phản đối tại Quốc hội Mỹ. Trong dự thảo luật chính sách quốc phòng năm tài chính 2027, Ủy ban Quân vụ Thượng viện đã loại bỏ cơ chế miễn trừ cho phép đóng chiến hạm ở nước ngoài.

Dự thảo của Ủy ban Quân vụ Hạ viện cũng đề xuất ngăn sử dụng ngân sách để ký hợp đồng mua tàu chiến được đóng tại quốc gia khác.

Nỗ lực tìm thiết kế nước ngoài được thúc đẩy sau khi chương trình hộ vệ hạm lớp Constellation gặp thất bại.

Dự án này ban đầu dựa trên thiết kế FREMM do Pháp và Italy hợp tác phát triển, với mục tiêu cung cấp cho Hải quân Mỹ một hộ vệ hạm đa năng có mức độ rủi ro đầu tư tương đối thấp.

Tuy nhiên, những thay đổi lớn của Hải quân Mỹ khiến thiết kế ngày càng xa mẫu FREMM ban đầu. Chương trình vì thế chậm tiến độ và trở nên phức tạp hơn.

Đến tháng 11/2025, phần lớn dự án bị hủy bỏ, dù 2 chiếc đầu tiên vẫn được giữ lại do đang trong quá trình đóng.

Bản ghi nhớ mới của Nhà Trắng dường như phản ánh bài học từ chương trình Constellation.

Theo đó, Hải quân Mỹ sẽ không được tự ý liên tục thay đổi những thiết kế nước ngoài đã hoàn thiện nếu chưa có sự phê duyệt của giới chức cấp cao.