Mỹ mạnh tay tước quốc tịch những người bị kết tội làm gián điệp

Trương Uyển Oanh bị FBI bắt giữ tại sân bay quốc tế Los Angeles hôm 4/10. Ảnh: Foxnews.

Động thái này được đưa ra chỉ một ngày sau khi FBI bắt giữ Trương Uyển Oanh (Zhang Wanying, hay "Heather" Zhang), một công dân Mỹ sinh tại Trung Quốc, tại sân bay quốc tế Los Angeles với cáo buộc hoạt động như một đại diện không đăng ký của Bắc Kinh.

Theo SCMP ngày 6/10, Ngụy Kim Siêu (Jinchao Wei) và Lý Bình (Ping Li) là hai trong khoảng 40 trường hợp đang phải đối mặt với thủ tục tước quốc tịch sau nhập tịch (denaturalization). Bộ Tư pháp Mỹ mô tả đây là một trong những đợt khởi kiện quy mô lớn nhất của chính quyền Tổng thống Trump nhằm tước quốc tịch của những người bị cáo buộc có hành vi gian dối hoặc vi phạm nghiêm trọng khi nhập tịch.

Các vụ việc hiện vẫn đang được tòa án xem xét và chưa có phán quyết cuối cùng về trách nhiệm pháp lý.

Vụ Ngụy Kim Siêu được Bộ Tư pháp Mỹ nộp tại Tòa án Liên bang khu vực Nam California ngày 30/9. Vụ Lý Bình được nộp tại Tòa án Liên bang khu vực Trung Florida ngày 1/10.

Trương Uyển Oanh (áo trắng) bị bắt tại sân bay quốc tế Los Angeles. Ảnh: Foxnews.

Cựu thủy thủ Hải quân bán thông tin mật cho tình báo Trung Quốc

Ngụy Kim Siêu bị kết tội vào tháng 8/2025 với các cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp và vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu. Tháng 1 năm nay, anh ta bị tuyên án 200 tháng tù, (tương đương 16 năm 8 tháng).

Tuy nhiên, theo thông báo của Bộ Tư pháp Mỹ về bản án, bồi thẩm đoàn này đã tuyên Ngụy không phạm tội gian lận trong quá trình nhập tịch.

Các bằng chứng được trình bày tại phiên tòa cho thấy Ngụy Kim Siêu từng phục vụ trên tàu đổ bộ tấn công USS Essex của Hải quân Mỹ.

Trong thời gian tại ngũ, Ngụy bị cáo buộc đã cung cấp cho một quan chức tình báo Trung Quốc các ảnh chụp, tài liệu kỹ thuật và các thông tin nhạy cảm khác liên quan đến Hải quân Mỹ, đổi lại ông ta nhận được khoản tiền thù lao hơn 12.000 USD.

Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Ngụy che giấu những hành vi này khi trở thành công dân Mỹ thông qua quá trình phục vụ quân đội vào tháng 5/2022.

Ngụy Kim Siêu rời Hải quân Mỹ trước khi hoàn thành thời hạn phục vụ 5 năm và được giải ngũ với hình thức giải ngũ không được công nhận phục vụ danh dự (Other Than Honorable discharge, OTH – là hình thức xuất ngũ áp dụng cho quân nhân là hình thức giải ngũ áp dụng với quân nhân có vi phạm nghiêm trọng về kỷ luật hoặc đạo đức, khiến họ không được công nhận là hoàn thành nghĩa vụ trong điều kiện danh dự).

Điểm đáng chú ý trong vụ việc hiện nay là Bộ Tư pháp không chỉ truy cứu hành vi gián điệp mà còn tìm cách xem xét lại tư cách công dân Mỹ mà Ngụy Kim Siêu có được thông qua quá trình nhập tịch.

Ngụy Kim Siêu bị kết án 200 tháng tù vì tội hoạt động gián điệp. Ảnh: Telegraph.

Người đàn ông Florida bị cáo buộc làm “đại diện” cho Bắc Kinh

Trường hợp thứ hai là Lý Bình (Ping Li), người bị kết án 4 năm tù vào tháng 11/2024 vì âm mưu hoạt động như một đại diện của Trung Quốc mà không thông báo cho Bộ trưởng Tư pháp Mỹ theo quy định.

Theo thỏa thuận nhận tội và các tài liệu tòa án được công tố viện dẫn, Lý thừa nhận đã làm việc theo chỉ đạo của Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS) ít nhất từ năm 2012.

Ngoài ra, ông còn bị cáo buộc làm lộ thông tin nội bộ của công ty viễn thông và công nghệ thông tin nơi mình làm việc.

Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng những hành vi này cho thấy Lý không đáp ứng yêu cầu về lòng trung thành với Mỹ theo Hiến pháp, một trong những điều kiện quan trọng đối với người xin nhập quốc tịch.

Vì vậy, cơ quan này đang yêu cầu tòa án xem xét việc hủy bỏ quốc tịch Mỹ mà Lý Bình đã được cấp.

Ngụy Kim Siêu khi còn phục vụ trong Hải quân Mỹ. Ảnh: Foxnews.

Vụ Trương Uyển Oanh chưa nằm trong danh sách tước quốc tịch

Trong khi đó, Trương Uyển Oanh ("Heather" Zhang) đang trở thành trường hợp mới nhất thu hút sự chú ý.

Trương Uyển Oanh, một công dân Mỹ sinh tại Trung Quốc, mới bị FBI bắt tại sân bay quốc tế Los Angeles ngày 4/10. Nhà chức trách cáo buộc bà từng tham gia hoạt động giám sát tại Seattle.

Theo cáo buộc của bên công tố, hoạt động này có liên quan đến việc Trương làm đại diện cho Bắc Kinh mà không đăng ký theo quy định của Mỹ. Tuy nhiên, các cáo buộc đối với Trương chưa được tòa án chứng minh.

Tên của Trương cũng chưa nằm trong danh sách các trường hợp mà Bộ Tư pháp Mỹ công bố lần này để yêu cầu tước quốc tịch.

Tước quốc tịch không đồng nghĩa mất quốc tịch ngay lập tức

Theo luật Mỹ, tòa án có thể hủy bỏ quốc tịch được cấp thông qua quá trình nhập tịch nếu người đó bị phát hiện đã gian dối, che giấu những thông tin quan trọng hoặc cố ý đưa ra thông tin sai lệch trong quá trình xin nhập tịch.

Tuy nhiên, việc Bộ Tư pháp khởi kiện dân sự không đồng nghĩa người bị kiện lập tức mất quốc tịch Mỹ. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về tòa án.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng trong loạt vụ việc hiện nay. Bộ Tư pháp Mỹ đang sử dụng một công cụ pháp lý dân sự để xem xét lại tư cách công dân của những người đã nhập tịch, bên cạnh các bản án hình sự về gián điệp hoặc hoạt động thay mặt cho chính phủ nước ngoài.

Với khoảng 40 vụ tước quốc tịch đang được theo đuổi, chính quyền của Tổng thống Trump đang phát đi tín hiệu cứng rắn rằng những người bị cáo buộc che giấu hành vi nghiêm trọng hoặc không trung thành với Mỹ trong quá trình nhập tịch có thể phải đối mặt với hậu quả vượt xa một bản án hình sự.

Trong bối cảnh Washington ngày càng coi hoạt động gián điệp của Trung Quốc là một mối đe dọa an ninh quốc gia, những vụ án này cũng cho thấy cuộc đối đầu Mỹ - Trung đang mở rộng từ lĩnh vực tình báo sang quản lý quốc tịch và an ninh nội địa.