Mỹ ngăn các nước châu Á mua dầu Nga

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AFP)

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu đã ký dự luật "Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act", cho phép áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa từ bất kỳ một trong 5 nước mua nhiều dầu hoặc khí đốt Nga nhất nếu nước đó “biết rõ” và tiếp tục đặt mua một lô hàng mới. Hạ viện Mỹ thông qua dự luật với tỷ lệ 262-159 sau khi Thượng viện thông qua vào tháng trước. Thuế có thể bắt đầu áp dụng 30 ngày sau khi luật được ban hành.

Tuy nhiên, chính nguy cơ bị áp thuế có thể khiến các nước mua dầu Nga nhiều hơn trong ngắn hạn để tránh rủi ro sau này. Chuyên gia Rachel Ziemba thuộc Ziemba Insights cho rằng điều này có thể thúc đẩy các nhà nhập khẩu mua trước và tăng lượng dầu Nga dự trữ.

Ấn Độ phụ thuộc ngày càng lớn vào dầu Nga

Dữ liệu của Kpler cho thấy xuất khẩu dầu Nga đạt 6,79 triệu thùng/ngày trong tháng 8, giảm từ mức đỉnh 8 triệu thùng/ngày hồi tháng 5.

Dầu Nga chiếm 18,7% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ trong tháng 2, tương đương Ả Rập Xê-út và Iraq. Đến tháng 7, tỷ lệ này tăng lên gần 50%, tương đương 2,96 triệu thùng/ngày, trong khi nhập khẩu dầu từ Trung Đông của Ấn Độ giảm 63%, xuống còn 1,26 triệu thùng/ngày.

Điều này khiến việc thay thế dầu Nga trở nên khó khăn. Sumit Ritolia, chuyên gia của Kpler, nhận định dầu Nga đã trở thành nguồn cung thay thế quan trọng và là một dạng “phòng hộ” trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung Trung Đông.

Thuế của Mỹ cũng có thể ảnh hưởng đến hàng xuất khẩu của Ấn Độ dù những mặt hàng này không liên quan trực tiếp đến hoạt động mua dầu Nga. Trong nửa đầu năm 2026, máy móc điện, gồm điện thoại thông minh và linh kiện điện tử lắp ráp cho các thương hiệu Mỹ như Apple, là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ sang Mỹ.

Quan hệ thương mại Mỹ-Ấn cũng đang mất cân đối: trong 7 tháng đầu năm, Mỹ nhập 58,9 tỷ USD hàng hóa từ Ấn Độ và xuất sang Ấn Độ 30,4 tỷ USD, tạo ra mức thâm hụt 28,4 tỷ USD cho Mỹ.

Nhập khẩu dầu Nga bằng đường biển của Trung Quốc giảm 15% từ tháng 2, xuống 1,89 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, do nguồn cung từ vùng Vịnh giảm mạnh, dầu Nga hiện chiếm 22% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, tăng từ 16%.

Trung Quốc còn nhận khoảng 800.000 thùng/ngày dầu Nga qua đường ống theo các hợp đồng dài hạn. Phần này không bị ảnh hưởng bởi mức thuế nhằm vào các chuyến dầu vận chuyển bằng đường biển.

Thị trường dầu đang chịu áp lực nguồn cung

Thị trường dầu toàn cầu vốn đã căng thẳng. Giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng trong 7 phiên liên tiếp.

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz cũng giảm mạnh: trung bình 10 ngày chỉ còn 14 lượt qua lại mỗi ngày, so với gần 100 lượt trước xung đột. Đường ống East-West của Ả Rập Xê-út bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng drone, trong khi tuyến thay thế qua eo biển Bab Al Mandeb vẫn bị hạn chế do các cuộc tấn công của Houthi.

Trong bối cảnh đó, việc áp thêm thuế lên dầu Nga có thể làm nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn và đẩy giá dầu tăng.

Ấn Độ và Trung Quốc có thể tìm cách né ảnh hưởng

Ấn Độ ngày 17/9 tuyên bố nước này vẫn ưu tiên bảo đảm an ninh năng lượng cho 1,4 tỷ dân và sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích thương mại, kinh tế.

Chuyên gia Neil Quilliam thuộc Chatham House cho rằng Washington có thể thận trọng với việc áp thuế ngay lập tức, vì điều này sẽ làm nguồn cung dầu giảm thêm, đẩy giá lên và gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Giá xăng cao tại Mỹ cũng đã ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ dành cho ông Trump.

Đối với Trung Quốc, Bloomberg đưa tin Washington có thể trì hoãn việc áp thuế cho đến khi ông Trump gặp Chủ tịch Tập Cận Bình.

Các nhà máy lọc dầu nhiều khả năng sẽ tìm cách giảm ảnh hưởng của biện pháp trừng phạt thay vì ngừng mua dầu Nga hoàn toàn: xin miễn trừ, giảm mua trên thị trường giao ngay và yêu cầu Nga giảm giá sâu hơn.

Nhìn chung, các chuyên gia cho rằng biện pháp của Mỹ có thể khiến nguồn dầu Nga trên thị trường quốc tế giảm, qua đó tạo thêm áp lực tăng giá dầu, trong khi Ấn Độ và Trung Quốc sẽ tìm cách duy trì nguồn cung bằng các biện pháp thay thế hoặc điều chỉnh giao dịch.