Mỹ phô diễn loạt vũ khí chống drone, tên lửa giữa lo ngại kho đạn suy giảm

Leonidas GV, một hệ thống phòng thủ di động chống máy bay không người lái do General Dynamics và Epirus phát triển, đang được trưng bày tại triển lãm AUSA ở Washington. Ảnh: SCMP.

Triển lãm AUSA năm nay tập trung mạnh vào các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa, phản ánh mối lo ngày càng lớn về các mối đe dọa từ trên không khi xung đột tại Ukraine và Trung Đông kéo dài.

Khi tên lửa và máy bay không người lái (drone) ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại, các tập đoàn quốc phòng lớn đã tập trung tại Washington trong tuần này để giới thiệu những công nghệ mới nhất, từ vũ khí tấn công đến các hệ thống đánh chặn.

Triển lãm và Hội nghị thường niên của Hiệp hội Lục quân Mỹ (AUSA) kéo dài ba ngày, khai mạc hôm đầu tuần, là một trong những sự kiện trưng bày vũ khí lục quân lớn nhất tại Mỹ.

Năm nay, trọng tâm được đặt rõ nét vào các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa. Điều này phản ánh mối quan ngại ngày càng tăng về khả năng đối phó với những mối đe dọa trên không trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine và Trung Đông tiếp diễn, cũng như các báo cáo cho rằng kho tên lửa của quân đội Mỹ đã suy giảm nghiêm trọng sau chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Lockheed Martin trình làng tên lửa đánh chặn thế hệ mới

Lockheed Martin, một trong những nhà thầu quốc phòng lớn nhất thế giới, trưng bày các hệ thống tên lửa tiên tiến mới nhất, gồm rocket dẫn đường tầm xa ER GMLRS và tên lửa tấn công chính xác PrSM. Cả hai được phóng từ hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS.

Tuy nhiên, tâm điểm tại gian trưng bày của tập đoàn là các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa, trong đó có phiên bản mới nhất của tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE và hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối THAAD. Hai hệ thống lần lượt đảm nhiệm nhiệm vụ phòng thủ trước các mối đe dọa trên không ở cự ly ngắn và tầm xa.

Lockheed Martin cũng lần đầu giới thiệu PAC-3 Edge, chương trình tên lửa đánh chặn thế hệ tiếp theo được công bố hôm thứ Sáu.

PAC-3 Edge là phiên bản nâng cấp của PAC-3 MSE, hệ thống hiện được sử dụng tại Ukraine, Trung Đông và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tên lửa mới được trang bị đầu dò cải tiến, hệ thống điều khiển bay nâng cấp và động cơ rocket nhiều lần đốt do Northrop Grumman cung cấp. Theo Lockheed Martin, những cải tiến này giúp tên lửa đánh chặn đối phó tốt hơn với các mối đe dọa tiên tiến, trong đó có tên lửa siêu vượt âm, đồng thời tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa hơn và độ cao lớn hơn.

Tại lễ giới thiệu trong khuôn khổ triển lãm AUSA hôm thứ Hai, ông Tim Cahill, Chủ tịch bộ phận Tên lửa và Điều khiển hỏa lực của Lockheed Martin, cho biết PAC-3 Edge sẽ “bay xa hơn, nhanh hơn và cao hơn” phiên bản tiền nhiệm, đồng thời có khả năng cơ động, lực đẩy và độ nhạy cao hơn.

Theo kế hoạch, tên lửa sẽ bắt đầu được thử nghiệm vào năm 2027 và hướng tới triển khai vào năm 2031.

“Chúng tôi đang hướng về tương lai. Chúng tôi tự hỏi đối thủ sẽ làm gì trong 3, 4, 5 hay 10 năm tới, và đang chuẩn bị cho điều đó”, ông Cahill nói.

“Chúng tôi sẽ bảo đảm đối thủ không còn nơi nào để ẩn náu. Bất kể họ làm gì hay tìm cách nào, tên lửa này sẽ hạ gục họ”.

Tên lửa Himar khai hỏa trong một cuộc tập trận hồi tháng 6. Ảnh: EPA.

Xung đột Iran phơi bày điểm yếu về kho đạn và chi phí đánh chặn

Cuộc chiến đang diễn ra tại Iran cho thấy rõ tầm quan trọng của kho dự trữ đạn dược, cũng như những khó khăn trong việc đối phó với các đợt tấn công bằng drone giá rẻ với số lượng lớn.

Theo báo cáo công bố hồi tháng 4 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington, quân đội Mỹ có thể đã sử dụng hơn một nửa lượng dự trữ trước chiến tranh của 4 loại đạn dược chủ chốt gồm PrSM, SM-3, THAAD và tên lửa Patriot trong 39 ngày đầu của cuộc chiến với Iran, bắt đầu từ ngày 28/2.

Trong cùng giai đoạn, Mỹ còn sử dụng hơn 1.000 quả tên lửa Tomahawk và tên lửa hành trình không đối đất ngoài tầm phòng không Joint Air-to-Surface Standoff Missile.

Theo CSIS, tình trạng này có thể trở thành vấn đề “nghiêm trọng” nếu xảy ra xung đột tại Tây Thái Bình Dương. Mỹ có thể cần tới 4 năm để đưa kho dự trữ trở lại mức trước chiến tranh, vốn đã bị đánh giá là không đủ cho một cuộc chiến với đối thủ ngang tầm.

“Việc xây dựng kho dự trữ lên mức đủ đáp ứng một cuộc chiến với Trung Quốc sẽ cần thêm thời gian”, báo cáo nhận định.

Trong khi đó, Iran dựa nhiều vào các drone tấn công một chiều giá rẻ, chẳng hạn Shahed-136, thường được gọi là drone cảm tử. Những phương tiện này được sử dụng theo chiến thuật tập kích số lượng lớn nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không tại các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực.

Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh đã tiêu tốn những quả đạn phòng không và phòng thủ tên lửa trị giá hàng triệu USD để đối phó với các drone có giá thấp hơn nhiều. Sự chênh lệch về chi phí đã làm gia tăng sức ép tìm kiếm các giải pháp đánh chặn hiệu quả hơn.

Drone trở thành trọng tâm trong tính toán quân sự tại eo biển Đài Loan

Chiến thuật sử dụng drone số lượng lớn cũng được dự báo sẽ đóng vai trò quan trọng tại các điểm nóng ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt là eo biển Đài Loan. Cả Mỹ và Trung Quốc đều đang mở rộng lực lượng drone để chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột vũ trang.

Phân tích ảnh vệ tinh cho thấy Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã bố trí hơn 200 máy bay chiến đấu siêu âm J-6 có từ thập niên 1960 tại 6 căn cứ không quân gần eo biển Đài Loan. Những máy bay cũ này đã được cải hoán thành phương tiện không người lái tấn công, có cách thức sử dụng tương tự drone hoặc tên lửa hành trình.

Để đối phó, Mỹ đưa khái niệm “hellscape” vào chiến lược tại eo biển Đài Loan. Theo đó, Washington hướng tới triển khai số lượng lớn drone tự hành hoạt động theo đàn, đạn tuần kích và phương tiện không người lái trên biển nhằm gây gián đoạn các lực lượng đổ bộ của PLA nếu xảy ra xung đột.

Theo tài liệu tổng quan ngân sách của Lầu Năm Góc, Mỹ cũng đề xuất dành 54 tỷ USD trong yêu cầu ngân sách năm tài khóa 2027 cho các hệ thống tự hành và điều khiển từ xa hoạt động trên không, trên bộ, trên mặt biển và dưới mặt biển.

Hệ thống vũ khí phòng không tầm ngắn M-SHORAD được trưng bày tại triển lãm quốc phòng. Ảnh: SCMP.

General Dynamics giới thiệu hệ thống đánh chặn nhiều drone cùng lúc

Để đối phó với các đợt tập kích bằng drone tầm ngắn và tên lửa đang bay tới, General Dynamics, một trong những nhà thầu quốc phòng lớn của Mỹ trong lĩnh vực vũ khí lục quân, giới thiệu hai hệ thống phòng không mới: xe chiến đấu Leonidas Ground Vehicle (GV) và hệ thống phòng không cơ động tầm ngắn M-SHORAD Increment 4.

Leonidas GV là hệ thống chống drone cơ động sử dụng vi sóng công suất cao, được phát triển thông qua hợp tác giữa công ty công nghệ quốc phòng Epirus và General Dynamics.

Ông Scott Taylor, Giám đốc phụ trách tăng trưởng tại Mỹ của General Dynamics, cho biết Leonidas GV được thiết kế nhằm đánh bại các đợt tấn công bằng drone theo đàn. Hệ thống hướng tới giải quyết một thách thức ngày càng phổ biến: tác chiến điện tử gặp khó khăn khi đối phó với những drone được điều khiển qua cáp quang.

Thay vì chỉ dựa vào các biện pháp gây nhiễu thông thường, Leonidas sử dụng năng lượng điện từ như một phương tiện tấn công. Hệ thống có thể gây quá tải các linh kiện điện tử, hệ thống định vị và liên lạc của nhiều drone đối phương cùng lúc, khiến chúng mất khả năng hoạt động và rơi xuống.

“Một điều đã trở nên rất rõ ràng trong nhiều nghiên cứu được công bố, đặc biệt là tại khu vực Tây Nam Á, là đối phương có thể triển khai đủ số lượng drone để làm quá tải các hệ thống tác chiến điện tử hoặc vũ khí súng máy”, ông Taylor nói.

“Phương tiện Leonidas của Epirus sử dụng nhiễu điện từ làm vũ khí. Nó có thể hạ 50 drone chỉ bằng một xung phát, không cần đạn và không có nguy cơ gây hại cho lực lượng mình”.

Một hệ thống khác được giới thiệu tại triển lãm là M-SHORAD, tổ hợp vũ khí phòng không sử dụng cụm thiết bị nạp đạn tự động gắn trên các phương tiện cơ động hạng nhẹ, xe chiến thuật và xe đa dụng. Hệ thống được thiết kế để bảo vệ các lữ đoàn bộ binh nhẹ trước drone và tên lửa tầm ngắn.

Theo ông Taylor, M-SHORAD tích hợp năng lực phòng không tầm ngắn và chống drone trong cùng một hệ thống. Trang bị của tổ hợp gồm các drone cảm tử Iron Wasp có nhiệm vụ đánh chặn drone đối phương đang tấn công, cùng súng máy cỡ nòng 30 mm.

“Những gì đang diễn ra ở Ukraine, cũng như tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, khiến nhiều bên chú ý đến thách thức đánh bại các cuộc tấn công bằng drone”, ông nói.

“Giờ đây, những chiếc drone trị giá 30.000 USD có thể phá hủy các phương tiện trị giá hàng triệu USD. Vì vậy, các quốc gia đồng minh liên tục tìm đến chúng tôi”.

Quân đội Mỹ tăng tốc phát triển phương tiện mặt đất tự hành

Nhu cầu đối phó với các cuộc tấn công bằng drone, cùng mục tiêu giảm thương vong cho binh sĩ Mỹ trên chiến trường, đang thúc đẩy việc tích hợp các hệ thống tự hành vào hoạt động của Lục quân Mỹ.

Tại triển lãm, GM Defence giới thiệu nguyên mẫu ý tưởng xe mặt đất không người lái (UGV) phát triển dựa trên nền tảng xe thương mại. Thiết kế lấy cảm hứng từ mẫu Chevrolet Silverado, nhằm minh họa tiềm năng ứng dụng công nghệ điều khiển điện tử, cảm biến dựa trên camera và khả năng tích hợp các mô-đun nhiệm vụ khác nhau.

Phương tiện được định hướng phục vụ các nhiệm vụ hỗ trợ như vận tải hậu cần và sơ tán thương binh.

Ông Pete Johnson, Phó Chủ tịch phụ trách giải pháp phương tiện tích hợp của GM Defence, cho biết nguyên mẫu phản ánh trực tiếp cách doanh nghiệp tiếp nhận yêu cầu từ Lục quân Mỹ và theo dõi sự thay đổi trong tính chất chiến tranh.

“Chúng tôi đang theo sát những diễn biến tại Ukraine và Trung Đông, cũng như cách Lục quân Mỹ tổ chức chiến dịch tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, ông Johnson nói.

“Những quan sát đó đều chỉ ra một nhu cầu rất rõ ràng: tăng cường năng lực robot và hệ thống tự hành để tạo hiệu quả tác chiến, đồng thời giảm rủi ro cho binh sĩ”.

Việc các tập đoàn quốc phòng Mỹ đồng loạt giới thiệu tên lửa đánh chặn thế hệ mới, vũ khí chống drone và phương tiện tự hành cho thấy bài toán phòng thủ trên không đang thay đổi nhanh chóng. Khi những drone giá rẻ có thể buộc đối phương sử dụng các loại đạn đánh chặn đắt đỏ, ưu tiên không chỉ còn là đánh trúng mục tiêu, mà còn là bảo vệ kho đạn, kiểm soát chi phí và duy trì năng lực tác chiến trong một cuộc xung đột kéo dài.