Mỹ rút quân khỏi Iraq sau 2 thập kỷ, chiến thắng lịch sử cho Iran

Trên đường phố Falluja ở Iraq ngày 27/9/2026. (Ảnh: Reuters)

Kế hoạch rút quân được Mỹ và Iraq thống nhất vào năm 2024, dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden và được chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai, trong bối cảnh Mỹ đang tiến hành chiến tranh với Iran.

Tehran vẫn có ảnh hưởng sâu rộng ở quốc gia nơi 4.500 người Mỹ thiệt mạng trong hơn 2 thập kỷ chiến tranh.

Theo giới chuyên gia an ninh Iraq, diễn biến này giúp Tehran và các lực lượng đồng minh tự do hành động hơn, đồng thời tạo cơ hội để các đối thủ khác của Mỹ quay lại, trong đó có lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS).

“Iran sẽ được hưởng lợi về mặt chiến lược khi liên minh rời đi, khi không còn sự hiện diện quân sự vốn đóng vai trò đối trọng với ảnh hưởng của Tehran tại Iraq trong nhiều năm qua”, ông Jasim al-Bahadli, một nhà phân tích an ninh Iraq chuyên nghiên cứu các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shiite thân Iran, nhận định.

Ông dự đoán các nhóm dân quân thân Iran không chỉ coi việc Mỹ rút quân là một chiến thắng cho phong trào của họ, mà sẽ “tìm cách chuyển điều đó thành ảnh hưởng lớn hơn trong các quyết định về an ninh và chính trị”.

Ông Abu Mojtaba al-Yasiri, một chỉ huy của liên minh gồm các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn mang tên Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq, gọi việc Mỹ rút quân là “chiến thắng lịch sử của các nhóm kháng chiến Hồi giáo Iraq và những người Iraq đáng kính, đồng thời là thất bại nặng nề của Mỹ”.

“Ngày 30/9, chúng ta sẽ kỷ niệm sự kiện khép lại một trang đen tối trong lịch sử Iraq và thất bại của việc chiếm đóng trong nỗ lực áp đặt ý chí lên đất nước chúng ta. Iraq đã chứng minh rằng chủ quyền của mình không thể được bảo đảm bởi các lực lượng nước ngoài, mà phải bởi kháng chiến và ý chí của người dân”, ông al-Yasiri nói với Reuters.

Mặc dù việc Mỹ rút quân nhìn chung được người Iraq ủng hộ, nhưng những người lo ngại về sức mạnh của các lực lượng thân Iran cho rằng việc rút quân là quá sớm.

“Chúng tôi cho rằng Iraq hiện vẫn chưa hoàn toàn sẵn sàng để tiếp quản vấn đề an ninh”, ông Abdulrahman al-Zobaie, một thủ lĩnh bộ tộc Sunni ở Fallujah, nơi từng là thành trì của lực lượng kháng chiến chống Mỹ, nói với Reuters.

“Tất cả người Iraq đều mong muốn có chủ quyền hoàn toàn, và không người Iraq nào phản đối điều đó. Nhưng tôi cho rằng việc liên minh do Mỹ dẫn đầu rời đi theo cách này và tạo ra khoảng trống mà tất cả người Iraq lo sợ”, ông al-Zobaie nói.

Năm 2003, Mỹ tiến hành chiến dịch xâm lược Iraq nhằm lật đổ Tổng thống Saddam Hussein - một người Hồi giáo Sunni. Sau đó, Mỹ chiếm đóng Iraq, thiết lập chính phủ do người Shiite lãnh đạo và tiến hành cuộc chiến chống nổi dậy kéo dài nhiều năm, trước khi rút quân vào cuối năm 2011.

Chưa đầy 3 năm sau, quân đội Mỹ quay lại để hỗ trợ lực lượng Iraq đánh bại IS, trong cuộc chiến quy mô lớn từ năm 2014 - 2017.

Số người Mỹ thiệt mạng trong “Chiến dịch Tự do Iraq” cao gần gấp đôi so với cuộc chiến song song tại Afghanistan - kết thúc bằng việc Mỹ rút quân đột ngột năm 2021.

Trong những năm gần đây, Iraq là quốc gia duy nhất duy trì các liên minh chính trị và quân sự chặt chẽ với cả Mỹ và Iran. Hai nước đôi khi sử dụng lãnh thổ Iraq như một chiến trường ủy nhiệm.

Mỹ ám sát vị tướng hàng đầu của Iran Qasem Soleimani bằng cuộc không kích tại sân bay Baghdad năm 2020. Các đồng minh của Iran nhiều lần tấn công các căn cứ Mỹ, đôi khi dẫn đến việc Washington tấn công đáp trả.