Mỹ siết quy trình xin thẻ xanh, lao động châu Á đứng trước nguy cơ xáo trộn

Ngày 22/5, Cơ quan Dịch vụ Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) cho biết quy trình “điều chỉnh tình trạng cư trú”, vốn cho phép một số người nhập cư đang ở Mỹ nộp đơn xin thường trú mà không phải rời khỏi nước này, sẽ chỉ được áp dụng trong “những trường hợp đặc biệt”. Nếu được thực thi đầy đủ, thay đổi này có thể khiến nhiều người nộp đơn phải chuyển sang quy trình xử lý lãnh sự, đồng nghĩa với việc họ phải rời Mỹ để phỏng vấn tại đại sứ quán hoặc lãnh sự quán ở nước ngoài và chờ hồ sơ được xử lý.

Đối với nhiều người nhập cư, thẻ xanh, còn gọi là thẻ thường trú nhân, là con đường chính để có được sự ổn định kinh tế lâu dài tại Mỹ, cho phép họ sống và làm việc tại quốc gia này vô thời hạn. Một số người sau đó có thể nộp đơn xin quốc tịch nếu đáp ứng các yêu cầu về cư trú.

Ông Russell A. Stamets, chuyên tư vấn pháp lý cho những người muốn kinh doanh tại Mỹ và là đối tác tại công ty luật Circle of Counsels có trụ sở tại New Delhi, cho biết, nếu được thực thi, những quy định mới chắc chắn sẽ làm xáo trộn kế hoạch của hàng trăm nghìn gia đình và cá nhân tại Mỹ”, đồng thời nhấn mạnh các quy định sửa đổi có thể tạo tác động răn đe ngay lập tức, bất kể người nộp đơn có khả năng thắng kiện trong các vụ kiện pháp lý sau này hay không.

Người lao động châu Á chịu tác động lớn

Theo AAPI Data, một tổ chức nghiên cứu của Mỹ tập trung vào cộng đồng người Mỹ gốc Á và người dân đảo Thái Bình Dương, gần 1,5 triệu người nhập cư châu Á đang nằm trong danh sách chờ cấp thẻ xanh theo diện đoàn tụ gia đình. Dữ liệu thị thực của Bộ Ngoại giao Mỹ cho thấy một số loại thị thực diện đoàn tụ gia đình đối với các quốc gia có nhu cầu cao như Ấn Độ và Philippines có thể phải chờ gần hai thập kỷ hoặc hơn. Điều này khiến những thay đổi trong quy trình xin thẻ xanh không chỉ là vấn đề thủ tục hành chính, mà còn có thể tác động trực tiếp tới kế hoạch học tập, việc làm, tài chính và đoàn tụ của nhiều gia đình nhập cư.

Theo ông Stamets, chính quyền Tổng thống Trump đang chuyển trọng tâm từ hình ảnh nước Mỹ mở cửa với người nhập cư sang cách tiếp cận chọn lọc hơn, ưu tiên những người có năng lực tài chính lớn thông qua các chương trình như “Thẻ Vàng Trump" - một chương trình cấp thị thực nhập cư của Mỹ cho phép người nước ngoài giàu có được cấp quy chế thường trú tại Mỹ đổi lấy một khoản tiền lớn không hoàn lại cho chính phủ Mỹ.

Nguy cơ với ngành công nghệ và dòng nhân tài

Mỹ từ lâu là điểm đến hàng đầu thu hút nhân tài toàn cầu. Các nhà phân tích cho rằng người nhập cư đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền kinh tế đổi mới sáng tạo của nước này, bao gồm cả các công ty hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Với những thay đổi mới, một số người nhập cư có thể phải trải qua quá trình xin visa ở nước ngoài kéo dài, trong khi những người khác có thể không thể quay trở lại Mỹ.

“Điều này sẽ ảnh hưởng không cân xứng đến các công ty công nghệ, và người ta có thể dự đoán rằng các công ty và ngành công nghiệp có mối quan hệ tốt với chính quyền sẽ cố gắng giành được các ngoại lệ”, ông Stamets nói.

Các công ty công nghệ của Mỹ phụ thuộc nhiều vào nhân tài nhập cư. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, lao động nước ngoài chiếm 23% lực lượng lao động trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Trong bối cảnh cạnh tranh nhân tài toàn cầu ngày càng gay gắt, các rào cản nhập cư có thể khiến một bộ phận chuyên gia tay nghề cao cân nhắc những điểm đến khác. Các chuyên gia từ châu Á, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, ngày càng tìm kiếm cơ hội làm việc tại New Zealand, Australia, Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) và châu Âu.

Ông Stamets cho rằng các biện pháp hạn chế nhập cư của chính quyền Trump sẽ gây tổn thất cho nền kinh tế thế giới, vì không có quốc gia nào khác có khả năng tập hợp nhân tài rộng rãi như Mỹ.

Xu hướng siết nhập cư tiếp diễn

Chính sách mới về đơn xin thẻ xanh được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ được cho là đang tìm cách tăng mạnh mức lương tối thiểu cần thiết cho chương trình visa H-1B, một con đường phổ biến đối với các chuyên gia công nghệ và lao động tay nghề cao muốn làm việc tại Mỹ. Tháng 9 năm ngoái, Washington cũng đã tăng phí đăng ký lên 100.000 USD, từ mức 2.000-5.000 USD trước đó.

Theo ông Srinivasan Balakrishnan, Giám đốc phụ trách quan hệ chiến lược và đối tác tại Diễn đàn Nghiên cứu Ấn Độ có trụ sở tại New Delhi, hàng chục nghìn lao động tay nghề cao từ Ấn Độ sang Mỹ mỗi năm và gửi về nước hàng tỷ USD kiều hối. Ông này cho biết các quy định mới có thể dẫn đến sự sụt giảm dòng tiền này nếu số lượng thẻ xanh được cấp và số việc làm thu nhập cao dành cho người nhập cư giảm đi.

Harsh Pant, giáo sư quan hệ quốc tế tại King’s College London, nhận định Ấn Độ và Trung Quốc là hai nhóm có nhu cầu lớn nhất đối với thị thực và thẻ xanh Mỹ, các thay đổi này có thể tác động không cân xứng tới công dân hai nước.

Dù còn phụ thuộc vào cách thực thi và khả năng bị thách thức pháp lý, những điều chỉnh mới cho thấy chính sách nhập cư Mỹ đang tiếp tục dịch chuyển theo hướng chọn lọc và hạn chế hơn. Với nhiều lao động châu Á, đặc biệt là những người đã chờ đợi thẻ xanh trong nhiều năm, sự thay đổi này có thể khiến kế hoạch định cư tại Mỹ trở nên bất định hơn bao giờ hết.