Mỹ tạm thời cho phép các nước mua dầu của Nga mắc kẹt trên biển

Nguồn: Getty Images

Biện pháp tạm thời?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, Washington đã ban hành một “giấy phép tạm thời”, cho phép các quốc gia mua lượng dầu Nga đang trên đường vận chuyển trong thời hạn 30 ngày. Theo ông Bessent, Tổng thống Trump đang “nỗ lực giữ giá năng lượng ở mức thấp”, trong bối cảnh giá nhiên liệu trung bình tại Mỹ đã tăng thêm khoảng 65 cent mỗi gallon chỉ trong vòng một tháng.

Ông Bessent nhấn mạnh, biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn và được thiết kế rất hạn chế. “Quy định này chỉ áp dụng đối với lượng dầu đã được vận chuyển trước đó và sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho Chính phủ Nga, bởi phần lớn doanh thu năng lượng của Nga đến từ các khoản thuế đánh tại khâu khai thác,” ông nói.

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về nguồn cung năng lượng thế giới sau khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến vận chuyển dầu quan trọng.

Giá dầu tiếp tục tăng

Trên thị trường năng lượng, giá dầu thô Brent vẫn duy trì trên mốc 100 USD/thùng trong phiên giao dịch sáng 13/3, bất chấp hàng loạt biện pháp được đưa ra nhằm trấn an thị trường trước những tác động kinh tế của cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.

Xung đột tại Trung Đông đã khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt. Khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng vận chuyển bằng đường biển của toàn cầu thường đi qua tuyến đường này.

Dù chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố sẽ hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển, hoạt động vận tải tại khu vực vẫn chưa phục hồi. Chính quyền Tehran tuyên bố sẽ không cho phép “một lít dầu nào” rời khỏi khu vực trong khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel còn tiếp diễn.

Trong bối cảnh đó, Washington tuần trước cũng cho phép các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ tạm thời mua dầu Nga trong 30 ngày. Quyết định này được đưa ra chỉ một tháng sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Ấn Độ đã đồng ý ngừng nhập khẩu dầu Nga - động thái mà ông cho rằng sẽ “giúp chấm dứt chiến tranh tại Ukraine” bằng cách cắt nguồn tài chính quan trọng của Moscow.

Theo truyền thông Mỹ, tính đến ngày 12/3 có khoảng 124 triệu thùng dầu có nguồn gốc từ Nga đang nằm trên các tàu chở dầu trên khắp thế giới.

Sau thông báo của Bộ trưởng Bessent, giá dầu Brent tăng nhẹ 0,3%, lên 100,74 USD/thùng. Trước đó trong tuần, giá dầu đã lần đầu tiên vượt mốc 100 USD kể từ khi Nga phát động cuộc chiến tại Ukraine cách đây bốn năm. Đầu năm nay, giá dầu chỉ ở khoảng 60 USD/thùng.

Ý kiến trái chiều

Phản ứng trước động thái của Washington, đặc phái viên kinh tế của Nga Kirill Dmitriev cho rằng, việc Mỹ nới lỏng trừng phạt là điều “không thể tránh khỏi”. Ông viết trên Telegram rằng, Washington “đang thừa nhận một thực tế hiển nhiên: nếu không có dầu Nga, thị trường năng lượng toàn cầu khó có thể ổn định”.

Tuy nhiên, một số đồng minh của Mỹ đã bày tỏ quan ngại. Tổng thống Emmanuel Macron của Pháp cho rằng, việc Eo biển Hormuz bị tê liệt “không phải là lý do chính đáng” để dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Ông đưa ra nhận định này sau cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) nhằm thảo luận tác động kinh tế của chiến sự Iran.

Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã yêu cầu thực hiện đợt giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược lớn nhất trong lịch sử. Ngày 11/3, toàn bộ 32 thành viên của tổ chức này nhất trí tung ra thị trường 400 triệu thùng dầu từ nguồn dự trữ khẩn cấp nhằm ổn định nguồn cung.

Dù vậy, các cuộc không kích và tấn công trả đũa trên khắp Trung Đông đang làm lu mờ những nỗ lực này. Iran đã tăng cường các đòn tấn công nhằm vào những mục tiêu kinh tế trong khu vực, đồng thời cảnh báo Mỹ “hãy chuẩn bị cho kịch bản giá dầu lên tới 200 USD/thùng” nếu chiến dịch nhằm lật đổ chính quyền tại Tehran tiếp tục.

Theo các quan chức Mỹ, Iran cũng đã bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz từ ngày 12/3, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng hơn đối với hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu.

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump tìm cách giảm bớt lo ngại về giá dầu. Ông viết trên mạng xã hội rằng Mỹ hiện là “nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới”, vì vậy khi giá dầu tăng, nền kinh tế Mỹ cũng thu được nhiều lợi ích hơn.

Dẫu vậy, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra vào tháng 11 đang đến gần, giá nhiên liệu tăng cao có thể trở thành thách thức chính trị đối với ông Trump. Các đồng minh của đảng Cộng hòa hiện đang nỗ lực bảo vệ thế đa số mong manh của họ tại cả Thượng viện Mỹ và Hạ viện Mỹ.

Quỳnh Vũ