Mỹ thay đổi quy định visa, hàng triệu sinh viên quốc tế chịu tác động

Ảnh minh họa: Cayla Labgold-Carroll/The Daily Northwestern

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa hoàn tất việc ban hành các quy định mới về thị thực đối với sinh viên quốc tế, theo đó giới hạn thời gian lưu trú tại Mỹ và siết chặt các điều kiện chuyển trường, chuyển chương trình học. Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho biết các quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực ngay từ tháng 9 tới.

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là sinh viên quốc tế mang thị thực F-1 và người tham gia các chương trình trao đổi theo diện J-1 sẽ không còn được phép ở lại Mỹ vô thời hạn cho đến khi hoàn thành khóa học như trước đây. Thay vào đó, thời gian lưu trú sẽ bị giới hạn ở mức 4 năm. Nếu muốn ở lại lâu hơn để tiếp tục học tập hoặc nghiên cứu, sinh viên phải nộp đơn xin gia hạn và được chính phủ liên bang chấp thuận. Bên cạnh đó, khả năng chuyển đổi chương trình học hoặc chuyển từ trường này sang trường khác cũng sẽ bị hạn chế hơn.

Trước đây, nhiều quyết định liên quan đến việc gia hạn thời gian học tập và lưu trú được giao cho các cơ sở giáo dục đại học quản lý.

Theo Bộ An ninh Nội địa Mỹ, các biện pháp mới nhằm “chống lại tình trạng lạm dụng thị thực diễn ra phổ biến” và tăng cường an ninh quốc gia thông qua việc rà soát, thẩm định định kỳ”. Bộ trưởng Markwayne Mullin cho rằng hệ thống không giới hạn thời gian, được áp dụng cho sinh viên từ cuối những năm 1970, hiện nay đã tạo ra những kẽ hở cho việc lợi dụng chính sách nhập cư.

“Trong nhiều thập kỷ, sinh viên nước ngoài được phép nhập cảnh và lưu trú tại Mỹ mà không có giới hạn thời gian cụ thể. Điều đó đã cho phép hàng nghìn người lợi dụng hệ thống nhập cư bằng cách liên tục đăng ký các khóa học để tránh phải rời khỏi Mỹ”, ông Mullin nói.

Lo ngại đối với nghiên cứu sinh và các ngành khoa học

Các chuyên gia giáo dục nhận định tác động của chính sách mới sẽ đặc biệt lớn đối với nhóm sinh viên sau đại học.

Trong khi phần lớn chương trình cử nhân tại Mỹ được thiết kế kéo dài 4 năm, nhiều chương trình thạc sĩ nghiên cứu và tiến sĩ, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), thường cần nhiều thời gian hơn để hoàn thành.

Nghiên cứu sinh không chỉ phải hoàn tất các học phần mà còn phải thực hiện nghiên cứu, công bố bài báo khoa học và bảo vệ luận án. Những khó khăn về kinh phí nghiên cứu, thay đổi đề tài hoặc các yếu tố cá nhân cũng có thể khiến thời gian học kéo dài hơn dự kiến.

Giới học thuật lo ngại việc áp đặt giới hạn thời gian cứng 4 năm có thể làm giảm sức hấp dẫn của Mỹ đối với các tài năng quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia khác đang cạnh tranh mạnh mẽ để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thời gian chuẩn bị rời Mỹ sau tốt nghiệp bị rút ngắn

Ngoài việc giới hạn thời gian học tập, quy định mới còn rút ngắn thời gian “ân hạn” dành cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.

Theo đó, sinh viên quốc tế sẽ chỉ còn 30 ngày để rời khỏi Mỹ hoặc chuyển sang một loại thị thực khác, thay vì 60 ngày như hiện nay.

Các tổ chức giáo dục cho rằng thay đổi này sẽ tạo thêm áp lực cho sinh viên trong quá trình tìm việc làm, xin chuyển đổi diện cư trú hoặc chuẩn bị kế hoạch trở về nước.

Hiệp hội Các nhà giáo dục quốc tế (NAFSA) - tổ chức phi lợi nhuận chuyên hỗ trợ các trường học trong công tác tuyển sinh quốc tế - đã chỉ trích mạnh mẽ chính sách mới.

Giám đốc điều hành NAFSA, bà Fanta Aw, nhận định các quy định này sẽ làm gia tăng sự bất ổn và gánh nặng hành chính đối với cả sinh viên lẫn các cơ sở giáo dục.

“Chính sách này đưa thêm sự bất định, thủ tục hành chính và tâm lý lo ngại vào một hệ thống vốn đã vận hành hiệu quả trong thời gian dài. Đây là giải pháp đi tìm một vấn đề vốn không thực sự tồn tại”, bà Aw nói.

Một mắt xích trong chiến lược siết nhập cư

Những thay đổi mới nhất được xem là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát chặt chẽ dòng người nhập cư vào Mỹ.

Trong thời gian qua, chính quyền đã nhiều lần đề xuất các biện pháp hạn chế số lượng sinh viên quốc tế tại một số trường đại học hàng đầu, đồng thời tăng cường rà soát hồ sơ và thu hồi thị thực đối với một số trường hợp bị cho là vi phạm quy định hoặc có hoạt động bị xem là đi ngược lợi ích quốc gia.

Giới quan sát cho rằng cuộc tranh luận xung quanh chính sách thị thực sinh viên không chỉ liên quan đến vấn đề an ninh hay nhập cư, mà còn phản ánh bài toán cân bằng giữa bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì vị thế của Mỹ như một trong những điểm đến giáo dục hàng đầu thế giới.

Theo số liệu của ngành giáo dục Mỹ, sinh viên quốc tế đóng góp hàng chục tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế nước này thông qua học phí, chi tiêu sinh hoạt và hoạt động nghiên cứu. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào làm giảm sức hút của các trường đại học Mỹ đều có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với hệ thống giáo dục đại học cũng như năng lực cạnh tranh về khoa học - công nghệ của nước Mỹ trong dài hạn.