Mỹ thúc đẩy liên minh chống ma túy, mở rộng chiến lược quân sự tại Mỹ Latinh

Đòn mạnh tay đối với băng đảng ma túy

Tại hội nghị thượng đỉnh “Lá chắn châu Mỹ” tổ chức ở bang Florida, Tổng thống Trump thông báo thành lập liên minh mang tên “Liên minh các nước châu Mỹ chống băng đảng ma túy”, quy tụ khoảng 10 quốc gia tại khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump giơ cao bản cam kết đã ký về việc chống lại hoạt động tội phạm của các băng đảng ma túy tại Doral, Florida. Ảnh Reuters.

Phát biểu trước các nhà lãnh đạo tham dự, ông Trump cho rằng các băng đảng ma túy không thể chỉ bị đối phó bằng các biện pháp thực thi pháp luật thông thường, mà cần đến sức mạnh quân sự.

“Cách duy nhất để đánh bại những kẻ thù này là giải phóng sức mạnh của quân đội. Chúng ta phải sử dụng quân đội”, ông Trump nhấn mạnh.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, lực lượng cảnh sát tại nhiều quốc gia trong khu vực thường bị các tổ chức tội phạm đe dọa hoặc khống chế, khiến quân đội trở thành công cụ cần thiết để đối phó với các tổ chức tội phạm có tổ chức.

Danh sách khách mời tại hội nghị phản ánh sự điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của Washington. Một vài cái tên nổi bật trong số các chính khách tham dự bao gồm Tổng thống Argentina Javier Milei, Tổng thống El Salvador Nayib Bukele và Tổng thống Ecuador Daniel Noboa.

Trong khi đó, hai nền kinh tế lớn của khu vực Mỹ Latinh là Mexico và Brazil không cử lãnh đạo cấp cao tham dự. Hai quốc gia này nhiều lần bày tỏ quan điểm không đồng tình với cách tiếp cận cứng rắn của chính quyền ông Trump trong vấn đề này.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại hội nghị cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các đối tác khu vực.

“Họ không chỉ là đồng minh, mà còn là bạn bè”, ông Rubio nói, đồng thời ám chỉ rằng một số đồng minh truyền thống của Mỹ đôi khi “không có mặt khi cần thiết”.

Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho rằng các mạng lưới tội phạm và băng đảng ma túy đang tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với toàn bộ khu vực Tây Bán cầu.

Gia tăng chiến lược quân sự

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã triển khai hàng loạt biện pháp mang tính quân sự trong cuộc chiến chống ma túy. Nhà Trắng cho rằng các mạng lưới buôn bán ma túy và buôn người xuyên biên giới đang tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Tổng thống Donald Trump gặp gỡ Tổng thống Nayib Bukele của El Salvador khi cả hai tham dự hội nghị thượng đỉnh "Lá chắn châu Mỹ".

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia luật quốc tế cho rằng buôn bán ma túy là hành vi phạm tội hình sự, không phải căn cứ pháp lý cho các chiến dịch quân sự.

Bất chấp các tranh cãi, Washington đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu bị nghi liên quan tới buôn lậu ma túy. Từ tháng 9 năm ngoái, Mỹ đã thực hiện ít nhất 44 cuộc không kích vào các tàu thuyền trên vùng biển Caribe và khu vực phía đông Thái Bình Dương, khiến gần 150 người thiệt mạng.

Danh tính các nạn nhân cũng như bằng chứng liên quan đến các cáo buộc buôn lậu chưa được công bố.

Cuối tháng 12/2025 và đầu tháng 1/2026, Tổng thống Trump cũng ra lệnh tiến hành các cuộc tấn công trên lãnh thổ Venezuela nhằm triệt phá các mạng lưới buôn bán ma túy.

Một trong những chiến dịch lớn nhất, mang tên “Chiến dịch quyết tâm tuyệt đối”, đã dẫn tới việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Ông Maduro hiện đang chờ xét xử tại New York với các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy. Theo các báo cáo, chiến dịch khiến ít nhất 80 người thiệt mạng.

Sau chiến dịch, Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez trở thành tổng thống lâm thời và đồng ý thực hiện một số cải cách kinh tế theo yêu cầu của Washington. Hai nước cũng đã tái lập quan hệ ngoại giao lần đầu kể từ năm 2019.

Chiến dịch chống ma túy trên thực địa tại Mỹ Latinh

Song song với việc thúc đẩy liên minh chống băng đảng ma túy, Mỹ cũng mở rộng các hoạt động quân sự tại khu vực. Gần đây nhất, ngày 4/3, Bộ Tư lệnh miền Nam của Mỹ (SOUTHCOM) cho biết lực lượng Mỹ và Ecuador đã bắt đầu các chiến dịch chung nhằm vào các tổ chức mà Washington gọi là “khủng bố ma túy”.

“Quân đội Ecuador và Mỹ đã triển khai các chiến dịch nhằm vào các tổ chức khủng bố được chỉ định tại Ecuador”, Tướng Francis Donovan, chỉ huy SOUTHCOM, cho biết trong tuyên bố chính thức.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh. Ảnh Reuters.

Theo các nguồn tin từ chính phủ Mỹ, lực lượng Mỹ hiện chủ yếu hỗ trợ quân đội Ecuador về hậu cần và chia sẻ thông tin tình báo, thay vì trực tiếp tham chiến.

Phát biểu tại một cuộc họp báo, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho rằng chiến dịch chung là bước đi quyết liệt nhằm đối phó các tổ chức buôn bán ma túy gây ra “bạo lực, tham nhũng và khủng bố” tại khu vực Tây Bán cầu.

Ecuador được xem là mặt trận mới trong chiến dịch chống ma túy của Washington. Những năm gần đây, quốc gia này chứng kiến sự gia tăng mạnh của tội phạm bạo lực, một phần do vị trí địa lý nằm giữa hai quốc gia sản xuất cocaine lớn là Colombia và Peru.

Cảnh báo đối với đồng minh láng giềng

Trong bài phát biểu tại hội nghị, Tổng thống Trump cũng chỉ trích một số chính phủ trong khu vực vì để các băng đảng kiểm soát nhiều khu vực lãnh thổ, đặc biệt là tại Mexico.

Ông cho rằng các băng đảng Mexico đang thúc đẩy phần lớn tình trạng bạo lực và bất ổn tại Tây Bán cầu.

Trong thời gian qua, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã tăng cường triển khai quân đội nhằm đối phó tội phạm. Tháng 2/2025, chính phủ Mexico điều động khoảng 10.000 binh sĩ tới khu vực biên giới Mỹ – Mexico và triển khai gần 100.000 nhân viên an ninh cho các sự kiện lớn, trong đó có FIFA World Cup sắp tới.

Mexico cũng tiến hành chiến dịch quân sự tại bang Jalisco nhằm truy bắt trùm ma túy Nemesio Oseguera Cervantes, còn được biết đến với biệt danh “El Mencho”.

Tuy vậy, Tổng thống Trump cho rằng các biện pháp hiện nay vẫn chưa đủ. “Chúng ta phải xóa sổ các băng đảng. Chúng đang ngày càng mạnh hơn và kiểm soát đất nước của họ. Điều đó không thể chấp nhận được,” ông Trump tuyên bố.

Các nhà lãnh đạo tập trung chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị thượng đỉnh. Ảnh Reuters.

Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy thành lập liên minh chống ma túy và mở rộng các hoạt động quân sự tại khu vực cho thấy Washington đang theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn trong cuộc chiến chống các mạng lưới buôn bán ma túy xuyên quốc gia.

Tuy nhiên, chiến lược này cũng đặt ra nhiều thách thức về pháp lý và chính trị. Một số chuyên gia cảnh báo rằng việc sử dụng lực lượng quân sự để đối phó tội phạm ma túy có thể làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, đồng thời làm dấy lên tranh cãi về chủ quyền và luật pháp quốc tế.

Trong bối cảnh đó, hiệu quả của các chiến dịch quân sự cũng như vai trò của các quốc gia đối tác tại Mỹ Latinh sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định đối với khả năng duy trì ổn định an ninh tại khu vực Tây Bán cầu trong thời gian tới.

Tiến Minh