Lần đầu tiên, Mỹ đứng cùng Nga và Trung Quốc phản đối nghị quyết về Ukraine

Một binh sĩ Nga đứng gác tại một trạm kiểm soát gần nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Ảnh: AFP

Tại cuộc họp của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vừa diễn ra, Mỹ đã phản đối một nghị quyết do nhiều đồng minh của Washington, trong đó có các nước châu Âu, Australia, Canada, Argentina và Chile bảo trợ. Bản dự thảo nghị quyết cảnh báo rằng các cuộc tấn công nhằm vào trạm biến áp và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine có thể gây ra rủi ro trực tiếp đối với an toàn của các nhà máy điện hạt nhân.

Theo nội dung dự thảo, nghị quyết không nêu đích danh Nga, nhưng nhấn mạnh rằng tình trạng suy yếu nghiêm trọng của hạ tầng năng lượng Ukraine đang làm giảm độ tin cậy của nguồn điện bên ngoài cung cấp cho các nhà máy điện hạt nhân. Mỹ đã cùng Nga và Trung Quốc phản đối nghị quyết này.

Dù vậy, nghị quyết vẫn được thông qua với tỷ lệ 20 phiếu thuận, 10 phiếu trắng và 4 phiếu chống. Niger là quốc gia bỏ phiếu phản đối còn lại.

Phát biểu tại cuộc họp, Đại biện lâm thời của Mỹ tại IAEA, ông Howard Solomon cho biết, Washington chia sẻ quan ngại về nguy cơ đối với hạ tầng năng lượng của Ukraine và kêu gọi tất cả các bên tránh những hành động có thể dẫn tới sự cố an toàn hạt nhân.

Tuy nhiên, ông cho rằng Mỹ không ủng hộ một “nghị quyết không cần thiết” và cho rằng văn kiện này không giúp thúc đẩy tiến trình hòa bình giữa Nga và Ukraine.

Trong thời gian gần đây, Nga đã tiến hành nhiều đợt tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine. Các cuộc tấn công vào trạm biến áp cũng làm dấy lên nguy cơ gián đoạn nguồn điện cung cấp cho các nhà máy điện hạt nhân của Ukraine.

Đặc biệt, giao tranh xung quanh nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia - cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu và nằm gần tiền tuyến đã nhiều lần khiến các đường dây điện bên ngoài bị cắt đứt, buộc nhà máy phải phụ thuộc vào các máy phát điện dự phòng. Trong một số trường hợp, IAEA đã đứng ra làm trung gian cho các thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn giữa lực lượng Nga và Ukraine để tạo điều kiện sửa chữa các đường dây điện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/3 khẳng định, nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin đang hợp tác để chấm dứt xung đột với Ukraine. Ảnh: TASS

Đây không phải lần đầu tiên Mỹ có lập trường khác với nhiều đồng minh trong các vấn đề liên quan đến cuộc xung đột Ukraine. Năm ngoái, Washington cũng từng phản đối một số nghị quyết tại Liên Hợp Quốc chỉ trích Nga, với lập luận rằng trọng tâm của Mỹ là thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình thay vì quy trách nhiệm cho một bên trong xung đột.

Theo các nhà ngoại giao, vào tháng 9 năm ngoái, Mỹ cũng đã bỏ phiếu trắng đối với một nghị quyết của IAEA kêu gọi Nga trao trả nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia cho Ukraine. Nga đã kiểm soát cơ sở này từ những ngày đầu của cuộc chiến.

Trong khi đó, IAEA, tổ chức đang triển khai các nhóm chuyên gia tại các nhà máy điện hạt nhân của Ukraine để theo dõi tình hình, cho đến nay vẫn tránh quy trách nhiệm trực tiếp cho bất kỳ bên nào trong các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng.

Một số chuyên gia kiểm soát vũ khí cho rằng, lập trường của Washington trong cuộc bỏ phiếu lần này là bất ngờ. Ông Mark Fitzpatrick, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) và cựu quan chức phụ trách chống phổ biến vũ khí hạt nhân của Bộ Ngoại giao Mỹ nhận định, quyết định này “đi ngược lại truyền thống, quan hệ đồng minh và cả logic”.

Hồng Nhung