Mỹ tung thêm chi tiết về cáo buộc Trung Quốc thử vũ khí hạt nhân bí mật

Một tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman III không mang đầu đạn được phóng đi trong một cuộc thử nghiệm phát triển tại Căn cứ Không quân Vandenberg, California, vào ngày 5/2. Ảnh: AFP.

Một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington sẽ nối lại các vụ thử hạt nhân nhằm đáp trả những hoạt động mà họ cho là “thiếu minh bạch” từ phía Trung Quốc, đồng thời đưa ra thêm chi tiết về một vụ thử năm 2020 mà Mỹ gần đây cáo buộc Bắc Kinh đã bí mật tiến hành.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy một thỏa thuận kiểm soát hạt nhân ba bên mới với Trung Quốc và Nga.

“Như Tổng thống đã nói, Mỹ sẽ quay trở lại thử nghiệm trên cơ sở ‘tương xứng’”, Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách Cục Kiểm soát Vũ khí và Không phổ biến vũ khí hạt nhân Christopher Yeaw phát biểu hôm 17/2 tại một sự kiện do Viện Hudson, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, tổ chức.

“Tuy nhiên, ‘tương xứng’ không có nghĩa là chúng ta sẽ quay lại các vụ thử khí quyển kiểu Ivy Mike với sức nổ hàng megaton”, ông Yeaw nói thêm, đề cập đến quả bom nhiệt hạch đầu tiên mà Mỹ kích nổ năm 1952. “Nhưng ‘tương xứng’ hàm ý một phản ứng dựa trên tiêu chuẩn có sẵn. Hãy nhìn sang Trung Quốc hoặc Nga để thấy tiêu chuẩn đó”.

Phát biểu của ông Yeaw được đưa ra trong bối cảnh thế giới rơi vào khoảng trống kiểm soát hạt nhân sau khi Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START) – thỏa thuận ràng buộc cuối cùng về kiểm soát vũ khí hạt nhân – hết hạn ngày 5/2. Ông Trump đã từ chối đề nghị của Moscow về việc gia hạn hiệp ước thêm một năm, thay vào đó kêu gọi một “thỏa thuận tốt hơn” có sự tham gia của Trung Quốc.

Một ngày sau khi ông Trump đề xuất ý tưởng về một thỏa thuận ba bên “cải tiến”, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kiểm soát Vũ khí và An ninh Quốc tế Thomas DiNanno cho biết tại một hội nghị ở Geneva rằng Trung Quốc đã không công bố một vụ thử hạt nhân năm 2020.

Ông Yeaw cho biết Mỹ đã ghi nhận một sự kiện địa chấn mạnh 2,75 độ Richter vào ngày 22/6/2020, gần khu thử hạt nhân Lop Nur của Trung Quốc.

Ông nói rằng với tư cách là một nhà khoa học, ông đã “đích thân xem xét dữ liệu” và đồng tình với đánh giá của chính phủ Mỹ về vụ thử hạt nhân bị cáo buộc này.

“Rất khó có khả năng đó là bất cứ điều gì khác ngoài một vụ nổ, một vụ nổ đơn lẻ”, ông Yeaw nói. “Nó khá phù hợp với những gì người ta kỳ vọng từ một vụ thử nổ hạt nhân ở một mức công suất nhất định”.

Chính phủ Mỹ không thể xác định chính xác công suất của vụ thử, nhưng theo ông, “khá rõ ràng” rằng đây là một vụ nổ vượt ngưỡng tới hạn (supercritical). Ông cũng cáo buộc phía Trung Quốc “hoàn toàn thiếu minh bạch”. Việc Mỹ sẽ tiến hành các vụ thử “tương xứng” như thế nào sẽ do Tổng thống Trump quyết định.

“Chúng tôi biết họ đã chuẩn bị các vụ thử với mức công suất được chỉ định lên tới hàng trăm tấn thuốc nổ tương đương, vì vậy đó là một cơ sở”, ông Yeaw nói. “Còn Tổng thống quyết định làm gì với cơ sở đó là tùy thuộc vào ông ấy”.

Theo ông Yeaw, hiệp ước New START “ràng buộc Mỹ trong khi cho phép Trung Quốc hoàn toàn không bị ràng buộc”, và sau ngày 5/2, Mỹ “không còn bị giới hạn” bởi các điều khoản của hiệp ước này.

“Tổng thống hiện có cơ hội xây dựng một lực lượng răn đe hạt nhân đáng tin cậy và được hiện đại hóa theo ý muốn”, ông nói.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức. Tuần trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho rằng Mỹ đã “liên tục bóp méo và bôi nhọ” chính sách hạt nhân của Trung Quốc, và cáo buộc này chỉ là “cái cớ” để biện minh cho kế hoạch nối lại thử hạt nhân của Washington.

Ông Robert Floyd, Thư ký điều hành của Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBTO), cho biết trong một tuyên bố ngày 6/2 rằng Hệ thống Giám sát Quốc tế của tổ chức này không phát hiện sự kiện nào có đặc điểm phù hợp với một vụ nổ thử vũ khí hạt nhân vào ngày 22/6/2020.

Trong khi đó, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington cho biết trong báo cáo ngày 13/2 rằng các hình ảnh vệ tinh nghiên cứu tại khu Lop Nur không cung cấp kết luận dứt khoát để xác nhận hoặc bác bỏ cáo buộc của Mỹ.

Theo ông Yeaw, Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực đưa Trung Quốc vào một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới.

“Tổng thống chắc chắn muốn Trung Quốc tham gia thỏa thuận này”, ông nói. “Tôi không biết chính xác con đường chúng ta sẽ đi để đạt được điều đó… Tôi nghĩ không ai ảo tưởng rằng việc này sẽ dễ dàng”.

Theo SCMP

Huyền Chi