Mỹ và Iran cùng tuyên bố giành lợi thế sau xung đột

“Cuộc xung đột đang diễn biến rất thuận lợi. Như các bạn biết, chúng tôi đang chiếm ưu thế rất lớn. Iran đang đưa ra những nhượng bộ rất đáng kể. Chúng ta sẽ chờ xem điều gì sẽ xảy ra, nhưng mọi thứ đến nay đã cho thấy hiệu quả rất, rất, rất mạnh mẽ. Nhìn chung, tình hình đang tiến triển rất tốt,” Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ với báo giới tại Điện Capitol ngày 24/6 giờ địa phương.

Cùng ngày, trong cuộc trao đổi với báo giới tại Phòng Bầu dục cùng Tổng thư ký NATO Mark Rutte, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố nếu Iran thu bất cứ khoản phí nào liên quan đến hoạt động vận tải biển tại Eo biển Hormuz, Washington sẽ hủy thỏa thuận cuối cùng với Tehran.

“Điều đó sẽ là không thể chấp nhận được đối với tôi, bởi vì chúng ta có rất nhiều eo biển. Nếu chấp nhận điều đó với họ, thì cũng sẽ phải chấp nhận với những bên khác. Còn nhiều eo biển khác nữa, và tôi cũng sẽ không cho phép điều đó xảy ra ở những nơi đó. Chuyện đó sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện,” Tổng thống Donald Trump nhận định.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Bản ghi nhớ Islamabad ngày 17/6. Ảnh: Nhà Trắng

Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng hình ảnh về sức mạnh và sự ngạo mạn bị thổi phồng của Mỹ đã sụp đổ sau cuộc xung đột.

“Trong xung đột, quy mô các cuộc không kích là điều không thể tưởng tượng nổi, vượt xa cả một số cuộc chiến lớn trong lịch sử đương đại. Đáp lại, chúng tôi đã phản công dữ dội và chính xác. Ngay từ khi đối phương bắt đầu gây hấn, người dân Iran đã xuống đường và ra thực địa, kiên cường chịu đựng gian khổ,” Thông tấn xã Iran (IRNA) dẫn lời ông Ghalibaf trong cuộc gặp người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Numan Kurtulmus bên lề Hội nghị lần thứ 20 của Liên minh Nghị viện Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (PUIC) tại Azerbaijan, ngày 24/6.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cho biết Bản ghi nhớ Islamabad là kết quả của việc Mỹ từ bỏ nỗ lực áp đặt ý chí lên một quốc gia văn minh và chấp nhận các quyền của quốc gia đó.

“Bản ghi nhớ Islamabad không phải là kết quả của sức ép và sự cưỡng ép, mà là thành quả của sự kháng cự và sức mạnh của dân tộc Iran anh dũng, một thực tế cho thấy đối thoại chỉ đi đến kết quả khi phía bên kia kiềm chế việc áp đặt ý chí của mình lên một quốc gia văn minh và chấp nhận các quyền của chúng tôi. Vì lý do đó, bản ghi nhớ Islamabad đã trở thành tuyên bố về thất bại của Mỹ,” ông nói.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf (trái). Ảnh: IRNA

Hiện tại, Mỹ và Iran đang trong quá trình đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad ngày 17/6 giờ địa phương.

Theo toàn văn bản ghi nhớ do Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đăng tải trên mạng xã hội X, Mỹ, Iran và các đồng minh liên quan cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, đồng thời không tiến hành xung đột, đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau trong tương lai. Văn kiện này tạo tiền đề cho tiến trình đàm phán thỏa thuận cuối cùng kéo dài 60 ngày.

Về Eo biển Hormuz, Mỹ cam kết bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân ngay sau khi văn kiện được ký và hoàn tất quá trình này trong vòng 30 ngày, đồng thời rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận Iran sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Đổi lại, Iran sẽ nối lại hoạt động hàng hải thương mại qua Eo biển Hormuz, bảo đảm lưu thông an toàn và không thu phí trong giai đoạn đầu, đồng thời phối hợp rà phá thủy lôi để khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải biển trong vòng một tháng. Tehran cũng sẽ làm việc với Oman và các quốc gia ven Vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý lâu dài đối với tuyến hàng hải chiến lược này.