Mỹ dàn trận phong tỏa, 21 tàu quay đầu

Eo biển Hormuz mở hoàn toàn, ông Trump nói chiến sự sớm kết thúc Trong ngày 17/4 theo giờ địa phương, Ngoại trưởng Iran tuyên bố eo biển Hormuz mở hoàn toàn trong quãng thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do Israel và Lebanon cũng đã đạt được thỏa thuân ngừng bắn. Dù vậy, các công ty hàng hải vẫn rất thận trọng bởi Hải quân Mỹ cảnh báo eo biển Hormuz có thủy lôi.

Chủ tịch Quốc hội Iran: Ông Trump nói sai sự thật

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Tehran sẽ đóng cửa eo biển Hormuz nếu Mỹ không chấm dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển của nước này. Ông đồng thời bác bỏ những tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump, gọi đó là những thông tin "sai sự thật".

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Reuters.

Theo CNN, ông Ghalibaf nhấn mạnh rằng ông Trump đã đưa ra "bảy tuyên bố trong vòng một giờ và tất cả đều dối trá". Dù không chỉ rõ các tuyên bố cụ thể, ông khẳng định: "Họ đã không thể thắng trong cuộc chiến bằng những lời dối trá, và chắc chắn sẽ không đạt được kết quả gì trên bàn đàm phán".

"Việc đóng hay mở eo biển, cũng như các quy định tại đây, phải được quyết định trên thực địa chứ không phải qua mạng xã hội", ông Ghalibaf viết trên X. Ông cho biết thêm rằng mọi hoạt động quá cảnh qua eo biển phải tuân thủ "tuyến đường chỉ định" và cần có "sự cho phép của Iran".

Trước đó cùng ngày, ông Trump cho biết lệnh phong tỏa các cảng của Iran sẽ chấm dứt ngay khi một "thỏa thuận được ký kết" và bày tỏ sự tin tưởng rằng một thỏa thuận đang ở rất gần. Ông cũng phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở Arizona rằng một thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ bao gồm việc Mỹ nắm quyền kiểm soát vật liệu hạt nhân của quốc gia này.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Iran đã bày tỏ sự nghi ngờ về một số tuyên bố của ông Trump liên quan đến việc Tehran đưa ra các nhượng bộ.

Phát biểu của ông Ghalibaf được đưa ra trong bối cảnh các nguồn tin từ Iran tiết lộ với CNN rằng phái đoàn hai nước dự kiến sẽ đàm phán tại Pakistan vào thứ Hai tới (20/4), dù phía Washington hiện chưa xác nhận thông tin này.

Tính đến thứ Sáu, chỉ có một số lượng nhỏ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, sau khi Ngoại trưởng Iran tuyên bố sẽ mở cửa khu vực này cho tất cả các tàu thương mại.

Mỹ - Iran tiếp tục đàm phán vào thứ Hai tại Islamabad

Mọi ánh mắt đang đổ dồn về thủ đô Islamabad của Pakistan, nơi sẽ diễn ra một cuộc gặp mang tính bước ngoặt vào thứ Hai tuần tới. Công tác chuẩn bị an ninh đã đạt mức tối đa với khoảng 20.000 cảnh sát được huy động.

Tư lệnh quân đội Pakistan, Asim Munir, tại Iran ngày 16/4. Ảnh: Bộ Ngoại giao Iran.

Các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy mạnh thông qua vai trò trung gian của Thủ tướng và Tham mưu trưởng Lục quân Pakistan.

Phó tổng thống JD Vance vẫn đang thực hiện chuyến công du tại miền Tây nước Mỹ, nhưng nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ cho thấy các cuộc thảo luận hậu trường đang diễn ra khẩn trương.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pakistan tin tưởng rằng một bước đột phá về hồ sơ hạt nhân có thể đạt được tại sự kiện lịch sử này, khi các thông điệp ngoại giao giữa Tehran và Washington vẫn đang được chuyển giao liên tục.

Iran mở lại eo biển Hormuz

Theo ghi nhận từ CNN, ngày 17/4, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận tuyến hàng hải huyết mạch Hormuz đã chính thức hoạt động trở lại sau giai đoạn bị phong tỏa. Ông Araghchi cho biết quyết định này có hiệu lực trong suốt thời gian diễn ra lệnh ngừng bắn tại Lebanon.

“Phù hợp với lệnh ngừng bắn tại Lebanon, việc đi lại của tất cả tàu thương mại qua eo biển Hormuz được khẳng định là mở hoàn toàn trong khoảng thời gian còn lại của thỏa thuận này”, ông Araghchi tuyên bố.

Tuy nhiên, phía Iran nhấn mạnh các tàu phải tuân thủ nghiêm ngặt “tuyến phối hợp” do cơ quan hàng hải nước này công bố.

Ngay sau đó, trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời cảm ơn tới Iran, xác nhận eo biển đã sẵn sàng cho việc lưu thông toàn diện.

Tàu thuyền lưu thông trở lại nhưng hạn chế

Dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler cho thấy những chuyển biến thực địa rõ rệt. Ba tàu chở dầu của Iran gồm Deep Sea, Sonia I và Diona đã vận chuyển tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô rời Vùng Vịnh.

Đây là những chuyến hàng đầu tiên vượt qua eo biển kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển vào ngày 13/4 nhằm triệt tiêu nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran.

Dù hoan nghênh việc mở cửa eo biển, Tổng thống Trump khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ vẫn được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận toàn diện. Washington coi đây là công cụ gây áp lực then chốt để đảm bảo mục tiêu tối thượng: ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Đến nay, thực tế đàm phán giữa hai bên bên đang có sự điều chỉnh đáng kể. Các quan chức cấp cao Iran tiết lộ vào ngày 17/4 rằng cả Mỹ và Iran đã hạ thấp tham vọng. Thay vì một thỏa thuận hòa bình toàn diện ngay lập tức, hai bên hiện ưu tiên hướng tới một bản ghi nhớ tạm thời. Mục tiêu ngắn hạn là thiết lập một hành lang an toàn nhằm giảm thiểu nguy cơ xung đột vũ trang tái bùng phát.

Những điểm nghẽn chưa thể khỏa lấp

Dù có xu hướng nhượng bộ, khoảng cách về các điều khoản cốt lõi vẫn còn rất lớn. Mỹ yêu cầu Iran dừng hoạt động làm giàu trong 20 năm, trong khi Tehran chỉ chấp nhận mức 3-5 năm.

Phía Iran kiên quyết yêu cầu một kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt rõ ràng và đồng bộ các lệnh trừng phạt từ Liên Hợp Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Vấn đề cốt lõi hiện nay là quyền lợi tương xứng. Phía Iran tuyên bố chỉ thực hiện các cam kết nhượng bộ đáng kể nếu nhận được những giá trị kinh tế và chính trị tương xứng từ phía Washington.

Mỹ, Iran ra tuyên bố trái ngược về thu hồi vật liệu hạt nhân

Trong buổi vận động tại Arizona vào thứ Sáu, Tổng thống Donald Trump cho biết một thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ bao gồm việc Mỹ nắm quyền kiểm soát vật liệu hạt nhân của nước này - một điểm mà giới chức Iran hiện vẫn đang bác bỏ.

Tổng thống Trump trả lời báo giới bên ngoài Nhà Trắng. Ảnh: The New York Times.

Ông Trump khẳng định quá trình đàm phán sẽ diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết điều khoản đã được đàm phán và thống nhất. "Chúng đang tiến triển tốt. Các bạn sẽ rất hài lòng", ông nói. "Mỹ sẽ thu giữ toàn bộ 'bụi hạt nhân' - chất bột màu trắng được tạo ra bởi máy bay ném bom B-2 của chúng ta".

Ông Trump cho biết Iran đang gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi với sự hỗ trợ của Mỹ. Quan trọng nhất, ông khẳng định Tehran đã đồng ý sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, theo CNN.

Phản hồi từ phía Iran

Một quan chức cấp cao của Iran trả lời CNN rằng những khẳng định của ông Trump chỉ là "những sự thật thay thế".

Phía Iran phủ nhận việc Tehran sẽ vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài hoặc chấp nhận ngừng làm giàu uranium vô thời hạn.

Giới chức Iran cảnh báo rằng những tuyên bố công khai thiếu chính xác của Tổng thống Mỹ có thể gây cản trở và làm phức tạp thêm tiến trình ngoại giao đang diễn ra.

Hàng không mẫu hạm Mỹ hiện diện tại Biển Đỏ

Theo một quan chức quốc phòng Mỹ, tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng hai tàu khu trục đã băng qua kênh đào Suez, chính thức hoạt động tại Biển Đỏ. Động thái này nhằm duy trì trạng thái sẵn sàng nối lại các chiến dịch tác chiến chống lại Iran trong trường hợp lệnh ngừng bắn đổ vỡ.

Quân đội Mỹ theo dõi mọi động thái của các tàu gần Iran. Ảnh: Quân đội Mỹ.

Lực lượng tăng cường tại khu vực bao gồm:

Tại Biển Đỏ: Tàu USS Gerald R. Ford hội quân cùng các tàu khu trục USS Mahan và USS Winston S. Churchill.

Tàu sân bay USS George H. W. Bush đang trên đường tới Trung Đông để gia nhập hoặc thay thế tàu Ford.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln hiện cũng đang trực chiến tại khu vực.

Lời đe dọa đáp trả từ Tehran

Trước sự áp sát của quân đội Mỹ, phía Iran đe dọa sẽ đình chỉ toàn bộ hoạt động vận tải hàng hải tại Biển Đỏ, Vịnh Ba Tư và Biển Oman nếu lệnh phong tỏa các cảng của nước này không được dỡ bỏ.

Thiếu tướng Ali Abdollahi, chỉ huy Tổng hành dinh Trung ương Khatam al-Anbiya, tuyên bố: Lệnh phong tỏa của Mỹ là "bất hợp pháp" và vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn. Iran sẽ không cho phép bất kỳ hoạt động xuất nhập khẩu nào diễn ra tại các vùng biển huyết mạch kể trên nếu điều kiện phong tỏa tiếp diễn.

Dù không giáp Biển Đỏ, Tehran vẫn nắm giữ khả năng gây gián đoạn hàng hải đáng kể thông qua ảnh hưởng đối với lực lượng Houthi tại Yemen - nhóm vũ trang đã có tiền lệ tấn công tàu thuyền trong khu vực.

Người dân miền Nam Liban trở về nhà sau ngừng bắn

Sau khi lệnh ngừng bắn 10 ngày có hiệu lực từ đêm 17/4, hàng nghìn người dân Liban đã hồi hương về miền Nam và ngoại ô Beirut.

Người dân Lebanon hân hoan trước lệnh ngừng bắn với Israel Hoạt động ăn mừng đã diễn ra trên đường phố Lebanon sau khi chính quyền Lebanon và Israel thống nhất về thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Dù vậy, ở cả hai nước, một bộ người dân vẫn cảm thấy lo lắng về sự mong manh của lệnh ngừng bắn.

OCHA ghi nhận số người tại các khu trú ẩn giảm còn 113.000, đồng thời cảnh báo rủi ro từ bom mìn chưa nổ tại Nabatieh và Tyre. Dù hạ tầng hư hại gây ùn tắc, các biện pháp hỗ trợ di chuyển vẫn được triển khai.

LHQ hoan nghênh thỏa thuận và xác nhận chưa có vi phạm tại Đường Xanh kể từ khi lệnh có hiệu lực. Các tổ chức quốc tế hiện tập trung cứu trợ, hỗ trợ người dân tái định cư an toàn.

Giá dầu thô WTI lao dốc hơn 11% xuống dưới 84 USD

Tin tức Bloomberg cho hay giá dầu thô kỳ hạn sụt giảm mạnh trên thị trường New York trong phiên giao dịch ngày 17/4, sau tuyên bố của Ngoại trưởng Iran Araghchi rằng Eo biển Hormuz đã "hoàn toàn mở cửa". Động thái này làm dấy lên sự lạc quan về khả năng chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran, qua đó giảm bớt tình trạng bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) giao tháng 5 trên Sàn giao dịch hàng hóa New York (NYMEX) giảm 10,84 USD, tương đương 11,5%, xuống còn 83,85 USD/thùng. Cùng thời điểm, giá dầu thô Brent giao tháng 6 giảm 9,01 USD, tương đương 9,1%, đóng cửa ở mức 90,38 USD/thùng.

Thị trường vẫn thận trọng

Dù giá giảm sâu, giới phân tích và các bên liên quan vẫn tỏ ra thận trọng.

Arne Roman Rasmussen, nhà phân tích trưởng tại A/S Global Risk Management, nhận định: "Thị trường đang phản ánh kỳ vọng về việc chiến tranh kết thúc và tình trạng đóng cửa eo biển chấm dứt". Tuy nhiên, ông lưu ý thêm: "Chúng ta cần cẩn trọng rằng điều này chỉ giới hạn ở các tàu thuyền đi lại ngoài khơi bờ biển Iran. Có thể đây chưa phải là sự mở cửa hoàn toàn".

Diễn biến giá dầu thô Brent. Ảnh: NYT.

Thực tế, ngay sau bài đăng của ông Araghchi, Tổng thống Trump dù hoan nghênh động thái của Iran, nhưng đã lập tức nhấn mạnh rằng việc Hải quân Mỹ phong tỏa Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục duy trì "cho đến khi thỏa thuận với Iran được hoàn tất 100%". Phản ứng trước tuyên bố cứng rắn này của Washington, đà giảm của giá dầu đã chững lại đôi chút.

Về phía Tehran, Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố sẽ có biện pháp đáp trả nếu lệnh phong tỏa của Mỹ tiếp tục, đồng thời coi việc phong tỏa đường biển là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Hiện tại, các chủ tàu chở dầu và các nhà kinh doanh dầu thô vẫn đang giữ thái độ nghe ngóng và phản ứng thận trọng trước tuyên bố mở cửa Eo biển Hormuz của phía Iran.

Tổng thống Trump chỉ trích NATO "hoàn toàn vô dụng"

Trong bối cảnh cuộc xung đột tiêu hao giữa Mỹ và Iran kéo dài hơn 40 ngày qua, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những tuyên bố gay gắt nhắm vào các đồng minh NATO. Ông khẳng định liên minh quân sự này đã không có đóng góp thực chất trong nỗ lực khuất phục Tehran hay bảo vệ các tuyến đường hàng hải huyết mạch.

Ông Trump: 'NATO hoàn toàn vô dụng' Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự sự kiện của tổ chức Turning Point USA tại bang Arizona (Mỹ) ngày 17/4. Trong bài phát biểu tại sự kiện, ông Trump đã đề cập tới NATO và nói rằng "NATO hoàn toàn vô dụng" khi không tham gia chiến dịch phong tỏa tại các cảng Iran.

Phát biểu trước báo giới, Tổng thống Trump không ngần ngại bày tỏ sự thất vọng về vai trò của các đồng minh truyền thống: "NATO hoàn toàn vô dụng. Chúng ta đã phải đơn độc đối đầu với một chế độ hung hăng, trong khi các đồng minh chỉ đứng nhìn và lo ngại về giá dầu. Mỹ đã gánh chịu toàn bộ chi phí quân sự và rủi ro chính trị để duy trì an ninh khu vực, nhưng NATO chẳng hề có một động thái hỗ trợ thực chất nào".

Ông Trump cho rằng sự thiếu quyết đoán của NATO là một trong những nguyên nhân khiến cuộc chiến kéo dài hơn dự kiến và làm giảm hiệu quả của các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Iran.

Axios tiết lộ khả năng Mỹ gỡ phong tỏa 20 tỷ USD cho Iran

Theo tin từ Axios, chính quyền Mỹ đang xem xét phương án giải tỏa khoản tiền 20 tỷ USD đang bị đóng băng của Iran. Đổi lại, Tehran phải cam kết từ bỏ kho dự trữ uranium đã làm giàu.

Ở một diễn biến khác, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố Iran đã đồng ý tạm dừng chương trình hạt nhân vô thời hạn. Đồng thời, ông khẳng định Tehran sẽ không chấp nhận bất kỳ khoản tiền nào đang bị phía Mỹ đóng băng.

Những diễn biến dồn dập trong ngày đã thắp lên hy vọng về việc chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 7 tuần qua, vốn được đánh giá là nguyên nhân gây ra tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu nghiêm trọng nhất trong những năm gần đây.

Tháng 6 eo biển Hormuz hoạt động bình thường trở lại

Dù lạc quan, giới chuyên gia vẫn đưa ra những nhận định thận trọng về tiến trình bình thường hóa trở lại.

Scott Model, Giám đốc điều hành của Tập đoàn Năng lượng Rapidan và là cựu nhân viên CIA, chỉ ra rằng: "Ngay cả khi đạt được thỏa thuận trong những tuần tới, phải đến tháng Sáu hoặc tháng Bảy thì hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz mới có thể hoạt động bình thường trở lại."

"Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc liệu Hoa Kỳ và Iran có thể đạt được đồng thuận về các điểm bất đồng cốt lõi liên quan đến chương trình hạt nhân hay không. Các vấn đề này bao gồm: phương án xử lý uranium được làm giàu cấp độ cao, thời hạn đóng băng quá trình làm giàu uranium của Iran và việc giải quyết triệt để vấn đề eo biển Hormuz," ông Model phân tích thêm.

Gần 50 ngày chiến sự Iran, hậu quả vượt xa dự tính Sau gần 50 ngày chiến sự quanh Iran, hàng nghìn cuộc tấn công đã lan rộng vượt biên giới, phá hủy từ căn cứ quân sự, hạ tầng năng lượng đến khu dân cư, khiến hàng chục nghìn người thương vong và đẩy cả khu vực vào khủng hoảng an ninh - năng lượng chưa từng có tiền lệ.