Mỹ và Iran lại đối đầu, 'thùng thuốc súng' Hormuz nóng trở lại

Một tháng tương đối yên bình giữa Mỹ và Iran đã chấm dứt trong tuần này khi 2 bên nối lại các cuộc tấn công, đưa căng thẳng khu vực trở lại trạng thái có thể bùng phát bất cứ lúc nào.

Đêm 30/8 và sáng 31/8, Mỹ tấn công các bệ phóng tên lửa của Iran trên đảo Larak. Tehran sau đó tuyên bố đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các mục tiêu quân sự Mỹ tại Jordan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Ngày 1/9, quân đội Mỹ tiếp tục không kích các mục tiêu Iran. Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Jordan, Bahrain và Kuwait, bất chấp cảnh báo của Tổng thống Donald Trump rằng Iran sẽ phải hứng chịu "đòn đau hơn nhiều".

Đến ngày 5/9, hãng thông tấn Iran Tasnim đưa tin một tàu dầu bị trúng 4 tên lửa Mỹ tại khu vực neo đậu ngoài khơi đảo Kharg, khiến các thủy thủ phải sơ tán.

Dù giao tranh đã nối lại, quy mô các cuộc tấn công hiện vẫn hạn chế hơn so với những trận đánh dữ dội hơn 1 tháng trước.

Cựu trưởng bộ phận phụ trách vấn đề Iran thuộc Tình báo Quân đội Israel, ông Danny Citrinowicz, nhận định 2 bên chủ yếu nhắm vào các mục tiêu quân sự thay vì dân sự hoặc hạ tầng năng lượng.

Chuyên gia Hamidreza Azizi thuộc Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế cũng cho rằng "không bên nào muốn quay lại cuộc chiến tổng lực". Tuy nhiên, ông cảnh báo tình hình vẫn rất nguy hiểm bởi một tính toán sai lầm có thể kéo Mỹ và Iran trở lại xung đột toàn diện.

Eo biển Hormuz đang trở thành điểm nóng đặc biệt. Iran tìm cách gây sức ép lên hoạt động hàng hải, trong khi Mỹ duy trì sức ép quân sự và kinh tế đối với Tehran.

Washington ngày 1/9 tuyên bố quân đội Mỹ đã hộ tống 40 tàu thương mại chở 18 triệu thùng dầu qua eo biển, mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Nhưng những động thái này chưa giúp Mỹ loại bỏ các sức ép kinh tế. Giá xăng trung bình tại Mỹ đã lên 4,14 USD/gallon, tương đương 3,7 lít, cao hơn mức 3,19 USD cùng kỳ năm trước.

Kho Dự trữ Chiến lược của Mỹ cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983 sau nhiều tháng được sử dụng để hạn chế tác động của xung đột.

Sức ép quân sự cũng ngày càng rõ. Các nguồn tin trước đó cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng gần 80% tên lửa đánh chặn THAAD và khoảng một nửa số tên lửa đánh chặn Patriot so với lượng dự trữ trước chiến tranh.

Iran trong khi đó đang chịu sức ép kinh tế nghiêm trọng. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati cảnh báo nước này phải đồng thời đối phó với trừng phạt, phong tỏa, gián đoạn xuất khẩu dầu và mất cân đối ngân sách. Lạm phát trong 12 tháng tính đến tháng 7 lên 66%, theo ILNA.

Tehran vẫn tuyên bố sẵn sàng đàm phán nếu Washington thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ ký hồi tháng 6.

Tổng thống Masoud Pezeshkian ngày 2/9 nói Iran sẽ lập tức thực hiện các cam kết tương ứng nếu Mỹ thực hiện phần của mình.

Tuy nhiên, ông Trump khẳng định ông hài lòng với tình hình hiện tại, khi Mỹ gần như kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và nền kinh tế Iran chịu sức ép lớn. .

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cảnh báo thế cân bằng hiện nay rất khó duy trì và nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu