Mỹ và Trung Quốc cùng thi nhau 'đốt tiền' vào AI năm 2026

Cả Mỹ và Trung Quốc đều không dừng bước trong cuộc đua AI

Bất chấp những cảnh báo về bong bóng hay sự hoài nghi về khả năng thu hồi vốn, các "gã khổng lồ" từ Thung lũng Silicon cho đến Bắc Kinh vẫn đang mở toang hầu bao để đổ hàng trăm tỉ USD vào các siêu máy tính và trung tâm dữ liệu. Meta dự kiến tăng gấp đôi chi tiêu vốn lên 135 tỉ USD, Tesla chuyển hướng mạnh mẽ sang robot với ngân sách hơn 20 tỉ USD, trong khi Microsoft cũng không ngần ngại chi tới 37,5 tỉ USD chỉ trong một quý.

Bên kia bờ Thái Bình Dương, ByteDance, Alibaba và Tencent cũng không hề kém cạnh khi chạy đua vũ trang công nghệ để giành giật người dùng. Cuộc chiến này đang đặt ra một câu hỏi lớn cho toàn thị trường: Liệu đây là tầm nhìn chiến lược dài hạn hay là sự liều lĩnh mù quáng khi lợi nhuận thực tế vẫn còn là một dấu chấm hỏi lớn?

Cơn cuồng nộ chi tiêu của Thung lũng Silicon và lời đáp trả từ Trung Quốc

Năm 2026 mở đầu bằng những con số đầu tư gây choáng váng, xóa tan mọi đồn đoán về việc các công ty công nghệ sẽ thắt lưng buộc bụng. Meta, công ty mẹ của Facebook, đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ nhất khi tuyên bố sẽ tăng gần gấp đôi chi tiêu vốn (CAPEX) trong năm nay, đạt mức kỷ lục 135 tỉ USD. Động thái này cho thấy Mark Zuckerberg không chỉ muốn duy trì vị thế trong mạng xã hội mà còn quyết tâm xây dựng hạ tầng AI mạnh nhất thế giới để phục vụ cho các tham vọng thực tế ảo và trợ lý AI phổ quát.

Không chịu thua kém, Tesla của Elon Musk cũng đang thực hiện một cú chuyển mình lịch sử. Từ một hãng sản xuất xe điện thuần túy, Tesla đang dồn lực cho mảng robotics và AI tự hành với kế hoạch chi tiêu hơn 20 tỉ USD, tăng vọt so với mức 8,5 tỉ USD của năm 2025. Sự chuyển dịch dòng vốn này phản ánh niềm tin tuyệt đối của Musk rằng tương lai của Tesla không nằm ở những chiếc xe 4 bánh, mà ở những robot hình người Optimus và hệ thống tự lái FSD.

Ở mảng điện toán đám mây, cuộc đua còn khốc liệt hơn gấp bội. Microsoft, với sự hậu thuẫn cho OpenAI, đã chi tới 37,5 tỉ USD chỉ trong 3 tháng cuối năm ngoái, tăng 66% so với cùng kỳ. Amazon và Google cũng chuẩn bị công bố những kế hoạch đầu tư "khủng" tương tự trong tuần này. Các con số này cho thấy một thực tế: không ai muốn trở thành kẻ chậm chân trong kỷ nguyên AI, dù cái giá phải trả là những khoản chi phí khổng lồ ăn mòn lợi nhuận ngắn hạn.

Sự hưng phấn này không chỉ giới hạn ở phương Tây. Tại Trung Quốc, các đại gia công nghệ cũng đang âm thầm nhưng quyết liệt mài giũa vũ khí của mình. Financial Times tiết lộ ByteDance (công ty mẹ của TikTok) đã lên kế hoạch sơ bộ chi 160 tỉ nhân dân tệ (23 tỉ USD) trong năm 2026 để xây dựng hạ tầng AI. Trong khi đó, Alibaba đang cân nhắc nâng mức đầu tư 3 năm cho hạ tầng AI và điện toán đám mây từ 380 tỉ lên 480 tỉ nhân dân tệ. Tencent cũng được dự báo sẽ tiếp tục tăng chi tiêu vốn trong năm 2026, sau khi đã chi gần 60 tỉ nhân dân tệ trong 9 tháng đầu năm 2025.

Cuộc đua tại Trung Quốc không chỉ dừng lại ở tiền bạc mà còn là cuộc chiến giành giật nhân tài và thị phần. Chatbot Doubao của ByteDance đã trở thành một hiện tượng tại Trung Quốc năm ngoái, và phiên bản quốc tế Dola cũng đang tăng tốc với hơn 10 triệu người dùng tích cực. Tencent thì chi mạnh tay để chiêu mộ Yao Shunyu, cựu nghiên cứu viên cốt cán của OpenAI, về làm Giám đốc khoa học AI. Rõ ràng, các công ty Trung Quốc không chỉ muốn làm chủ thị trường nội địa tỉ dân mà còn muốn vươn ra biển lớn, cạnh tranh trực tiếp với các mô hình của Mỹ bằng chính công nghệ tự chủ của mình.

Alibaba tham chiến và sự kiên nhẫn dần cạn kiệt của phố Wall

Một điểm sáng đáng chú ý trong chiến lược của các công ty Trung Quốc năm nay là sự tập trung vào tự chủ phần cứng, nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào chip của Mỹ trong bối cảnh cấm vận. Alibaba đã cụ thể hóa chiến lược "đám mây + AI + chip" của CEO Wu Yongming bằng việc công bố con chip AI cao cấp tự phát triển mang tên Zhenwu 810E. Được thiết kế cho cả tác vụ huấn luyện (training) và suy luận (inference), con chip này được đánh giá là có hiệu năng ngang ngửa với dòng H20 của Nvidia trong một số tác vụ nhất định hoặc khi bị giới hạn năng lực tính toán.

Thông tin từ Nikkei Asia cho biết Alibaba đã giao hàng hơn 100.000 đơn vị chip Zhenwu 810E, một con số ấn tượng cho thấy khả năng thương mại hóa và ứng dụng thực tế cao. Đáng chú ý hơn, con chip này được phát triển bởi T-head, đơn vị làm chip của Alibaba đang có kế hoạch IPO. Việc tách riêng mảng chip để niêm yết không chỉ giúp Alibaba huy động thêm vốn mà còn khẳng định vị thế của Trung Quốc trong bản đồ bán dẫn toàn cầu.

Tuy nhiên, trong khi các công ty công nghệ say sưa với các kế hoạch tiêu tiền, thì giới đầu tư lại bắt đầu tỏ ra mất kiên nhẫn. Phố Wall, vốn dĩ thực dụng, đang đặt ra câu hỏi gay gắt: "Bao giờ thì tiền quay về?". Sự hoài nghi này đã phản ánh ngay vào giá cổ phiếu. Cổ phiếu của Microsoft đã giảm 10% trong tuần sau khi công bố mức chi tiêu vốn khổng lồ mà chưa đưa ra được lộ trình doanh thu tương ứng rõ ràng.

Thê thảm hơn là trường hợp của Oracle. Từng được tung hô khi tuyên bố vay tới 50 tỉ USD trong năm nay để xây dựng hạ tầng AI, nhưng giờ đây cổ phiếu của hãng đã giảm 50% từ đỉnh tháng 9 năm ngoái. Nhà đầu tư lo ngại gánh nặng nợ nần sẽ đè bẹp khả năng sinh lời của Oracle trước khi các trung tâm dữ liệu kịp hái ra tiền. Sự sụt giảm này là một lời cảnh báo đanh thép: niềm tin vào AI không phải là vô hạn. Nếu các Big Tech không sớm chứng minh được khả năng biến các mô hình ngôn ngữ lớn thành dòng tiền thực tế, thị trường sẽ trừng phạt họ không thương tiếc.

Dù vậy, cuộc chơi này đã đi quá xa để có thể dừng lại. Với hàng nghìn tỉ USD đã được giải ngân, các ông lớn công nghệ giờ đây giống như những con tàu khổng lồ đang lao đi với tốc độ tối đa, không thể phanh gấp cũng không thể quay đầu. Năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm bản lề, nơi chúng ta sẽ thấy rõ ai là người thực sự làm chủ công nghệ để sinh lời, và ai chỉ là kẻ đốt tiền để chạy theo trào lưu. Nhưng trước khi câu trả lời đó ngã ngũ, một làn sóng mới mang tên "AI biên" (Edge AI) và sự bùng nổ của phần cứng vật lý đang âm thầm trỗi dậy, hứa hẹn thay đổi hoàn toàn cục diện cuộc đua.

Bùi Tú