Nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cho người dân nông thôn Hà Nội

Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Phú Hạ, xã Kim Anh, được thiết kế đa năng, thiết thực và gần với nhu cầu của người dân.

Không gian sinh hoạt cộng đồng

Sau khi hoàn thành những mục tiêu quan trọng về xây dựng nông thôn mới, hiện thành phố Hà Nội đang tập trung nâng cao chất lượng các thiết chế phục vụ trực tiếp đời sống người dân. Trong đó, nhà văn hóa thôn đang được nhiều địa phương đổi mới theo hướng đa chức năng, từ nơi chủ yếu phục vụ hội họp trở thành không gian tích hợp văn hóa, thể thao, đọc sách, chuyển đổi số và các hoạt động cộng đồng. Cách làm này giúp khai thác hiệu quả hơn những công trình đã được đầu tư, đồng thời tạo không gian sinh hoạt và gắn kết cộng đồng.

Một trong những mô hình đang được triển khai theo hướng đó là Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Phú Hạ, xã Kim Anh, được đưa vào sử dụng ngày 28/8 vừa qua, với mục đích đa năng, thiết thực và gần với nhu cầu của người dân. Trong khuôn viên nhà văn hóa, không gian dành cho hoạt động thể dục, thể thao được bố trí các dụng cụ luyện tập, tạo điều kiện để người dân rèn luyện sức khỏe và duy trì thói quen vận động thường xuyên.

Bên cạnh không gian đọc sách và khu vực trưng bày hình ảnh về các hoạt động của thôn, là khu giới thiệu những kết quả, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao, đời sống văn hóa và các hoạt động cộng đồng của cán bộ, đảng viên và nhân dân Phú Hạ. Các không gian này được kết nối với chức năng hội họp, tổ chức hội nghị, sinh hoạt của các tổ chức, đoàn thể và các hoạt động cộng đồng. Qua đó, nhà văn hóa được sử dụng thường xuyên, thay vì chỉ mở cửa vào những cuộc họp hay sự kiện nhất định.

Không gian đọc sách trong nhà văn hóa. (Ảnh: SƠN HÀ)

Từ một nơi chủ yếu dành cho những cuộc họp, nhà văn hóa đang dần trở thành không gian sinh hoạt chung của cộng đồng, nơi người dân đến để đọc sách, rèn luyện, giao lưu và cùng tham gia những hoạt động của khu dân cư.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kim Anh, Đỗ Minh Tuấn cho biết, nâng cao chất lượng nông thôn mới không chỉ nằm ở phát triển kinh tế, hoàn thiện hạ tầng, mà còn ở việc tạo dựng đời sống văn hóa phong phú, môi trường sống văn minh, sạch đẹp cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt các quy ước, hương ước thôn, làng; phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở, đồng thời phối hợp các đơn vị liên quan nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, bảo đảm mỹ quan nông thôn. Qua đó, từng bước tạo dựng không gian sống văn minh, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới.

Nếu Phú Hạ, xã Kim Anh, đang thử nghiệm mô hình Nhà văn hóa đa năng, thì thôn Bắc Phú, xã Đa Phúc lại chọn mô hình điểm “Nhà văn hóa-Khu thể thao” gắn với “Nhà văn hóa số”, nhằm đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân.

Với 1.935 hộ, khoảng 7.500 nhân khẩu, Nhà văn hóa-Khu thể thao Bắc Phú được tổ chức như một không gian sinh hoạt cộng đồng đa năng. Bên cạnh hội họp, nơi đây duy trì 4 câu lạc bộ văn hóa, thể thao với 225 thành viên; có sân pickleball, sân bóng chuyền và không gian đọc sách, đáp ứng nhu cầu rèn luyện, giao lưu và sinh hoạt thường xuyên của người dân.

Điểm nhấn là “Góc chuyển đổi số cộng đồng” được đặt ngay trong nhà văn hóa, trang bị máy tính kết nối Internet, máy in, máy scan và hệ thống 17 mã QR, giúp người dân tra cứu thông tin, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, VNeID, iHanoi và các kênh thông tin của địa phương. Đặc biệt, Tổ chuyển đổi số cộng đồng gồm 15 thành viên trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số, ưu tiên hỗ trợ những người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.

Tổ chuyển đổi số cộng đồng giúp người dân tiếp cận công nghệ. (Ảnh: SƠN HÀ)

Từ một không gian hội họp, nhà văn hóa Bắc Phú đang được mở rộng thành nơi người dân sinh hoạt, rèn luyện, tiếp cận tri thức và học cách sử dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đa Phúc Phạm Hồng Thái, chuyển đổi số ở cơ sở phải lấy người dân làm trung tâm và là đối tượng thụ hưởng. Nhà văn hóa số không thay thế không gian văn hóa truyền thống mà đưa những tiện ích công nghệ đến gần hơn với đời sống. Hiệu quả của mô hình vì thế không chỉ được đánh giá bằng số lượng máy móc được trang bị mà quan trọng là tần suất người dân sử dụng và những giá trị thực tế mang lại cho cộng đồng.

Từ không gian cộng đồng đến sinh kế nông thôn

Cách tiếp cận Bắc Phú cũng phù hợp với yêu cầu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn mới, khi chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của hoạt động quản lý nhà nước mà còn đi vào sản xuất, kinh doanh và đời sống hằng ngày của người dân.

Từ việc hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích số, nhà văn hóa số Bắc Phú đang mở rộng vai trò sang kết nối sản phẩm và thị trường. Không gian giới thiệu sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng địa phương được bố trí ngay tại nhà văn hóa. Tại đây, trà Hoa Việt, mật ong hoa rừng, trứng gà, đông trùng hạ thảo… được quảng bá, kết nối tiêu thụ qua các phiên livestream trực tuyến. Công nghệ vì thế không chỉ giúp người dân tiếp cận thông tin, mà còn mở thêm cơ hội đưa sản phẩm quê hương đến người tiêu dùng, quảng bá thương hiệu và tìm kiếm thị trường.

Nhà văn hóa cũng là nơi livestream bán các sản phẩm OCOP. (SƠN HÀ)

Bà Lê Thị Vân Anh, Trưởng thôn Bắc Phú cho rằng, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Để mô hình vận hành lâu dài, cần phát huy vai trò của cộng đồng, nhất là lực lượng trẻ trong hỗ trợ người dân làm quen và sử dụng các tiện ích số.

Từ nhà văn hóa đa năng đến nhà văn hóa số, những mô hình tại Kim Anh và Đa Phúc cho thấy xây dựng nông thôn mới đang đi sâu hơn vào chất lượng sống. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn trực tiếp tham gia vận hành, kết nối hoạt động và tạo sức sống cho những thiết chế của cộng đồng.

Theo Phó Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội Ngọ Văn Ngôn, giai đoạn tới xây dựng nông thôn mới không chỉ tập trung hoàn thiện cơ sở hạ tầng mà phải hướng mạnh hơn đến nâng cao chất lượng sống và khả năng thụ hưởng của người dân. Vì vậy, các thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở cần được khai thác hiệu quả, đa dạng hóa công năng, đồng thời gắn với chuyển đổi số và nhu cầu thực tế của cộng đồng.

“Điều quan trọng là các công trình sau đầu tư phải thực sự phát huy hiệu quả, trở thành nơi người dân thường xuyên đến sinh hoạt, rèn luyện sức khỏe, tiếp cận thông tin, công nghệ và các tiện ích thiết thực. Khi người dân vừa là chủ thể tham gia, vừa trực tiếp thụ hưởng những thành quả của nông thôn mới thì chất lượng và tính bền vững của chương trình mới được thể hiện rõ”, ông Ngọ Văn Ngôn nhấn mạnh.

Từ những nhà văn hóa được mở rộng công năng đến những “nhà văn hóa số” đưa dịch vụ công, công nghệ và sản phẩm OCOP về gần người dân, xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội đang được cụ thể hóa bằng những thay đổi thiết thực trong đời sống hằng ngày. Đích đến không chỉ là những công trình khang trang, mà là nâng cao chất lượng sống, tăng sự gắn kết cộng đồng và tạo dựng những vùng nông thôn hiện đại, văn minh, đáng sống.