Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo trong lĩnh vực khí tượng-thủy văn

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Ngày 8/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi). Tham dự hội nghị có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi, cùng đại diện các bộ, ban, ngành chuyên gia, nhà khoa học liên quan...

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên chủ trì hội nghị.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Lê Trọng Yên khẳng định, khí tượng thủy văn là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước, phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và phục vụ đời sống nhân dân.

Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp như hiện nay, thiên tai cực đoan gia tăng cả về tần suất và cường độ, yêu cầu đối với công tác khí tượng thủy văn ngày càng cao. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Toàn cảnh Hội nghị tham vấn chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi). (Ảnh: Tiến Đạt)

Luật Khí tượng thủy văn năm 2015 mặc dù đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động khí tượng thủy văn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước; tăng cường công tác dự báo, cảnh báo, phục vụ phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn trong quá trình triển khai vẫn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc.

Đáng chú ý, yêu cầu mới về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ viễn thám, quan trắc tự động đang là đòi hỏi cấp thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và tiếp cận các xu thế hiện đại của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) về dự báo tác động, dự báo rủi ro và cảnh báo sớm đa thiên tai. Chính vì vậy, đòi hỏi phải nghiên cứu sửa đổi Luật Khí tượng thủy văn, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, phù hợp với yêu cầu thực tiễn quản lý nhà nước và phát triển ngành khí tượng thủy văn trong giai đoạn mới.

Các đại biểu tham gia hội nghị đã có nhiều góp ý xác đáng vào dự thảo Luật. Chủ tịch Hội Khí tượng thủy văn Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục cho rằng: Luật Khí tượng thủy văn là khung pháp lý để quản lý hoạt động khí tượng thủy văn và xác lập rõ vai trò của thông tin khí tượng thủy văn trong hỗ trợ quản trị rủi ro thiên tai. Luật cần quy định nguyên tắc, quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp, nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm pháp lý và nguồn lực thực hiện. Phương pháp quan trắc, thuật toán, mô hình, chỉ số, ngưỡng, quy trình dự báo và công nghệ cần được điều chỉnh bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình nghiệp vụ hoặc hướng dẫn kỹ thuật.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục, Luật cần được thiết kế trên toàn bộ chuỗi từ quan trắc, truyền nhận và quản trị dữ liệu, phân tích, giám sát biến đổi khí hậu đến dự báo, cảnh báo, cung cấp thông tin, dịch vụ khí tượng thủy văn và dịch vụ khí hậu, hỗ trợ ra quyết định.

Chủ tịch Hội Khí tượng thủy văn Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Từ góc độ doanh nghiệp, Phó Ban Kỹ thuật an toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Lê Thế Phong cho rằng, dự thảo Luật lần này cần có tính toàn diện, các quy định cần sát với cuộc sống của người dân và kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp. Tập đoàn Điện lực Việt Nam có hai mảng chính là thủy điện và nhiệt điện, vì vậy rất cần công tác dự báo chính xác của ngành khí tượng thủy văn.

Hơn nữa, công tác dự báo, phòng, chống thiên tai hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Vì vậy, cần quy định cụ thể hơn về đầu tư nguồn lực, ứng dụng khoa học, kỹ thuật trong Luật nhằm nâng cao chất lượng dự báo.

Phó Ban Kỹ thuật an toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam Lê Thế Phong phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Đại diện Phòng Quản lý Môi trường, Cục Khoa học quân sự (Bộ Quốc phòng) nêu ý kiến, hoạt động dự báo khí tượng thủy văn trong lĩnh vực quốc phòng có tính đặc thù cao. Ngoài phục vụ hoạt động sản xuất, dự báo còn ảnh hưởng lớn đến kế hoạch tác chiến, cứu hộ, cứu nạn của lực lượng vũ trang, quân đội. Do đó, việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, ứng dụng khoa học, kỹ thuật và chuyển đổi số vào công tác dự báo của ngành khí tượng thủy văn là rất cần thiết.

Còn tại góc độ địa phương, Phó Trưởng Phòng Biển và Biến đổi khí hậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình Trần Duy Chinh cho rằng, dự thảo Luật cần làm rõ trách nhiệm của Trung ương và địa phương trong quản lý, kết nối giữa các trạm khí tượng thủy văn chuyên dụng cũng như các trạm thủy văn do tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung quy định rõ nguyên tắc bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ khí tượng thủy văn được phân cấp cho địa phương, nhất là các nhiệm vụ quan trắc, duy trì mạng lưới, xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối, chia sẻ thông tin.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi cho rằng, cần hiện đại hóa cơ chế quản lý, thay đổi, thiết kế lại hệ thống phân cấp, phân quyền từ Trung ương đến các trạm quan trắc; nghiên cứu đưa khu vực tư nhân, doanh nghiệp tham gia công tác quan trắc, đồng thời xem xét cơ chế tự chủ đối với các đài, trạm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Luật Khí tượng thủy văn có tính liên ngành, vì vậy cần rà soát, đánh giá để bảo đảm sự thống nhất, tích hợp với các luật khác. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao, chia sẻ và khai thác dữ liệu; học hỏi kinh nghiệm quốc tế, nhất là từ các quốc gia phát triển có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này…

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, bộ sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành liên quan cùng các chuyên gia, từ đó nghiên cứu nghiêm túc, nhằm hoàn thiện Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi), để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong tình hình mới.