Nâng cao chất lượng giáo dục đại học Việt Nam thông qua mạng lưới Anh– ASEAN

Tuần lễ Giáo dục đại học ASEAN – Vương quốc Anh 2026 diễn ra tại Philippines. Ảnh: Bảo Hoa

Theo báo cáo UK TNE in East Asia do Hội đồng Anh (British Council) công bố tháng 5/2026, dựa trên dữ liệu của Cơ quan Thống kê Giáo dục Đại học Anh (Higher Education Statistics Agency – HESA), số sinh viên theo học các chương trình giáo dục xuyên quốc gia (Transnational education - TNE) của Anh tại Đông Á đạt khoảng 212.600 người trong năm học 2024–2025, bao gồm cả hình thức học từ xa. Quy mô này tăng 5,6% so với năm học trước và tăng 36% so với năm học 2019–2020.

Báo cáo cho thấy nhu cầu theo học các chương trình giáo dục của Anh ngay tại Đông Á tiếp tục mở rộng sau đại dịch Covid-19, trong đó có Việt Nam. Tính tới tháng 7/2026, Việt Nam có 13.285 sinh viên theo học các chương trình TNE của các cơ sở giáo dục đại học Anh, đứng thứ năm trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ tại Đông Á, sau Trung Quốc, Malaysia, Singapore và Hong Kong.

Số sinh viên TNE tại Việt Nam đã tăng hơn ba lần so với năm học 2019–2020, đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường có tốc độ mở rộng đáng chú ý trong khu vực.

Phát biểu tại sự kiện, bà Helen Fazey, Đại sứ Vương quốc Anh tại ASEAN, nhận định Đông Nam Á là khu vực có nhiều hệ thống giáo dục đạt thành tích cao trên thế giới. Trong đó, Singapore và Việt Nam thường xuyên đạt kết quả tích cực trên các bảng xếp hạng giáo dục quốc tế.

Theo bà Helen Fazey, để xây dựng quan hệ hợp tác giáo dục bền vững giữa Anh và ASEAN, các bên cần dựa trên ba nguyên tắc: bảo đảm lợi ích chung, tính bao trùm và mở rộng cơ hội tiếp cận cho các trường đại học, đội ngũ giảng viên và người học trong khu vực. 

PGS.TS. Đào Thị Thanh Lam, Trưởng Ban Đào tạo toàn quốc của Greenwich Việt Nam, cho biết một lợi ích rõ ràng của giáo dục xuyên quốc gia (TNE) là giúp sinh viên tiết kiệm chi phí học tập và sinh hoạt so với du học tại Anh. (Greenwich Việt Nam là chương trình liên kết đào tạo giữa Đại học Greenwich của Anh và Trường Đại học FPT, được triển khai trên cơ sở hợp tác giữa hai trường trong hơn 15 năm).

Với các chương trình liên kết theo mô hình nhượng quyền đào tạo (franchise), sinh viên tại Việt Nam vẫn được tiếp cận chương trình, thực hiện bài tập, dự án và sử dụng các hệ thống, tài nguyên của trường đại học đối tác như sinh viên học tập tại Anh.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất khi triển khai chương trình đào tạo của Vương quốc Anh tại Việt Nam là duy trì chất lượng đồng nhất giữa cơ sở đào tạo trong nước và trường đại học đối tác, từ nội dung, phương pháp giảng dạy đến đánh giá kết quả và trải nghiệm sinh viên.

Thách thức tiếp theo là sinh viên Việt Nam thường cần khoảng một đến hai học kỳ để thích nghi với phương pháp học tập của Anh, vốn chú trọng tư duy phản biện, nghiên cứu độc lập, thảo luận và tự đánh giá, thay vì chủ yếu ghi nhớ kiến thức và thi cử. Quá trình này cũng đòi hỏi giảng viên trong nước đổi mới phương pháp sư phạm và cách tổ chức hoạt động học tập.

Để Việt Nam trở thành điểm đến giáo dục của khu vực, bà Lam cho rằng cần có khuôn khổ pháp lý, hành chính ổn định, minh bạch và có tính dự báo; đồng thời bảo đảm chất lượng đào tạo, uy tín quốc tế và năng lực cạnh tranh với các nước trong khu vực như Singapore, Malaysia. 

PGS.TS. Lại Quốc Đạt, Trưởng phòng Quan hệ đối ngoại, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng mục tiêu cuối cùng của hợp tác quốc tế trong giáo dục phải là phát triển nguồn nhân lực Việt Nam, thay vì chỉ mở rộng hoạt động kinh doanh dịch vụ giáo dục.

Theo PGS.TS. Lại Quốc Đạt, đây là quá trình dài hạn, đòi hỏi chính sách hỗ trợ và đầu tư liên tục. Về mục tiêu lâu dài, giáo dục Việt Nam cần tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế, vừa đáp ứng nhu cầu trong nước như tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), vừa đào tạo nhân lực có khả năng làm việc trong môi trường toàn cầu.

Hiện nay, khoảng cách về phương pháp đào tạo, kỹ năng và tư duy làm việc vẫn là rào cản đối với lao động Việt Nam khi tham gia thị trường quốc tế, nhất là trong các ngành đòi hỏi chuyên môn sâu. Tuy nhiên, việc làm việc ở nước ngoài cũng tạo cơ hội để người lao động tiếp thu công nghệ, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn, từ đó đóng góp trở lại cho Việt Nam.

Đặc biệt, phát triển nhân lực không nên dừng ở việc cung cấp lao động cho doanh nghiệp FDI, mà cần hướng tới xây dựng đội ngũ người Việt đủ năng lực đảm nhiệm các vị trí quản lý cấp trung và cấp cao tại các tập đoàn đa quốc gia...