Nâng cao chất lượng viên chức

Quản lý viên chức theo vị trí việc làm

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Luật Viên chức lần đầu tiên quy định về quản lý viên chức theo vị trí việc làm. Theo đó, Luật quy định, viên chức được tuyển dụng theo vị trí việc làm, lấy vị trí việc làm là căn cứ chính để thực hiện tuyển dụng, bố trí, đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chế độ, chính sách đối với viên chức. Cụ thể, việc tuyển dụng viên chức phải căn cứ vào nhu cầu thực tế của đơn vị sự nghiệp công lập, vị trí việc làm, quỹ tiền lương và nguồn thu hợp pháp khác của đơn vị sự nghiệp công lập. Luật quy định Nhà nước có chính sách về tiền lương và thu nhập đối với đội ngũ viên chức bảo đảm công bằng, cạnh tranh, gắn với vị trí việc làm và hiệu quả công việc.

Ảnh minh họa. Nguồn ITN

Bên cạnh đó, Luật quy định viên chức được hưởng tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác trên cơ sở kết quả, hiệu quả công việc theo vị trí việc làm đảm nhiệm. Việc đổi mới cơ chế quản lý viên chức theo vị trí việc làm nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng trong công tác cán bộ, tạo cơ chế quản lý đồng bộ với việc quản lý cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị, bảo đảm cắt giảm tối đa thủ tục hành chính không cần thiết trong quản lý, đồng thời giữ ổn định, không gây xáo trộn về tiền lương và các chế độ khác đối với đội ngũ viên chức.

Đánh giá cao nhiều điểm tiến bộ về quy định về vị trí việc làm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Hoàng Bảo Trân (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, quy định này thể hiện rõ tinh thần đổi mới quản lý đội ngũ viên chức theo vị trí việc làm theo hướng công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm. Đây là bước tiến phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động công vụ...

Bên cạnh đó, quy định mới về phương thức tuyển dụng viên chức trong Luật Viên chức cũng được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng viên chức.

Nếu như Luật Viên chức 2010 quy định tuyển dụng viên chức chủ yếu thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển, thì điều 17 Luật Viên chức 2025 đã bổ sung hình thức tiếp nhận vào làm viên chức không qua thi tuyển đối với một số đối tượng như: chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc người có kinh nghiệm phù hợp với vị trí việc làm. Theo đó, Luật quy định việc tuyển dụng viên chức được thực hiện thông qua hình thức: thi tuyển; xét tuyển đối với từng nhóm đối tượng theo quy định của Chính phủ.

Ngoài hình thức tuyển dụng theo quy định trên, thì chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, người có kinh nghiệm phù hợp; người đang ký hợp đồng làm công việc tại đơn vị sự nghiệp công lập; các đối tượng khác theo quy định của pháp luật về ngành, lĩnh vực nếu đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm thì thực hiện theo hình thức tiếp nhận vào làm viên chức. Luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết về nội dung này.

Việc quy định tiếp nhận viên chức là các nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, người có kinh nghiệm phù hợp có ý nghĩa chiến lược nhằm thu hút nhân tài, nâng cao năng lực chuyên môn của viên chức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực công, nâng cao năng lực nội tại, và đẩy mạnh sự phát triển bền vững của đất nước.

Lần đầu tiên đưa vào tiêu chí về năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vào đánh giá viên chức

Để đánh giá viên chức, Luật Viên chức 2025 quy định thực hiện đánh giá viên chức căn cứ vào các nội dung như: phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, đạo đức nghề nghiệp; ý thức kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện nhiệm vụ; việc chấp hành quy định của pháp luật về viên chức và quy định của cơ quan, tổ chức, đơn vị; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ theo yêu cầu của vị trí việc làm; khả năng đáp ứng yêu cầu thực thi nhiệm vụ được giao thường xuyên, đột xuất; tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ; thái độ phục vụ người dân, doanh nghiệp đối với các vị trí việc làm tiếp xúc trực tiếp với người dân, doanh nghiệp; khả năng phối hợp với đồng nghiệp; năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trong thực hiện nhiệm vụ; kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua số lượng, chất lượng và tiến độ của sản phẩm theo vị trí việc làm; nội dung khác theo yêu cầu của vị trí việc làm.

Ngoài các nội dung nêu trên, viên chức quản lý còn được đánh giá theo kết quả hoạt động của đơn vị hoặc lĩnh vực được giao lãnh đạo, quản lý, phụ trách; khả năng tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ; năng lực tập hợp, đoàn kết viên chức, người lao động thuộc thẩm quyền quản lý.

Như vậy, đây lần đầu tiên tiêu chí về năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm đã được đưa vào một trong những nội dung để đánh giá viên chức, bởi trước đó, Luật Viên chức 2010 chưa quy định nội dung này.

Đổi mới cơ chế đánh giá viên chức

Theo quy định hiện hành, kết quả đánh giá xếp loại chất lượng cán bộ là căn cứ để bố trí, sử dụng đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thăng hạng chức danh nghề nghiệp, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, biệt phái, khen thưởng, kỷ luật, đánh giá và xếp loại chất lượng đảng viên và thực hiện các chính sách khác đối với cán bộ.

Nhưng theo quy định của Luật Viên chức 2025, căn cứ vào kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng định kỳ hoặc hằng năm đối với công chức, thì cấp có thẩm quyền quyết định thực hiện đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, điều động, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại; thực hiện chế độ tiền lương, chế độ, chính sách khác theo quy định của pháp luật và quy định của cấp có thẩm quyền; thực hiện khen thưởng, chế độ thu nhập tăng thêm, tiền thưởng theo quy định.

Việc quy định kết quả đánh giá tại Luật Viên chức 2025 được sử dụng làm căn cứ trực tiếp cho việc trả lương, tiền thưởng, bố trí, sử dụng và xử lý viên chức là một quy định rất tiến bộ, khuyến khích, động viên kịp thời cho những viên chức trách nhiệm, sáng tạo và có nhiều cống hiến.

Ngoài ra, Luật cũng quy định, kết quả đánh giá viên chức cũng là cơ sở để xem xét, bố trí viên chức vào vị trí việc làm phù hợp ở trình độ thấp hơn hoặc cho thôi việc đối với trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Quy định này thể hiện chế tài mạnh đánh vào viên chức làm việc với tâm lý cầm chừng, nửa vời “hết ngày đầy công”. Điều này thể hiện quyết tâm thực hiện tinh gọn bộ máy, “có vào, có ra”, “có lên có xuống”. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong tình hình mới.

Song Hà