Nâng cao giá trị sản xuất nhờ quản lý cây trồng tổng hợp

Đổi mới tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang quản lý đồng bộ

Trước đây, nhiều hộ thành viên sản xuất còn manh mún, phụ thuộc vào kinh nghiệm nên lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc hóa học. Hệ quả là chi phí tăng cao, đất đai thoái hóa, sâu bệnh kháng thuốc, chất lượng nông sản thiếu ổn định. Từ thực tế đó, Ban Giám đốc HTX xác định phải thay đổi tư duy, lấy khoa học kỹ thuật làm nền tảng và coi sức khỏe đất là yếu tố then chốt quyết định năng suất lâu dài.

Thành viên HTX Nông nghiệp xanh Cao Xá chăm sóc rau màu.

Ngay từ đầu vụ, HTX rà soát quỹ đất, phân tích đặc điểm thổ nhưỡng từng khu ruộng để xây dựng cơ cấu giống phù hợp. Các giống được đưa vào sản xuất đều có nguồn gốc rõ ràng, sinh trưởng khỏe, chống chịu sâu bệnh tốt và thích nghi với điều kiện khí hậu địa phương. Cùng với đó, HTX hướng dẫn thành viên cải tạo đất bằng phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ vi sinh, kết hợp bón vôi để khử chua, bổ sung chế phẩm sinh học nhằm phục hồi hệ vi sinh vật có lợi trong đất.

Khâu bón phân được quản lý chặt chẽ theo nguyên tắc cân đối dinh dưỡng. Thay vì tập trung vào đạm như trước, các thành viên được hướng dẫn bổ sung đầy đủ lân, kali và các nguyên tố trung - vi lượng, giúp cây phát triển cân đối, tăng sức đề kháng tự nhiên. Phân bón được chia làm nhiều lần, phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng của cây, vừa tiết kiệm chi phí, vừa hạn chế thất thoát ra môi trường.

HTX cũng cải tiến phương thức tưới tiêu theo hướng tiết kiệm và khoa học. Hệ thống mương dẫn nước nội đồng được khơi thông thường xuyên, đảm bảo chủ động nguồn nước. HTX đã áp dụng tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ, giúp cung cấp độ ẩm vừa đủ cho cây trồng, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng, giảm phát sinh sâu bệnh do độ ẩm quá cao.

Điểm nhấn quan trọng trong quản lý cây trồng tổng hợp là công tác phòng trừ sâu bệnh theo hướng sinh học. HTX tăng cường tập huấn, hướng dẫn thành viên nhận diện sớm dịch hại; sử dụng bẫy đèn, bẫy dính và chế phẩm thảo mộc để kiểm soát sâu bệnh.

Ông Nguyễn Đức Lượng - Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Cao Xá cho biết: Quản lý cây trồng tổng hợp là sự kết hợp nhiều giải pháp chứ không làm rời rạc từng khâu. Khi đất được cải tạo tốt, cây giống phù hợp, chăm sóc đúng kỹ thuật thì cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. Nhờ vậy, chi phí sản xuất giảm nhưng năng suất, chất lượng vẫn ổn định.

Theo ông Lượng, yếu tố quyết định thành công là thay đổi nhận thức của thành viên. HTX yêu cầu các hộ ghi chép nhật ký sản xuất, tuân thủ nghiêm lịch thời vụ, quy trình bón phân, phòng trừ sâu bệnh chung. Chính sự đồng bộ này đã tạo nên hiệu quả rõ rệt trên toàn bộ diện tích canh tác của HTX.

Hiệu quả kinh tế và thị trường tiêu thụ được mở rộng

Sau một thời gian triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý cây trồng tổng hợp, hiệu quả mang lại thể hiện rõ cả về năng suất, chất lượng và chi phí sản xuất. Nhiều diện tích rau màu, cây trồng chủ lực của HTX sinh trưởng đồng đều, bộ rễ phát triển tốt, lá dày, xanh bền hơn. Tỷ lệ sâu bệnh giảm đáng kể so với những vụ trước, đặc biệt là các bệnh do nấm và vi khuẩn. Đất canh tác cũng dần được cải thiện, tơi xốp hơn, khả năng giữ nước và dinh dưỡng tốt. Môi trường sản xuất an toàn, người nông dân không còn thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại như trước.

Gia đình bà Đỗ Thị Giáo, thành viên tích cực của HTX chia sẻ: Trước kia cứ thấy sâu bệnh là phun thuốc, nhiều khi phun xong vẫn không yên tâm. Từ khi làm theo quy trình của HTX, cây khỏe hơn, ít phải dùng thuốc, chi phí giảm mà năng suất vẫn đảm bảo.

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao hiệu quả kinh tế cho từng hộ, mô hình còn tạo nền tảng để HTX xây dựng thương hiệu nông sản an toàn. Bình quân mỗi tháng, HTX Nông nghiệp xanh Cao Xá cung ứng ra thị trường 25 tấn nông sản các loại. Sản phẩm được tiêu thụ chủ yếu tại các cửa hàng nông sản sạch, 2 siêu thị nhỏ, một số bếp ăn tập thể tại các trường học, cơ quan, công ty trên địa bàn tỉnh. Nhờ sản xuất gối vụ hợp lý, sản lượng duy trì ổn định quanh năm, hạn chế tình trạng “được mùa rớt giá”.

Việc ghi chép nhật ký sản xuất và tuân thủ quy trình canh tác giúp nhiều sản phẩm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc - yếu tố quan trọng khi tiếp cận kênh phân phối hiện đại. Nhờ đó, giá bán cao hơn từ 5 - 10% so với phương thức truyền thống.

Đồng chí Nguyễn Quang Chung - Chủ tịch Hội Nông dân xã Bản Nguyên nhận định: Mô hình quản lý cây trồng tổng hợp của HTX Nông nghiệp xanh Cao Xá phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của địa phương. Cách làm này vừa giảm chi phí, tăng thu nhập cho nông dân, vừa bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, việc gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ ổn định đã tạo động lực để nông dân thay đổi tập quán canh tác. Hội Nông dân xã phối hợp với HTX tổ chức các buổi tham quan thực tế, chia sẻ kinh nghiệm cho hội viên các chi hội khác, từng bước nhân rộng mô hình sản xuất an toàn, thân thiện môi trường.

Hoàng Hương