Nâng chất cải cách, tăng sức hấp dẫn cho môi trường đầu tư

Ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE):

Cải cách thể chế tạo nền tảng cho môi trường đầu tư minh bạch

Ông Nguyễn Văn Toàn

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã có những đóng góp rõ nét trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, trên cả hai phương diện cải cách thể chế và tổ chức thực thi. Trong đó, những cải cách về thủ tục hành chính, chuyển đổi số, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi trong thực thi chính sách đã mang đến những kết quả trực tiếp cho hoạt động của doanh nghiệp.

Đặc biệt, cải cách trong lĩnh vực thuế và hải quan như thuế điện tử, hóa đơn điện tử, hải quan điện tử, cơ chế một cửa quốc gia... đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, nguồn nhân lực, chi phí đi lại và chi phí tuân thủ. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số cũng góp phần giảm rủi ro tuân thủ, khi các quy trình ngày càng minh bạch và thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền trong ngành Thuế cũng là một bước đi tích cực, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình thực thi.

Đối với lĩnh vực đầu tư nước ngoài, việc Bộ Tài chính triển khai các nhiệm vụ liên quan đến Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và tham gia sửa đổi Luật Đầu tư là những đóng góp quan trọng trong quá trình hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Những nỗ lực này góp phần xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, có khả năng cạnh tranh tốt hơn và qua đó nâng cao sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Trong hệ sinh thái đầu tư và phát triển kinh tế, ngành Tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong xây dựng thể chế, tạo hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng. Đặc biệt, hạ tầng số trong lĩnh vực thuế và hải quan đang được triển khai tốt, cho thấy ngành Tài chính là một trong những đơn vị tiên phong trong ứng dụng chuyển đổi số phục vụ quản lý nhà nước.

Từ phản hồi của cộng đồng doanh nghiệp FDI, những cải cách này được đánh giá khá tích cực. Các doanh nghiệp FDI luôn mong muốn quy trình được minh bạch, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và giảm các thủ tục không cần thiết. Vì vậy, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính là những nội dung được các nhà đầu tư nước ngoài hoan nghênh, bởi giúp tiết kiệm nguồn lực, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Hiện nay, doanh nghiệp còn gặp vướng mắc liên quan đến giải thể doanh nghiệp và hợp nhất mã số thuế đối với cá nhân có nhiều mã số thuế. Đây là những vấn đề mà nhiều doanh nghiệp quan tâm và mong muốn sớm được giải quyết, qua đó tạo thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh và giúp doanh nghiệp FDI yên tâm đầu tư, hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Ông Adam Sitkoff - Giám đốc điều hành Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ (AmCham) tại Việt Nam:

AmCham đánh giá cao nỗ lực cải cách của Việt Nam

Ông Adam Sitkoff

Trong hơn 3 thập kỷ qua, AmCham đã đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế. Hiện Hoa Kỳ vừa là một trong những nước đầu tư lớn, vừa là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, minh chứng cho mối quan hệ kinh tế ngày càng sâu rộng và chặt chẽ giữa hai nước.

Cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ hoan nghênh những cải cách được Việt Nam đẩy nhanh trong thời gian qua. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy, Việt Nam có tầm nhìn phát triển và cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư.

Trong thời gian qua, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách quan trọng, trong đó có việc ban hành các nghị quyết số về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; hội nhập quốc tế trong tình hình mới; phát triển kinh tế tư nhân; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các nghị quyết này cùng với những cải cách gần đây nhằm giảm gánh nặng quy định, phân cấp thẩm quyền và cải thiện môi trường kinh doanh đã tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mạnh mẽ của Việt Nam. Điều này cũng cho thấy, Việt Nam ngày càng nhận thức rõ rằng, đổi mới sáng tạo, minh bạch và khu vực kinh tế tư nhân là những động lực thực sự của quá trình chuyển đổi kinh tế.

AmCham đánh giá cao những chuyển biến này và tiếp tục cam kết hỗ trợ Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo. Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với Chính phủ Việt Nam để thúc đẩy cải cách nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tư nhân, mở rộng lợi ích từ thương mại, chú trọng hơn đến việc đưa chính sách vào thực tiễn.

Tôi kỳ vọng đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi là một hệ thống quy định pháp luật công bằng, minh bạch, ổn định, dễ thực hiện và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Điều này không chỉ giúp thu hút các khoản đầu tư mới, mà còn giúp duy trì và mở rộng những khoản đầu tư hiện có.

Thành tựu về kinh tế của Việt Nam là một câu chuyện rất đáng ghi nhận. Cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ tiếp tục là một đối tác mạnh mẽ và đáng tin cậy trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng của Việt Nam.

Ông Trần Thanh Quyết - Giám đốc điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Italia (ICHAM) tại Việt Nam:

Chuyển đổi số mang lại những tác động tích cực cho doanh nghiệp

Ông Trần Thanh Quyết

Cộng đồng doanh nghiệp Italia ghi nhận những cải thiện trong thủ tục thuế, hải quan, hóa đơn điện tử và việc mở rộng các dịch vụ công trực tuyến. Đây là những thay đổi có tác động trực tiếp tới hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp, giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ và từng bước giảm chi phí hành chính.

Chuyển đổi số là một trong những lĩnh vực mà doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi rõ nhất trong những năm gần đây. Việc khai và nộp thuế điện tử, hóa đơn điện tử, thủ tục hải quan trực tuyến và nhiều dịch vụ công số đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy và hạn chế việc phải thực hiện các thủ tục trực tiếp.

Những cải cách này không chỉ giúp hoạt động của doanh nghiệp thuận tiện hơn, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và từng bước cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Doanh nghiệp đánh giá, việc giảm các khâu xử lý trực tiếp và tăng cường cung cấp dịch vụ trên môi trường số là những thay đổi rất tích cực.

Đây là bước đầu của quá trình chuyển đổi số. Theo chúng tôi, trong giai đoạn tiếp theo, cần chuyển từ “số hóa thủ tục” sang “đơn giản hóa quy trình trên nền tảng số”. Nếu doanh nghiệp vẫn phải cung cấp lại cùng một loại thông tin cho nhiều cơ quan, hoặc quy trình trực tuyến vẫn cần nhiều bước xử lý thủ công phía sau, thì hiệu quả của chuyển đổi số sẽ chưa được phát huy đầy đủ.

Với doanh nghiệp FDI, điều quan trọng không chỉ là thủ tục nhanh hơn, mà còn là khả năng dự đoán và tính nhất quán trong thực thi. Một quy định nếu được áp dụng khác nhau giữa các cơ quan hoặc địa phương vẫn có thể khiến doanh nghiệp gặp khó. Vì vậy, ICHAM cho rằng, cải cách trong giai đoạn tới cần tiếp tục tập trung vào việc đơn giản hóa quy định, thống nhất cách hiểu và áp dụng. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước nên tăng cường trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp trước khi triển khai những thay đổi lớn về chính sách.

Doanh nghiệp cũng mong muốn các hệ thống có khả năng liên thông tốt hơn, dữ liệu được chia sẻ hiệu quả hơn giữa các cơ quan, hướng dẫn rõ ràng hơn và có cơ chế hỗ trợ nhanh khi phát sinh vướng mắc. Ngoài ra, việc tăng cường các giao diện và hướng dẫn bằng tiếng Anh cũng sẽ là một cải thiện thiết thực, góp phần giúp môi trường đầu tư của Việt Nam thuận tiện và cạnh tranh hơn.

Ông Phạm Quang Long - Giám đốc kinh doanh và phát triển thị trường Công ty Allied Movers tại Việt Nam:

Cải cách thuế, hải quan giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí

Ông Phạm Quang Long

Theo tôi, chất lượng của một cuộc cải cách không nên chỉ được nhìn qua số lượng văn bản mới, mà phải được đo bằng những thay đổi mà doanh nghiệp thực sự cảm nhận được trong hoạt động. Trong lĩnh vực logistics và dịch vụ di chuyển quốc tế, thuế, hải quan và ngân hàng là những công việc chúng tôi phải xử lý thường xuyên.

Vì thế, tôi nhìn nhận cải cách từ những điều rất thực tế: với cùng một bộ hồ sơ, doanh nghiệp phải in bao nhiêu giấy tờ, đi lại bao nhiêu lần và phải chờ bao lâu.

Theo cách nhìn đó, thuế và hải quan là những lĩnh vực có sự thay đổi rõ nét trong thời gian qua. Đến cuối tháng 6/2026, khoảng 99,4% doanh nghiệp đã thực hiện khai thuế điện tử; phần lớn thủ tục khai báo hải quan cũng đã được đưa lên môi trường số. Với những hồ sơ thông thường, sự khác biệt là khá rõ. Nhân viên có thể nộp hồ sơ và theo dõi tiến độ ngay tại văn phòng, thay vì phải trực tiếp đi lại nhiều lần. Mỗi thủ tục riêng lẻ có thể chỉ tiết kiệm vài giờ, nhưng cộng lại trong cả năm, thì đó là khoản thời gian và chi phí đáng kể đối với doanh nghiệp.

Thị trường vốn cũng có những bước tiến đáng chú ý. Hệ thống KRX đi vào vận hành từ tháng 5/2025 và FTSE Russell đã xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Theo lộ trình được công bố, cổ phiếu Việt Nam dự kiến bắt đầu được đưa vào các chỉ số liên quan từ ngày 21/9/2026 và tiếp tục theo từng giai đoạn đến năm 2027. Đây là tín hiệu tích cực, mở thêm cánh cửa cho các nhà đầu tư quốc tế và cho thấy những cải thiện của Việt Nam về hạ tầng cũng như cơ chế vận hành thị trường vốn.

Chúng tôi đánh giá, giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi số đã được triển khai khá tốt, khi đưa nhiều thủ tục và giao dịch lên môi trường điện tử. Doanh nghiệp khai thuế thuận tiện hơn, giao dịch ngân hàng nhanh hơn, dễ theo dõi và kiểm tra lại quá trình xử lý. Những lợi ích này là có thật và chúng tôi cảm nhận được trong công việc hằng ngày.

Giai đoạn tiếp theo sẽ đòi hỏi ở mức cao hơn, đó là làm cho các hệ thống thực sự kết nối với nhau. Một thủ tục chưa thể gọi là số hóa hoàn toàn nếu doanh nghiệp đã nộp hồ sơ trực tuyến nhưng sau đó vẫn phải gửi lại chính tài liệu đó qua email, bổ sung bản giấy hoặc cung cấp thêm một lần nữa cho cơ quan khác.

Doanh nghiệp không quá quan tâm có thêm bao nhiêu cổng thông tin hay ứng dụng. Chúng tôi quan tâm một việc đơn giản hơn: đã cung cấp thông tin một lần rồi, thì có phải cung cấp lại nữa hay không. Tất nhiên, với những hồ sơ không đi theo quy trình chuẩn, liên quan đến mã hàng đặc thù, cần kiểm tra hoặc có cách hiểu khác nhau về quy định, thì hệ thống điện tử chưa thể tự giải quyết mọi việc. Song, điều doanh nghiệp cần là cùng một loại hồ sơ phải được hiểu và xử lý tương đối thống nhất. Nếu mỗi nơi yêu cầu một cách khác nhau, hoặc dữ liệu giữa các cơ quan chưa kết nối, doanh nghiệp vẫn phải bổ sung giấy tờ và mất thời gian giải thích lại từ đầu.

Theo tôi, những bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số là tín hiệu tích cực. Thách thức của giai đoạn tới là biến những nền tảng đã được xây dựng thành một hệ thống thực sự liên thông, trong đó doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần, thủ tục được xử lý thống nhất và thời gian giải quyết được thông báo rõ ràng. Đây sẽ là yếu tố quan trọng để những thành quả cải cách tiếp tục chuyển thành lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp.

Ông Hong Sun - Chủ tịch danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM):

Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn và an toàn hàng đầu khu vực

Ông Hong Sun

Thay mặt cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam, tôi đánh giá rất cao những bước tiến đột phá của Chính phủ và ngành Tài chính Việt Nam trong thời gian qua. Những cải cách này đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ, giúp Việt Nam tiếp tục là điểm đến đầu tư hấp dẫn và an toàn hàng đầu khu vực.

Những thay đổi rõ nét nhất có thể kể đến là cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện. Việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế - hải quan điện tử đã rút ngắn đáng kể thời gian thông quan và xử lý hồ sơ.

Tiếp đến là việc tích hợp và đơn giản hóa thủ tục đầu tư - tài chính. Sự phối hợp đồng bộ giữa quản lý đầu tư và tài chính giúp quy trình cấp phép, đăng ký doanh nghiệp và thực hiện nghĩa vụ tài chính trở nên nhất quán, loại bỏ nhiều chi phí ẩn.

Một điểm đáng ghi nhận khác là sự minh bạch hóa chính sách và đối thoại cởi mở. Các cơ quan quản lý thường xuyên tổ chức các phiên đối thoại trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp FDI, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về chính sách.

Những cải cách trên đã giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động thông qua giảm thời gian. Doanh nghiệp không còn phải mất nhiều ngày để nộp hồ sơ giấy hay chờ đợi xác nhận thủ công; các quy trình tự động hóa giúp giao dịch diễn ra 24/7. Qua đó, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, giảm rủi ro tuân thủ. Hệ thống pháp luật và quy trình điện tử minh bạch giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, thực hiện đúng quy định, tránh các sai sót không đáng có khi thực hiện nghĩa vụ thuế và hải quan.

Cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc hoàn toàn tin tưởng vào định hướng phát triển và tầm nhìn chiến lược của Chính phủ Việt Nam. Trong thời gian tới, chúng tôi kỳ vọng ngành Tài chính sẽ tiếp tục phát huy đà cải cách này với các trọng tâm: hoàn thiện thể chế đồng bộ và nhất quán; thúc đẩy tài chính xanh và bền vững; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big data).

Với vai trò là Chủ tịch danh dự của KoCham, tôi khẳng định, cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ luôn đồng hành, chủ động phối hợp và ủng hộ mạnh mẽ các chính sách cải cách của Chính phủ Việt Nam, cùng hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế thịnh vượng và bền vững.

Luật sư Leif D. Schneider - Giám đốc điều hành Luther Law Firm Việt Nam:

Môi trường đầu tư của Việt Nam ngày càng minh bạch, thuận lợi

Luật sư Leif D. Schneider

Việc số hóa quản lý thuế, triển khai hóa đơn điện tử, đẩy mạnh thực hiện thủ tục hải quan điện tử, đơn giản hóa thủ tục đầu tư và thúc đẩy số hóa hoạt động của Chính phủ đang giúp giảm đáng kể những vướng mắc trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Mỗi thủ tục được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn và có tính dự báo cao hơn đều giúp doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí trong quá trình hoạt động.

Cùng với cải cách thủ tục, Việt Nam cũng đang có sự thay đổi rõ rệt trong tư duy thu hút đầu tư và ngày càng coi trọng vai trò của doanh nghiệp tư nhân... Những cải cách này đang từng bước thay đổi lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Trước đây, lợi thế chủ yếu của Việt Nam nằm ở chi phí cạnh tranh, nguồn nhân lực trẻ, sự ổn định và khả năng tiếp cận thị trường. Những yếu tố này vẫn rất quan trọng, nhưng đang được bổ sung bằng lợi thế mới: hiện đại hóa thể chế và mục tiêu đưa Việt Nam tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong giai đoạn tới, trọng tâm cải cách có lẽ không còn nằm ở việc ban hành thêm bao nhiêu quy định mới, mà là những chính sách đã được ban hành được thực thi hiệu quả như thế nào trong thực tế. Đối với các nhà đầu tư dài hạn trong một môi trường kinh tế toàn cầu ngày càng biến động, tính dự báo của chính sách và môi trường kinh doanh ngày càng quan trọng, gần như ngang với các yếu tố ưu đãi đầu tư.

Vì vậy, một trong những lợi thế cạnh tranh lớn của Việt Nam trong thập niên tới sẽ là tính chắc chắn trong quản lý hành chính, sự ổn định chính trị và khả năng trở thành đối tác đáng tin cậy trong các quan hệ đầu tư dài hạn. Chuyển đổi số có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Bước đột phá không chỉ là đưa các thủ tục lên môi trường trực tuyến, mà là xây dựng hệ thống mà trong đó, các cơ sở dữ liệu và cơ quan quản lý có thể kết nối, chia sẻ thông tin hiệu quả.

Bên cạnh đó, chất lượng thực thi chính sách cũng rất quan trọng. Việt Nam đã cho thấy năng lực xây dựng và hoàn thiện thể chế. Bước tiếp theo là bảo đảm những định hướng được đặt ra được thực hiện nhất quán tại các địa phương và các cấp quản lý./.