Nâng chất nhân lực phục vụ du lịch:Khai thác nguồn lực địa phương

Nhân viên ngành du lịch phục vụ tại Lễ hội Đà Nẵng Food Tour 2026. Ảnh: ĐOÀN HẠO LƯƠNG

Áp lực ngày càng lớn

Theo Cục Du lịch quốc gia, trong 8 tháng năm 2026, Việt Nam đón khoảng 16 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025 và vươn lên tốp 3 điểm đến châu Á về tỷ lệ du khách quay lại.

Đà Nẵng là một trong những điểm đến thể hiện rõ nhất xu hướng này khi đón hơn 14,2 triệu lượt khách lưu trú trong 8 tháng đầu năm, tăng 24,9% so với cùng kỳ. Trong đó, khách quốc tế tăng 26,3%, góp phần đưa doanh thu lưu trú và ăn uống đạt gần 46.932 tỷ đồng. Du lịch tăng trưởng mạnh mẽ cùng các sự kiện, lễ hội, hội nghị, triển lãm tổ chức ngày càng nhiều, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực lưu trú và dịch vụ.

Tuy nhiên, hầu như các tỉnh, thành phố có du lịch phát triển cũng đều thiếu nhân lực về cả số lượng, chất lượng ở khối vận hành trực tiếp lẫn quản lý cấp trung.

Theo báo cáo tổng quan thị trường nghề bếp và nhu cầu nhân lực du lịch - khách sạn Việt Nam do Hoteljob.vn tổng hợp đến tháng 8/2026, ngành du lịch cần khoảng 60.000 lao động mỗi năm, trong khi nguồn cung qua đào tạo chỉ đạt khoảng 20.000 người mỗi năm. Điều này có nghĩa phần lớn nhu cầu còn lại phải được bù đắp bằng lao động chưa qua đào tạo chính quy, đào tạo tại chỗ hoặc chuyển dịch từ các ngành khác.

Với tình trạng này, giải pháp “hút người từ địa phương khác” không còn dễ dàng như trước. Ông Nguyễn Đức Quỳnh, Phó Chủ tịch Liên Chi hội Khách sạn Việt Nam, Chủ tịch Chi hội Khách sạn Đà Nẵng cho rằng, khi địa phương nào cũng thiếu, việc cạnh tranh lao động giữa các điểm đến sẽ ngày càng khốc liệt.

Nếu một số thị trường sử dụng mặt bằng lương cao để tuyển dụng ồ ạt, như thực tế đang diễn ra tại một số điểm đến phát triển nhanh, trong ngắn hạn có thể giải quyết được nhu cầu nhân sự của từng doanh nghiệp, nhưng về dài hạn sẽ đẩy chi phí nhân lực toàn ngành lên rất cao. Khi đó, lợi nhuận của doanh nghiệp bị bào mòn, giá thành dịch vụ tăng, năng lực cạnh tranh của điểm đến suy giảm và toàn ngành du lịch đều chịu tác động.

Cần chính sách giữ chân người địa phương

Có thể thấy, một điểm đến du lịch không chỉ được tạo nên bởi cảnh quan, hạ tầng hay những sản phẩm hấp dẫn, mà còn cả con người địa phương. Bởi họ hiểu vùng đất, văn hóa, phong tục và những câu chuyện bản địa - những giá trị làm nên trải nghiệm khác biệt cho du khách. Khi được đào tạo, trao cơ hội và tham gia sâu hơn chuỗi giá trị du lịch, người dân không chỉ có thêm sinh kế mà còn trở thành chủ thể gìn giữ và quảng bá bản sắc quê hương.

Về vấn đề này, ông Lê Quốc Việt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng, đồng thời là Tổng Giám đốc Santa Việt Nam (đơn vị vận hành các nền tảng việc làm chuyên ngành như Hoteljob.vn, Vieclamnhamay.vn và Tuyencongnhan.vn) cho rằng, Đà Nẵng có lợi thế lớn về hình ảnh “thành phố đáng sống”, môi trường sinh thái, chất lượng sống và vị trí trung tâm miền Trung. Tuy nhiên, để lợi thế này chuyển hóa thành sức hút nhân lực, cần có chính sách cụ thể hơn về thu nhập, nhà ở, cơ hội nghề nghiệp và môi trường phát triển.

Trò chơi bài chòi xứ Quảng được đông đảo người dân và du khách hưởng ứng. Ảnh: HUỲNH VĂN TRUYỀN

Trong bối cảnh các ngành dịch vụ, du lịch và sản xuất đều cạnh tranh nhân lực, việc nâng cao mặt bằng thu nhập là cần thiết. Tuy nhiên, tăng lương không thể chỉ là cuộc đua giữa các doanh nghiệp.

Theo ông Việt, ngành du lịch cần có cách tiếp cận thông minh hơn, trong đó doanh nghiệp có thể chuyển một phần chi phí tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới sang việc giữ chân nhân sự hiện hữu. Khi tỷ lệ nghỉ việc bình quân của ngành ở mức cao, chi phí thay người thực chất là một khoản rất lớn. Nếu giảm được tỷ lệ nghỉ việc, doanh nghiệp có thể tái phân bổ nguồn lực này để cải thiện thu nhập, phụ cấp và phúc lợi cho người lao động.

Một điểm mới nữa là tư duy về lao động đa nhiệm. Trong thực tế vận hành hiện nay, nhiều vị trí đang phải làm nhiều việc hơn, nhất là khi công nghệ, tự động hóa và các mô hình vận hành tinh gọn được áp dụng. Vì vậy, Đà Nẵng có thể nghiên cứu khái niệm “chứng chỉ đa nhiệm” và “lương đa nhiệm”, qua đó trả công xứng đáng hơn cho những người lao động có khả năng đảm nhiệm nhiều kỹ năng, nhiều vị trí hoặc nhiều công đoạn.

Đặc biệt, muốn thu hút người lao động từ địa phương khác đến Đà Nẵng, hoặc giữ chân người lao động lâu dài, không thể chỉ nói về cơ hội việc làm, bởi người lao động cần nơi ở ổn định, chi phí phù hợp và môi trường sống đủ tốt.

Ông Việt đề xuất thành phố cần có cơ chế phát triển ký túc xá, nhà ở xã hội, nhà cho thuê cho lực lượng lao động. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp lớn tự đầu tư ký túc xá và xây dựng môi trường sống thân thiện cho người lao động nơi khác đến.

“Nếu người lao động phải ở xa, chi phí thuê nhà cao, đi lại khó khăn, họ sẽ khó gắn bó lâu dài. Ngược lại, nếu có chỗ ở ổn định, an toàn, gần nơi làm việc, doanh nghiệp sẽ tăng khả năng giữ chân nhân viên và ổn định chất lượng vận hành”, ông Việt nói.