Nâng hạng FTSE sắp thành hiện thực, dòng vốn ngoại còn chờ đợi điều gì?

FTSE bước vào mốc công bố quan trọng

Theo lịch của FTSE Russell, kỳ rà soát bán niên tháng 9/2026 của FTSE Global Equity Index Series (GEIS) dự kiến được công bố từ thứ Sáu, ngày 21/8. FTSE không ấn định giờ phát hành cụ thể. Do London chậm Việt Nam 6 tiếng tỏng tháng 8, thông tin có thể xuất hiện từ chiều tối 21/8 đến rạng sáng 22/8 theo giờ Việt Nam, tùy thời điểm phát hành thực tế.

Đây là kỳ rà soát quan trọng trước khi chứng khoán Việt Nam bắt đầu quá trình chuyển đổi từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9. Theo lộ trình, tỷ trọng được bổ sung theo bốn đợt gồm 10%, 20%, 35% và 35%, kéo dài đến tháng 9/2027.

Trong báo cáo cập nhật tháng 8, BSC Research ước tính 28 cổ phiếu Việt Nam có thể được các quỹ thụ động tham chiếu FTSE GEIS phân bổ vốn, với tổng giá trị khoảng 1,33 tỷ USD trong toàn bộ quá trình chuyển đổi. Riêng đợt đầu tháng 9, lượng vốn dự kiến khoảng 133 triệu USD.

Tuy nhiên, câu chuyện dòng vốn ngoại không chỉ nằm ở lượng tiền cơ học có thể phát sinh từ FTSE. Báo cáo đặt Việt Nam trong bức tranh cạnh tranh dòng vốn rộng hơn, khi xu hướng phân bổ toàn cầu hiện vẫn nghiêng mạnh về thị trường Mỹ và các chủ đề công nghệ.

Dòng tiền toàn cầu vẫn nghiêng về Mỹ và AI

Dữ liệu cập nhật đến ngày 18/8 cho thấy dòng vốn toàn cầu vẫn tập trung vào Mỹ cùng chủ đề AI và bán dẫn. Tại châu Á, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) là những thị trường hưởng lợi đáng kể nhờ tỷ trọng cao của nhóm công nghệ và bán dẫn, trong khi dòng vốn tại ASEAN nhìn chung chưa cho thấy sự đảo chiều đồng đều.

Đây cũng là điểm bất lợi tương đối của Việt Nam. Thị trường không nằm trong nhóm hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng AI - bán dẫn đang hút tiền, trong khi cơ cấu vốn hóa tập trung lớn vào tài chính và bất động sản. Tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân cao, free-float và giới hạn sở hữu nước ngoài còn hạn chế, cùng nguồn cung cổ phiếu mới chất lượng chưa nhiều cũng được xem là những điểm cần cải thiện.

Ở chiều ngược lại, lợi thế của Việt Nam đến từ chính sách vĩ mô ưu tiên tăng trưởng, tương quan định giá và triển vọng tăng trưởng EPS, quá trình cải cách thị trường chứng khoán, cũng như chất xúc tác từ nâng hạng FTSE và mục tiêu tiến tới MSCI.

Một diễn biến khác được nhóm phân tích đề cập là áp lực rút vốn từ các ETF đang có xu hướng thu hẹp.

FTSE Russell ngày 2/7 đã cập nhật quy tắc FTSE Vietnam Index Series, đưa FTSE Vietnam 30 Index vào hệ thống chỉ số mới. Theo đánh giá trong báo cáo, thay đổi này loại bỏ rủi ro Fubon ETF phải thanh lý toàn bộ vị thế khi Việt Nam chuyển khỏi nhóm Frontier (cận biên).

Dù vậy, tại ngày 18/8, VIC và VHM chiếm lần lượt khoảng 18,5% và 13,5% danh mục Fubon ETF, cao hơn giới hạn 10%/cổ phiếu theo quy định mới. Hai mã vì vậy có thể chịu áp lực giảm tỷ trọng trong kỳ rà soát tháng 9.

Diễn biến này cho thấy tác động của nâng hạng không hoàn toàn đi theo một chiều mua vào. Trong khi các quỹ tham chiếu GEIS có thể tạo thêm cầu, hoạt động tái cân bằng tại những bộ chỉ số khác vẫn có thể tạo lực bán ở một số cổ phiếu.

Dòng vốn ngoại còn chờ đợi điều gì?

Với nửa cuối năm, BSC Research đưa ra hai kịch bản cho dòng tiền quốc tế.

Trong kịch bản cơ sở, xu hướng đầu tư vào Mỹ và AI tiếp tục, dòng vốn toàn cầu chưa đảo chiều mạnh. Việt Nam khi đó được hỗ trợ bởi ba yếu tố gồm áp lực bán từ các quỹ theo dõi FTSE Frontier giảm dần, dòng vốn phục vụ quá trình chuyển đổi nâng hạng bắt đầu mua cổ phiếu và cơ hội tại những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng hoặc tái định giá. Dòng tiền được kỳ vọng mang tính chọn lọc thay vì lan tỏa rộng.

Kịch bản tích cực hơn có thể xuất hiện khi dòng tiền tìm cách đa dạng hóa khỏi những nhóm công nghệ đã tăng mạnh. Sự dịch chuyển sang các thị trường và ngành ít được chú ý hơn sẽ mở thêm cơ hội cho Việt Nam, nhất là khi đi cùng chính sách hỗ trợ tăng trưởng và quá trình cải cách thị trường tiếp tục được thúc đẩy.

Để củng cố khả năng thu hút vốn dài hạn, báo cáo cho rằng thị trường còn cần tiếp tục cải cách thể chế, gia tăng nguồn cung cổ phiếu chất lượng thông qua cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và cơ chế niêm yết cho doanh nghiệp FDI, đồng thời triển khai thêm các sản phẩm, dịch vụ theo chuẩn quốc tế.

Như vậy, nâng hạng FTSE có thể tạo thêm một nguồn cầu mới và đưa Việt Nam vào phạm vi đầu tư rộng hơn của các quỹ quốc tế. Nhưng để dòng vốn ngoại quay lại mạnh và bền vững hơn, thị trường vẫn cần nâng sức hấp dẫn tương đối trong bối cảnh tiền toàn cầu đang có nhiều lựa chọn cạnh tranh.