Năng lực gốc của quản trị quốc gia

Trong nhiều năm, khi nói đến công tác tổ chức, cán bộ, người ta thường nghĩ đến việc xây dựng bộ máy, sắp xếp tổ chức, lựa chọn và bố trí nhân sự. Khi nói đến công tác xây dựng Đảng, trọng tâm thường là xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang đứng trước yêu cầu tạo ra những động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ và hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, một câu hỏi lớn hơn được đặt ra: điều gì quyết định năng lực phát triển của quốc gia?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc về Đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Thực tiễn cho thấy, nguồn lực rất quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định cuối cùng. Cùng một cơ chế, có nơi phát triển nhanh hơn, có nơi chuyển động chậm hơn. Cùng một điều kiện, có địa phương tạo được đột phá, có địa phương vẫn loay hoay với những điểm nghẽn cũ. Điều tạo nên sự khác biệt nhiều khi không nằm ở nguồn lực được trao, mà nằm ở năng lực sử dụng nguồn lực đó.

Đó cũng là lý do vì sao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ năng lực tổ chức thực hiện vẫn đang là điểm nghẽn ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương. Nhưng thông điệp của người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta không chỉ dừng ở việc khắc phục một điểm nghẽn trong thực thi. Điều được đặt ra sâu hơn là phải "định vị lại" vai trò của công tác xây dựng Đảng, công tác tổ chức, cán bộ đối với sự phát triển của đất nước.

Nếu trước đây, mục tiêu chủ yếu là xây dựng một bộ máy vận hành thông suốt, thì nay yêu cầu cao hơn là bộ máy ấy phải tạo ra năng lực phát triển. Nếu trước đây, công tác cán bộ được nhìn nhận chủ yếu từ góc độ lựa chọn và bố trí con người, thì nay phải được nhìn từ góc độ tạo ra đội ngũ có khả năng dẫn dắt đổi mới, giải quyết những vấn đề mới và thích ứng với những thay đổi chưa từng có tiền lệ.

Xa hơn nữa, công tác xây dựng Đảng không chỉ nhằm bảo đảm sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, mà còn phải góp phần tạo dựng năng lực hoạch định chiến lược, năng lực dự báo, năng lực tự đổi mới và năng lực quy tụ sức mạnh của toàn xã hội cho mục tiêu phát triển đất nước.

Ở góc độ đó, công tác xây dựng Đảng, công tác tổ chức và cán bộ không chỉ là những khâu bảo đảm cho bộ máy vận hành hiệu quả. Đây chính là nơi hình thành những "năng lực gốc", năng lực nền tảng của quốc gia.

Một hệ thống lựa chọn đúng người sẽ tạo ra năng lực cạnh tranh. Một cơ chế sử dụng cán bộ dựa trên kết quả sẽ tạo ra năng lực đổi mới. Một bộ máy được tổ chức khoa học sẽ tạo ra năng lực thực thi. Một Đảng không ngừng tự chỉnh đốn, tự đổi mới sẽ tạo ra năng lực lãnh đạo và năng lực cầm quyền đáp ứng yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.

Đó cũng là lý do vì sao khái niệm “năng lực gốc” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đưa ra lại mang ý nghĩa đặc biệt. “Gốc” không chỉ là nền tảng để bộ máy vận hành. “Gốc” là nơi sản sinh ra những năng lực quyết định chất lượng phát triển của quốc gia.

Từ nhận thức đó, thước đo đối với công tác xây dựng Đảng, tổ chức và cán bộ cũng cần được nhìn nhận theo cách rộng hơn. Hoàn thành quy trình, kiện toàn tổ chức hay sắp xếp bộ máy là những yêu cầu cần thiết, nhưng không phải là đích đến cuối cùng. Điều quan trọng hơn là sau mỗi lần đổi mới, bộ máy có tạo ra được những năng lực mới cho đất nước hay không; các quyết sách có đi vào cuộc sống nhanh hơn hay không; nguồn lực có được chuyển hóa hiệu quả hơn thành tăng trưởng và phúc lợi cho người dân hay không.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mà lợi thế cạnh tranh ngày càng được quyết định bởi chất lượng thể chế, chất lượng quản trị và chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh đó, sự định vị lại công tác xây dựng Đảng, công tác tổ chức, cán bộ mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ra có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một lĩnh vực công tác.

Đó là cách tiếp cận mới đối với động lực phát triển của quốc gia. Bởi xét đến cùng, nguồn lực quan trọng nhất của một đất nước không phải là những gì đang có, mà là khả năng không ngừng tạo ra những năng lực mới cho tương lai. Và công tác xây dựng Đảng, công tác tổ chức, cán bộ chính là nơi khởi nguồn của quá trình đó.