Nâng năng lực số, mở rộng cơ hội thị trường cho người dân vùng cao

Theo đó, hội thảo tập trung trao đổi, làm rõ thực trạng năng lực số của người dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ số trong đời sống. Một trong những vấn đề được đặt ra là cần thiết kế hoạt động đào tạo phù hợp với đặc điểm, nhu cầu và điều kiện thực tế của từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Với người dân làm nông nghiệp, kỹ năng số có thể bắt đầu từ việc tìm kiếm thông tin về kỹ thuật sản xuất, giá cả và thị trường.

Thực tế cho thấy, tại nhiều khu vực miền núi, điện thoại thông minh và Internet ngày càng phổ biến nhưng khả năng khai thác các tiện ích số của người dân còn khác nhau. Khoảng cách không chỉ nằm ở việc có thiết bị hay đường truyền, mà còn ở khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết những nhu cầu cụ thể trong đời sống và sản xuất.

Với người dân làm nông nghiệp, kỹ năng số có thể bắt đầu từ việc tìm kiếm thông tin về kỹ thuật sản xuất, giá cả và thị trường. Với các hộ kinh doanh, đó có thể là sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, thanh toán không tiền mặt hay tiếp cận khách hàng. Còn với các HTX, yêu cầu có thể tiến thêm một bước, từ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến xây dựng thương hiệu và phát triển các kênh bán hàng trực tuyến.

Đây cũng là lý do HTX có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình nâng cao năng lực số cho người dân vùng cao. Thay vì từng hộ dân phải tự đầu tư và tự học cách đưa sản phẩm lên môi trường số, HTX có thể tập hợp các hộ thành viên, tổ chức sản xuất, chuẩn hóa sản phẩm và tập trung nguồn lực cho quảng bá, bán hàng.

Chẳng hạn như HTX Thiên An tại xã Phủ Thông, tỉnh Thái Nguyên. Các sản phẩm bún khô, phở khô và sản phẩm OCOP của HTX được quảng bá trên mạng xã hội, kết hợp mã QR thanh toán. Thành viên HTX được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, chụp ảnh, đăng tải thông tin sản phẩm và tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử. Qua đó, công nghệ số được đưa trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thay vì chỉ dừng ở việc đào tạo kỹ năng cơ bản.

Ở cấp độ cao hơn, chuyển đổi số còn có thể hỗ trợ các HTX mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Khi thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chất lượng và nguồn gốc sản phẩm được số hóa, HTX có thêm công cụ để xây dựng niềm tin với người tiêu dùng và đối tác.

Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự tạo ra thay đổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc đào tạo cần tránh cách tiếp cận chung chung. Nội dung hướng dẫn phải gắn với những công việc mà người dân đang thực hiện và những vấn đề họ cần giải quyết.

Cùng với kỹ năng sản xuất, kinh doanh trên môi trường số, người dân cũng cần được trang bị kiến thức về an toàn thông tin, nhận diện lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. Đây là những kỹ năng ngày càng cần thiết khi các hoạt động kinh tế, hành chính và giao dịch chuyển dần lên môi trường số.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp người dân vùng cao “biết dùng điện thoại thông minh”, mà là có khả năng sử dụng công nghệ để tiếp cận thông tin, kết nối thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội sinh kế.

Trong quá trình đó, HTX, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ tại địa phương có thể đóng vai trò cầu nối, giúp chuyển kỹ năng số của từng cá nhân thành năng lực sản xuất, kinh doanh của cả cộng đồng. Khi công nghệ được gắn với những nhu cầu cụ thể, chuyển đổi số sẽ có thêm cơ hội trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.