Nâng ngưỡng tính thuế lên 10 tỷ đồng: 'Cỏi trói' áp lực cho hàng triệu hộ kinh doanh

Để có cái nhìn thực tế VnBusiness đã có cuộc trao đổi với bà Vũ Thị Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị Doanh nghiệp Bình Vũ (đồng thời là người sáng lập kênh chia sẻ kiến thức "Chị Gà Kế Toán" nổi tiếng trên các nền tảng mạng xã hội).

Bà Vũ Thị Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị Doanh nghiệp Bình Vũ. 

Nhìn từ thực tế, ngưỡng tính thuế từ 3 tỷ đồng như hiện tại đang tạo ra những rào cản như thế nào cho các hộ cá thể, thưa bà?

Thực tế từ đầu năm đến nay, các hộ kinh doanh đã phải thích ứng với rất nhiều thay đổi về luật thuế và họ đang cực kỳ mệt mỏi. Nếu giữ ngưỡng 3 tỷ đồng như hiện tại, ngay khi hộ kinh doanh vượt qua con số này, họ sẽ lập tức bị chuyển sang phương pháp tính thuế theo lợi nhuận thực tế (doanh thu trừ đi chi phí).

Nút thắt nằm ở chỗ: hộ kinh doanh rất khó để thu thập và chứng minh đầy đủ các hóa đơn, chứng từ đầu vào. Tôi giả định, nếu họ chỉ chứng minh được một phần chi phí nhỏ, thì mức thuế suất thu nhập cá nhân có thể bị áp tương đương 17% trực tiếp trên doanh thu. Nhìn thấy viễn cảnh đó, nhiều hộ chọn giải pháp đến ngưỡng doanh thu (đạt 2,9 tỷ đồng) thì dừng lại không làm nữa, đóng cửa đi du lịch cho nhẹ đầu! Họ chủ động kìm hãm không cho mình "lớn".

Ngược lại, nếu ngưỡng này được nâng lên mức 10 tỷ đồng, các hộ kinh doanh, đặc biệt là lĩnh vực thương mại với mức thuế rất nhẹ nhàng khoảng 1,5% doanh thu sẽ dễ dàng chấp nhận và tự nguyện tuân thủ. Khi nộp thuế dựa trên doanh thu, áp lực phải thu thập hóa đơn chứng từ đầu vào sẽ giảm đi đáng kể, giúp tinh thần họ nhẹ nhõm hơn rất nhiều.

Theo bà, nên cạnh gánh nặng về số thuế phải nộp, đâu là những khó khăn về mặt vận hành mà các hộ kinh doanh đang phải đối mặt khi quy mô doanh thu tăng lên?

Có hai vấn đề cốt lõi: Sổ sách kế toán và hóa đơn.

Về sổ sách, dù hệ thống 4 sổ hiện nay đã đơn giản hơn rất nhiều so với 7 sổ theo Thông tư 88 trước đây, nhưng đối với các hộ kinh doanh thương mại có hàng tồn kho phức tạp, họ không thể quản lý thủ công bằng tay. Họ bắt buộc phải đầu tư phần mềm chuyên dụng để khớp bảng kê tồn kho với hóa đơn đầu ra, đầu vào.

Về hóa đơn, đây thực sự là một "cơn ác mộng" với các hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử. Một ngày họ có thể phát sinh hàng nghìn đơn hàng nhỏ lẻ, đồng nghĩa với việc phải xuất hàng nghìn hóa đơn. Nếu tự làm thì họ không có thời gian bán hàng, còn nếu thuê kế toán ngoài thì chi phí cực kỳ đắt đỏ. Người làm kế toán bây giờ cũng rất lo lắng trước các quy định khắt khe của cơ quan quản lý nên không dám nhận bừa, dẫn đến chi phí dịch vụ tăng cao.

Có ý kiến cho rằng rào cản lớn nhất là chi phí mua hóa đơn, bà có đồng ý với nhận định này?

Chi phí mua hóa đơn chỉ là một phần, áp lực tâm lý sợ bị sai và bị phạt mới là thứ đáng sợ nhất. Họ lo sợ đủ thứ, từ việc xuất sai thời điểm, ghi sai tên người mua, cho đến nội dung trên hóa đơn.

Hơn nữa, không phải hộ kinh doanh nào cũng có thể minh bạch được 100% hóa đơn đầu vào. Khi xuất hóa đơn tự động sang hệ thống của cơ quan thuế, mọi thứ đòi hỏi phải khớp nối hoàn hảo. Để né tránh rủi ro, nhiều hộ phải ngồi cân đo đong đếm, "chế biến" bằng cách xuất mặt hàng này thay thế cho mặt hàng khác khi bán cho khách lẻ. Việc vừa lo bán hàng vừa lo đối phó sổ sách như vậy sẽ gây tâm lý mệt mỏi cho họ.

Để tháo gỡ khó khăn này, bà đề xuất giải pháp nào đối với việc xuất hóa đơn cho các giao dịch nhỏ lẻ?

Theo tôi nên cho phép nâng ngưỡng xuất hóa đơn gộp đối với các đơn hàng nhỏ lẻ của khách mua cá nhân lên mức từ 1 đến 2 triệu đồng.

Lý do rất đơn giản, những đối tượng mua hàng về để tiếp tục kinh doanh (như doanh nghiệp, hộ kinh doanh khác) chắc chắn sẽ chủ động yêu cầu xuất hóa đơn riêng để làm chi phí đầu vào. Còn đối với những đơn hàng dưới 2 triệu đồng của khách mua lẻ tiêu dùng, khả năng gian lận thuế là rất nhỏ.

Bản thân người tiêu dùng thông thường cũng không có nhu cầu lấy hóa đơn làm gì. Việc cho phép xuất gộp các hóa đơn nhỏ này sẽ giúp hộ kinh doanh tiết kiệm được khổng lồ thời gian và chi phí vận hành.

Nếu cho phép xuất hóa đơn gộp lên tới 2 triệu đồng, liệu cơ quan quản lý có lo ngại về việc thất thu thuế hoặc khó kiểm soát dòng tiền gian lận?

Hoàn toàn không đáng lo ngại, bởi vì chúng ta đã có một công cụ quản lý vô cùng minh bạch, đó là  sao kê tài khoản ngân hàng.

Hiện nay, tài khoản của các hộ kinh doanh hầu như đều phải báo cáo và chịu sự giám sát chặt chẽ. Toàn bộ dòng tiền thanh toán đổ về tài khoản đều được thể hiện rõ ràng. Về mặt nguyên tắc quản lý, cơ quan thuế hoàn toàn có thể đối chiếu bảng kê khai doanh thu của hộ kinh doanh với sao kê ngân hàng của họ. Khi dòng tiền đã được số hóa và kiểm soát chặt chẽ như vậy, việc gian lận thuế là cực kỳ khó khăn.

Chính vì vậy, việc nới lỏng quy định xuất hóa đơn lẻ và tập trung quản lý dòng tiền tổng thể thông qua sao kê tài khoản chính là hướng đi thông minh, vừa giúp giảm tải thủ tục hành chính cho người dân, vừa nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước.