Nâng niu sản vật đất trời

Sự kiện "OCOP đặc sản vùng miền và ẩm thực" thu hút đông đảo khách tham quan, thưởng thức các sản vật vùng miền. Ảnh: TAM NGUYÊN

Ở vùng cao Tây Bắc - Đông Bắc, sản vật mang vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng. Mận Mộc Châu, trà Shan Tuyết Suối Giàng, mật ong bạc hà Đồng Văn, gạo Séng Cù, thịt trâu gác bếp, lạp xưởng hun khói, rượu Sán Lùng, rượu Mẫu Sơn… hòa quyện trong mùi khói bếp, hạt dổi, mắc khén và vị chát ngọt của táo mèo.

Những sản vật sinh ra từ sương gió, mạch nước, độ cao và khí hậu khắc nghiệt ấy không chỉ nuôi sống con người, mà còn gìn giữ tri thức bản địa, làm nên bản sắc bền bỉ của miền cao Bắc bộ.

Xuôi về đồng bằng sông Hồng, sản vật gắn với cánh đồng, con đê và ký ức làng quê: gạo tám Hải Hậu, nhãn lồng Hưng Yên, chuối ngự Đại Hoàng, bánh cáy Thái Bình, bánh đậu xanh Hải Dương, cá kho làng Vũ Đại, tương Bần, rượu trắng Kim Sơn, Làng Vân… Đó là mùi rơm rạ sau vụ gặt, tiếng giã gạo đêm đông, làn khói lam bảng lảng phủ lên đời sống làng xã Bắc bộ - nơi sản vật luôn đi cùng nếp nhà.

Sự kiện "OCOP đặc sản vùng miền và ẩm thực" thu hút đông đảo khách tham quan, thưởng thức các sản vật vùng miền. Ảnh: TAM NGUYÊN

Bắc Trung bộ - dải đất hẹp giữa núi và biển - nắng gió khắc nghiệt nhưng sản vật bền bỉ như chính con người nơi đây. Thanh Hóa có nem chua, bánh răng bừa, chè lam; Nghệ An có cam Vinh, nhút Thanh Chương, cháo lươn, tương Nam Đàn; Hà Tĩnh có kẹo cu đơ, ram bánh mướt, cam bù Hương Sơn, rượu Can Lộc…

Những thức quà mộc mạc ấy gợi giọng nói nặng ân tình, gợi hình ảnh người mẹ nhóm bếp rơm trong chiều gió. Trong ký ức người xa quê, tết Bắc Trung bộ là nồi bánh chưng đỏ lửa suốt đêm, là sản vật xứ sở được mẹ gói ghém gửi theo những chuyến tàu.

Hà Nội thanh tân, ngày tết phố cổ se lạnh. Hương cốm Vòng, giò chả Ước Lễ, trà sen Tây Hồ, bưởi Diễn, bánh chưng Tranh Khúc, bánh cuốn Thanh Trì… hòa quyện thành phong vị nền nã. Người Hà Nội nâng niu sản vật đất trời như nâng niu truyền thống. Đó không chỉ là món ăn, mà là sự tiếp nối của nếp sống, của cốt cách văn hóa kinh kỳ tinh tế.

Vùng duyên hải Trung bộ mở ra miền nắng gió và biển cả. Cháo bột lọc heo quay, chả lá vả, mắm cà Quảng Trị mộc mạc mà thấm gian truân; bánh ít Huế, mắm cá cơm, mực khô Khánh Hòa, bún sứa Quy Nhơn, cá ngừ đại dương, nước mắm Nam Ô, rượu Bàu Đá trứ danh, rượu Hồng Đào chưa uống đã say… Sản vật mang vị mặn của biển, vị nồng của nắng và sự chịu thương chịu khó của con người từng bám đất, bám làng, bám biển qua bao biến động.

Đại ngàn Tây Nguyên mang đến cà phê, hồ tiêu, mắc ca, mật ong, bơ, sầu riêng, măng rừng… Trong men rượu cần, cơm lam, gà nướng bản Đôn là hơi thở núi rừng. Đặc biệt, “quốc bảo” sâm Ngọc Linh kết tinh tinh hoa đất trời, biểu tượng cho sức sống bền bỉ và tri thức bản địa. Những sản vật của đại ngàn hôm nay đã có hành trình mới, vươn ra thị trường rộng lớn nhưng vẫn mang hồn cốt của núi rừng.

Đồng bằng sông Cửu Long - miền đất phù sa có bánh tét Trà Cuôn, tôm khô Cà Mau, mắm cá linh, cá sặc Châu Đốc, rượu Xuân Thạnh, Phú Lễ, Gò Đen, nem Lai Vung, bánh pía Sóc Trăng, dừa dứa Vĩnh Long… Nhịp sống tràn theo con nước nổi, tết về thong thả, nghĩa tình. Tiếng cười phóng khoáng của bác Ba Phi văng vẳng đâu đây, phản chiếu tinh thần lạc quan của con người miền sông nước giữa thiên nhiên hào phóng.

Bánh đậu xanh (được tạo hình các loại trái cây thơm ngon lại vừa đẹp mắt) bày bán tại chợ quê cù lao Tân Thuận Đông, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: NGỌC PHÚC

Đông Nam bộ nắng ấm, đất đỏ bazan và rừng cao su bạt ngàn. Măng cụt Lái Thiêu, mãng cầu Bà Đen, bưởi Tân Triều, sầu riêng Long Khánh, hạt điều Phước Long, bánh tráng Trảng Bàng… mang dáng dấp của vùng đất khai phá, mạnh mẽ mà nghĩa tình. Tết đến, nơi đây rộn ràng nhưng không phô trương, mộc mạc mà ấm áp, như chính lòng người luôn rộng mở.

Thành phố Hồ Chí Minh - nơi sản vật mọi miền hội tụ, đan xen trong nhịp sống hiện đại. Thành phố lớn nhưng không thiếu hương vị quê nhà. Ai xa quê đến đây cũng tìm thấy một phần tết của mình.

Những ngày cuối năm 2025, chuỗi hội chợ OCOP với hàng trăm sản phẩm tiêu biểu từ khắp mọi miền đất nước đã diễn ra thật nhộn nhịp tại phường Tân Định, mở thêm con đường cho sản vật địa phương gặp người tiêu dùng đô thị và đi xa ra khắp thế giới. Đêm giao thừa, thành phố lắng lại rất khẽ!

Giữa khoảnh khắc xuân sang, ta chợt nhận ra sản vật đất trời không chỉ hiện diện trong món ăn, mà lặng lẽ trú ngụ trong ký ức và tình thân.

Nâng niu sản vật đất trời

Mẹ bày mâm cỗ cúng mời tổ tiên

Giao thừa sum họp thiêng liêng

Mẹ chưa vơi hết nỗi niềm nhân gian

Giao thừa sương khói chưa tan

Mẹ trông xuân đến trời quang nắng hồng

Nước non ngàn dặm mênh mông

Giao thừa có mẹ ấm lòng chúng con

Trong thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, từ mâm cỗ giản dị, hồn quê lại ấm áp tỏa theo bước chân mỗi người. Bảo tồn và nâng niu sản vật đất trời không chỉ là gìn giữ hương vị tết, mà còn là giữ gìn nền tảng văn hóa, sinh kế và bản sắc của mỗi vùng đất trong dòng chảy phát triển của đất nước.

Mời bạn đọc thưởng thức nhạc phẩm phổ những dòng thơ này qua tiếng hát của ca sĩ Bảo Yến:

VĂN KHẮC