Nâng tầm giá trị nông sản từ chế biến sâu

Các dòng sản phẩm của Mẹ Mít được cải tiến bao bì theo hướng tiện lợi và bắt mắt. Ảnh: HỮU ANH

Chuẩn hóa quy trình chế biến

Tại phường Hội An Tây, Công ty TNHH Thực phẩm Mẹ Mít Hội An đã trở thành điểm sáng trong việc nâng tầm các loại hạt nông sản bản địa. Bà Thái Thị Nhị, Giám đốc công ty, chia sẻ rằng để có được các dòng sản phẩm khẳng định được thương hiệu như bột ngũ cốc, rong biển kẹp hạt, bánh thanh gạo lứt hay trà thảo mộc, doanh nghiệp đã dày công xây dựng vùng nguyên liệu sạch.

Đây là kết quả của sự liên kết chặt chẽ với nông dân tại các địa phương từ Thăng Bình, Hội An đến Duy Xuyên, Núi Thành, Điện Bàn nhằm bảo đảm quy trình canh tác thuần tự nhiên.

Tuy nhiên, nguyên liệu sạch mới chỉ là điều kiện cần. Để đạt chứng nhận OCOP 4 sao cho hai sản phẩm Ngũ cốc hạt sen mè đen và Thọ mộc trà, doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc hiện đại với kinh phí gần 2 tỷ đồng trong 3 năm qua. Hệ thống khép kín từ máy rang, máy xay đến máy chiết bột và đóng gói tự động đã giúp sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như HACCP và ISO 22000.

Bà Nhị chia sẻ: “Trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên lối sống xanh, chúng tôi xác định nguyên liệu rõ nguồn gốc là cốt lõi, nhưng quy trình sản xuất minh bạch và hiện đại mới là yếu tố giúp sản phẩm đi xa.

Công đoạn đóng gói sản phẩm tại Công ty TNHH Thực phẩm Mẹ Mít Hội An. Ảnh: HỮU ANH

Hiện nay, với nhà xưởng hơn 200m2, doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Dự kiến trong năm tới, công ty sẽ đầu tư thêm khoảng 500 triệu đồng cho máy móc công nghệ, đồng thời mở rộng xưởng sản xuất nhằm hiện thực hóa khát vọng đưa hạt sen, hạt mè quê hương vươn sâu hơn vào các kênh phân phối lớn”.

Cùng chung khát vọng giữ gìn giá trị bản địa, bà Nguyễn Thị Thanh Thu, chủ hộ kinh doanh Đại Bình Xanh (xã Nông Sơn), đã tận dụng nguồn nguyên liệu từ vườn bưởi để tạo ra các sản phẩm OCOP có giá trị gia tăng cao.

Bưởi trụ Đại Bình vốn là niềm tự hào của vùng đất này, nhưng lâu nay người dân chủ yếu bán quả tươi. Những quả bưởi loại 2, loại 3 hay phần vỏ sau thu hoạch thường bị bỏ phí hoặc bán với giá rẻ.

Trăn trở trước nguy cơ mai một của giống bưởi quý, bà Thu đã đầu tư nhà xưởng, nghiên cứu quy trình chế biến mứt vỏ bưởi, tinh dầu và trà bưởi. Cách làm này không chỉ giúp dòng sản phẩm “Mứt vỏ bưởi Bà The - Đại Bình Xanh” đạt chuẩn OCOP 3 sao mà còn giải quyết bài toán đầu ra ổn định cho người trồng trong vùng.

Bà Thu chia sẻ: “Điều quan trọng nhất là chúng tôi tận dụng được những phụ phẩm trước đây vốn bỏ đi hoặc bán rẻ để tạo ra giá trị mới. Khi du khách đến Đại Bình, ngoài việc thưởng thức quả tươi, họ có thể mang những đặc sản này về làm quà. Đó chính là cách bền vững nhất để người dân gắn bó và bảo tồn giống bưởi đặc trưng của quê hương”.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thu, chủ hộ kinh doanh Đại Bình Xanh (xã Nông Sơn) bên sản phẩm mứt vỏ bưởi. Ảnh: HỮU ANH

Hướng đến xuất khẩu

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn thành phố hiện có 477 sản phẩm OCOP, bao gồm 4 sản phẩm đạt 5 sao và 80 sản phẩm đạt 4 sao. Các sản phẩm OCOP của thành phố ngày càng khẳng định giá trị và chất lượng trên thị trường, nhận được sự tín nhiệm của người tiêu dùng.

Chất lượng nông sản chế biến sâu ngày càng được các chủ thể chú trọng, bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc rõ ràng và xuất xứ minh bạch tại địa phương.

Đặc biệt, quy trình sản xuất đã được chuẩn hóa và áp dụng các tiêu chuẩn an toàn tiên tiến như: Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001, Hệ thống quản lý môi trường ISO 14001, Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000, Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP), Thực hành sản xuất tốt (GMP) hay Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP)...

Đến nay, tất cả sản phẩm OCOP của thành phố đã được gắn mã QR hoặc mã số, mã vạch để truy xuất nguồn gốc, trong đó tỷ lệ sản phẩm hoàn thiện hồ sơ chất lượng chiếm hơn 90%.

Sau khi tham gia chương trình OCOP, sự “lột xác” về mẫu mã, bao bì đã giúp nông sản địa phương đủ tiêu chuẩn hiện diện trên kệ của các siêu thị, chuỗi bán lẻ lớn, qua đó xóa bỏ định kiến về sản phẩm nông thôn đơn điệu, thô sơ.

Phát triển vùng nguyên liệu ổn định kết hợp với chế biến sâu là lộ trình xuyên suốt được thành phố chú trọng. TRONG ẢNH: Hoạt động chế biến quế tại Hợp tác xã Quế Trà My Minh Phúc (xã Trà My). Ảnh: HỮU ANH

Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, thành phố đang tập trung phát triển sản phẩm OCOP theo hướng đi vào chiều sâu và đa giá trị. Ngành nông nghiệp ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu ổn định và tri thức bản địa.

Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm chất lượng, mà phải là sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, có sức cạnh tranh cao dựa trên giá trị riêng biệt của địa phương. Thành phố cũng tích cực hỗ trợ các chủ thể xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với đặc trưng vùng miền và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Việc chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ, giảm phát thải không chỉ nhằm bắt kịp xu hướng tiêu dùng xanh mà còn là “tấm vé” đưa nông sản Đà Nẵng vươn tầm xuất khẩu.

Có thể thấy, hành trình nâng tầm giá trị nông sản Đà Nẵng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ “lượng” sang “chất”. Chế biến sâu không chỉ tăng giá trị sản phẩm lên gấp nhiều lần mà còn là giải pháp hữu hiệu giúp bảo quản lâu dài, kéo dài thời gian tiêu thụ và giảm thiểu rủi ro cho nông dân.

Những nỗ lực của chính quyền thành phố cùng khát vọng đổi mới của các chủ thể OCOP đang tạo nên diện mạo mới cho nền kinh tế nông thôn.