Nâng tầm giá trị sản phẩm chè

Thái Nguyên được mệnh danh là vùng đất “Đệ nhất danh trà”, nơi hội tụ những sản phẩm chè mang hương cốm đặc trưng, vị chát dịu và hậu ngọt sâu lắng. Ảnh: T.L

Phát huy tiềm năng vùng “Đệ nhất danh trà”

Vùng trung du, miền núi Thái Nguyên được mệnh danh là “đệ nhất danh trà” của Việt Nam, là cái nôi của những búp trà xanh mang hương cốm đặc trưng, vị chát dịu, hậu ngọt sâu. Với gần 24.000ha chè, dẫn đầu cả nước về sản lượng và giá trị sản xuất, Thái Nguyên giữ vai trò vùng nguyên liệu trọng điểm, đồng thời là trung tâm chế biến, sáng tạo và lan tỏa văn hóa trà Việt.

Hàng trăm sản phẩm trà đạt chuẩn OCOP 3-5 sao đã có mặt tại châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều quốc gia châu Á, từng bước khẳng định vị thế chè Thái Nguyên trên bản đồ trà thế giới.

Nhận định về vị trí và giá trị của ngành chè Thái Nguyên, ông Trịnh Quang Dũng, nhà nghiên cứu văn hóa trà Việt, cho rằng: Thái Nguyên giữ vai trò đầu tàu cả về diện tích, sản lượng và giá trị thương hiệu.

Những giá trị truyền thống, kỹ thuật chế biến tinh tế cùng sự đổi mới trong phát triển sản phẩm đã tạo nền tảng để chè Thái Nguyên xây dựng hình ảnh bền vững trên thị trường quốc tế. Việc nhiều sản phẩm OCOP 3-5 sao được xuất khẩu cho thấy chè Thái Nguyên đã vượt khỏi phạm vi nguyên liệu thuần túy, trở thành cầu nối quảng bá văn hóa Việt Nam.

Trà Thái Nguyên được đông đảo bạn bè quốc tế biết đến không chỉ là thức uống đặc sắc mà còn mang nét văn hóa truyền thống lâu đời giàu bản sắc.

Thị trường trà toàn cầu duy trì đà tăng trưởng, xu hướng tiêu dùng chuyển mạnh sang các dòng trà chất lượng cao, trà hữu cơ, sản phẩm gắn với sức khỏe và giá trị văn hóa. Nắm bắt xu thế đó, chè Thái Nguyên phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng, kinh nghiệm canh tác lâu đời, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Việc chuẩn hóa quy trình từ khâu trồng, chăm sóc, thu hái đến chế biến, bảo quản từng bước tạo chuỗi giá trị khép kín, bảo đảm tính đồng nhất của sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hải, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã (HTX) Chè La Bằng, đơn vị có sản phẩm phục vụ Hội nghị Thượng đỉnh APEC, cho biết: Việc xây dựng thương hiệu và bảo đảm an toàn sản xuất luôn được đặt lên hàng đầu. Chúng tôi tập trung kiểm soát chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn OCOP, VietGAP để củng cố niềm tin của người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Tọa đàm về nâng tầm sản phẩm chè và văn hóa trà là một trong những hoạt động trọng tâm tại Lễ hội "Thái Nguyên - Hương sắc danh trà" năm 2025. Ảnh: T.L

Toàn tỉnh hiện có gấn 24.000ha chè, sản lượng hằng năm đạt hơn 280.000 tấn. Đây là cơ sở quan trọng để Thái Nguyên giữ vững vị thế vùng nguyên liệu trọng điểm, phát triển các dòng trà chất lượng cao và nâng tầm thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế. Tỉnh dự kiến mở rộng diện tích lên 24.500ha vào năm 2030 nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất bền vững và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Bên cạnh kết quả đạt được, ngành chè vẫn đối diện nhiều thách thức. Sản xuất còn phân tán, công nghệ chế biến sâu và bao bì thiếu đồng bộ, liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ. Áp lực cạnh tranh từ các thương hiệu quốc tế đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và quảng bá câu chuyện văn hóa trà một cách chuyên nghiệp.

Nỗ lực hướng tới mục tiêu “tỷ đô”

Tại chương trình tọa đàm “Hương sắc danh trà” trong khuôn khổ Lễ hội “Thái Nguyên - Hương sắc danh trà” cuối tháng 12-2025, đồng chí Nguyễn Đăng Bình, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, nhấn mạnh: Định hướng phát triển ngành chè theo hướng nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu bền vững. Tỉnh xác định cây chè tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, đồng thời là sản phẩm có tiềm năng vươn ra thị trường thế giới.

Toàn tỉnh hiện có gần 24.000ha chè, sản lượng hằng năm đạt hơn 280.000 tấn. Đây là cơ sở quan trọng để Thái Nguyên giữ vững vị thế vùng nguyên liệu trọng điểm, phát triển các dòng trà chất lượng cao và nâng tầm thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế. Ảnh: T.L

Theo định hướng đến năm 2030, ngành chè đặt mục tiêu đạt giá trị 1 tỷ USD thông qua đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo hộ chỉ dẫn địa lý, phát triển sản phẩm chế biến sâu và gắn trà với du lịch trải nghiệm, văn hóa. Đây được xem là giai đoạn chuyển đổi mạnh về tư duy sản xuất và tổ chức thị trường.

Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với doanh nghiệp đầu mối, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực trà cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm gia tăng hàm lượng giá trị trong từng sản phẩm.

HĐND tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển cây chè, tập trung vào xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, đầu tư thiết bị sản xuất, nâng cấp hạ tầng giao thông và triển khai truy xuất nguồn gốc.

Nhiều nội dung được hỗ trợ toàn bộ kinh phí trong lần đầu thực hiện, gồm chứng nhận hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP, cấp mã vùng trồng, hỗ trợ giống trồng mới hoặc thay thế. Mức hỗ trợ cụ thể tạo điều kiện để nông dân và HTX nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng và mở rộng thị trường.

Chế biến chè theo phương pháp truyền thống. Ảnh: T.L

Chính quyền các địa phương tích cực cụ thể hóa chủ trương bằng các giải pháp phù hợp thực tiễn. Xã Đức Lương hiện có khoảng 6.700ha chè, trên 80% diện tích là giống mới, sản lượng đạt khoảng 6.800 tấn mỗi năm. Ba HTX hoạt động trên địa bàn từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, trong đó diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP chiếm khoảng 20%.

Ông Triệu Hồ Quang, Chủ tịch UBND xã Đức Lương, thông tin: Địa phương tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa HTX và hộ dân, đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường cho sản phẩm chè địa phương.

Các tổ chức hội, đoàn thể cũng tham gia tích cực vào quá trình phát triển ngành chè. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh lồng ghép biểu dương điển hình tiên tiến với quảng bá văn hóa trà, tổ chức chương trình trao đổi về nghệ thuật thưởng trà với gần 400 hội viên, trưng bày sản phẩm OCOP do phụ nữ quản lý. Hoạt động này góp phần tôn vinh vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế và lan tỏa bản sắc văn hóa địa phương.

Hội Nông dân tỉnh đẩy mạnh thẩm định, cấp quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên”. Từ đầu năm 2025 đến nay, 8 HTX tại các địa phương đã được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu.

Theo ông Nguyễn Đình Điệp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, việc quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể góp phần bảo vệ uy tín, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo động lực để các HTX duy trì chất lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu. Qua đó, chè Thái Nguyên từng bước khẳng định vị thế là sản phẩm nông nghiệp chủ lực gắn với giá trị văn hóa và kinh tế, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

Trịnh Yến