Nâng tầm giáo dục Thủ đô bằng sức mạnh công nghệ số

Với hệ thống giáo dục lớn nhất cả nước, Hà Nội đang chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ, lấy chuyển đổi số làm trọng tâm, gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và xây dựng môi trường học tập an toàn, hạnh phúc, qua đó khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu

Chuyển đổi số trong giáo dục không còn là xu hướng mang tính lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng nền tảng vững chắc cho giáo dục trong kỷ nguyên số. Tại Hà Nội, quá trình này đang được triển khai một cách chủ động, bài bản và đồng bộ, tạo ra những chuyển động tích cực từ quản lý, dạy học đến trải nghiệm của người học, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền giáo dục thông minh, hiện đại và toàn diện.

Thực tiễn cho thấy, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số giáo dục với nhiều bước đi vững chắc và sáng tạo. Từ việc áp dụng hệ thống quản lý giáo dục thông minh, triển khai học bạ điện tử, tuyển sinh trực tuyến đến phát triển các nền tảng học tập số dùng chung, ngành Giáo dục Thủ đô đang từng bước cụ thể hóa mô hình “Trường học số - Thành phố học tập thông minh”, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị, minh bạch hóa dữ liệu và cải thiện chất lượng dạy và học trong toàn hệ thống.

Chuyển đổi số mở ra một không gian học tập hiện đại, trực quan và giàu tính trải nghiệm. Ảnh: Phạm Thảo

Ở cấp cơ sở, chuyển đổi số đang làm thay đổi rõ nét phương pháp dạy và học trong nhà trường. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giáo án và bài giảng truyền thống, nhiều trường học tại Hà Nội đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức lớp học ảo, xây dựng bài giảng điện tử, ngân hàng học liệu số và các nền tảng học tập trực tuyến. Cách tiếp cận này không chỉ giúp học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức, hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và làm việc nhóm, mà còn hỗ trợ giáo viên theo dõi tiến trình học tập, đánh giá năng lực học sinh chính xác và kịp thời hơn.

Là một ví dụ tiêu biểu, cô giáo Trần Thị Xuân Mỹ (Trường Tiểu học An Dương Vương, xã Đông Anh) đã chủ động xây dựng kho thiết bị dạy học số phục vụ các môn Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh tiểu học. Kho học liệu này bao gồm các công cụ đo lường ảo, thí nghiệm ảo, tư liệu 3D sinh động, cho phép học sinh tương tác trực tiếp với mô hình học tập thay vì chỉ tiếp cận qua hình ảnh tĩnh trong sách giáo khoa. Nhờ đó, giờ học trở nên trực quan, hấp dẫn hơn, khơi gợi hứng thú và tinh thần chủ động của học sinh.

Không dừng lại ở đó, cô Xuân Mỹ còn khai thác các công cụ trí tuệ nhân tạo và phần mềm hỗ trợ giảng dạy để xây dựng nhân vật AI đồng hành cùng học sinh, ứng dụng AI chuyển hình ảnh thành video, chuyển văn bản thành giọng nói, thiết kế hệ thống bài tập và quản lý lớp học trên nền tảng số. Những “bức tranh chuyển động” hay câu chuyện học tập sống động đã tạo ra trải nghiệm học tập gần gũi, cuốn hút, khiến học sinh hào hứng đến lớp mỗi ngày và nhận được sự đồng thuận, ủng hộ rõ rệt từ phía phụ huynh.

Ở bậc trung học phổ thông, cô giáo Nguyễn Thị Kim Lan (Trường Trung học cơ sở Phúc Diễn, phường Phú Diễn) chia sẻ, chuyển đổi số đã mang lại sự thay đổi rõ rệt trong cách thức tổ chức dạy và học. Nếu trước đây, việc truyền tải kiến thức chủ yếu dựa vào phấn trắng, bảng đen, thì nay giáo viên có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến, phần mềm mô phỏng và công cụ trí tuệ nhân tạo để minh họa bài giảng sinh động hơn, giúp học sinh tiếp thu nhanh, nhớ lâu và hiểu sâu hơn. Không gian học tập cũng được mở rộng, cho phép học sinh truy cập tài liệu, làm bài tập và thảo luận nhóm mọi lúc, mọi nơi.

Theo giáo Nguyễn Thị Kim Lan, chuyển đổi số còn góp phần làm cho công tác quản lý, đánh giá và lưu trữ dữ liệu học tập trở nên khoa học, minh bạch hơn. Thông qua các hệ thống số, giáo viên có thể theo dõi sát sao tiến bộ của từng học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp với năng lực và nhu cầu của mỗi em. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ nhà giáo, buộc giáo viên phải học tập liên tục, tự làm mới mình để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để giáo viên đổi mới tư duy, làm nghề với tinh thần sáng tạo và trách nhiệm cao hơn.

Cùng quan điểm đó, cô giáo Vũ Thị Thu Thủy (Trường Tiểu học Nghĩa Đô, phường Nghĩa Đô) nhận định chuyển đổi số đã tạo ra những hỗ trợ thiết thực cho giáo viên trong giảng dạy, quản lý và đánh giá học sinh. Việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến, phần mềm mô phỏng và công cụ trí tuệ nhân tạo giúp bài giảng trở nên sinh động, tăng khả năng tiếp nhận kiến thức của học sinh, đặc biệt trong các hoạt động học tập nhóm trên không gian số. Đồng thời, dữ liệu học tập được quản lý tập trung, khoa học, tạo điều kiện để giáo viên theo dõi sát quá trình phát triển của từng học sinh và kịp thời điều chỉnh phương pháp giáo dục.

Hướng đến môi trường giáo dục toàn diện

Với quy mô dân số đông, số lượng cơ sở giáo dục thuộc nhóm cao của Thành phố, Yên Hòa được xác định là địa bàn trọng điểm trong triển khai chuyển đổi số giáo dục. Tại đây, chuyển đổi số không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà được coi là động lực quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, bảo đảm chất lượng dạy và học, hướng tới phát triển bền vững hệ thống trường học trên địa bàn.

Thời gian qua, phường Yên Hòa đã tập trung chỉ đạo các cơ sở giáo dục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị nhà trường. Đến nay, 100% trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở đã hoàn thành số hóa toàn bộ hồ sơ giáo viên và hồ sơ nhà trường; 100% giáo viên bậc tiểu học và trung học cơ sở được trang bị chữ ký số; dữ liệu giáo dục được cập nhật thường xuyên, đồng bộ lên cơ sở dữ liệu ngành. Song song với đó, toàn bộ các cơ sở giáo dục đều tổ chức chuyên đề tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên về chuyển đổi số trong giáo dục, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị và dạy học.

Hiện nay, 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội đã triển khai học bạ điện tử, sổ điểm điện tử và phần mềm quản lý trường học. Ảnh: Phạm Thảo

Từ nền tảng đó, nhiều tiết học ứng dụng AI đã được triển khai, tạo hứng thú học tập rõ nét cho học sinh và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Đáng chú ý, 100% trường tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn đã đưa nội dung giáo dục kỹ năng số cho học sinh vào kế hoạch giáo dục nhà trường. Nhiều đơn vị chủ động xây dựng, vận hành hiệu quả ngân hàng bài giảng số như Trung học cơ sở Cầu Giấy, Trung học cơ sở Trần Duy Hưng, Tiểu học Trung Yên, Tiểu học Yên Hòa… từng bước hình thành hệ sinh thái học tập số ngay từ cơ sở.

Không chỉ ở đô thị trung tâm, chuyển đổi số giáo dục cũng đang được triển khai bài bản tại các địa bàn ngoại thành. Tại Phúc Thịnh, trong kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo lĩnh vực giáo dục và đào tạo năm học 2025–2026, Ủy ban nhân dân xã đã xác định rõ mục tiêu và lộ trình thực hiện. Trọng tâm là cụ thể hóa các định hướng chiến lược của Trung ương và Thành phố; tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức trong toàn ngành giáo dục địa phương về vai trò của công nghệ và dữ liệu; triển khai đồng bộ các nền tảng số, ứng dụng AI nhằm tự động hóa quy trình, giảm tải hành chính, giúp cán bộ quản lý và giáo viên tập trung nhiều hơn cho chuyên môn.

Từ những chuyển động cụ thể ở từng nhà trường, từng địa phương đến bức tranh tổng thể của toàn ngành, có thể khẳng định chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy giáo dục Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, chất lượng và bền vững. Khi chuyển đổi số được triển khai đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn lớp học, từ đô thị trung tâm đến khu vực ngoại thành, giáo dục Thủ đô không chỉ nâng tầm chất lượng đào tạo, mà còn từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt, đóng góp nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.

Phạm Thảo