Nâng tầm hội thảo khoa học từ vị thế Huế

 Một hội thảo do Hội Khoa học Lịch sử TP. Huế tổ chức với sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu. Ảnh: Phan Thành

Lợi thế của Huế

Huế là địa điểm của nhiều hội nghị, hội thảo khoa học lớn, quốc gia và quốc tế. Lợi thế của Huế không chỉ nằm ở hệ thống cơ sở nghiên cứu và đội ngũ trí thức mà còn ở khả năng kết nối giới nghiên cứu với thực tiễn bảo tồn, quản lý và phát triển. Những vấn đề đặt ra từ một đô thị di sản trực thuộc Trung ương, từ bảo tồn Quần thể di tích Cố đô, phát huy di sản phi vật thể, phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục đến thích ứng biến đổi khí hậu đều có khả năng mở rộng thành những vấn đề liên ngành, liên vùng và mang ý nghĩa quốc gia.

Chính vì có vị thế ấy, Huế càng cần đi đầu trong việc chuẩn hóa hoạt động hội thảo. Năng lực tổ chức nhiều hội thảo lớn không đồng nghĩa mọi hội thảo tổ chức tại Huế đều có thể mang danh “quốc gia”. Địa điểm tổ chức, số lượng đại biểu, sự hiện diện của một số chuyên gia nổi tiếng hay quy mô kinh phí không tự động tạo nên tầm vóc quốc gia. Điều quyết định phải là vấn đề khoa học được đặt ra, phạm vi tác động, thẩm quyền tổ chức, chất lượng học thuật và giá trị của sản phẩm đầu ra. Chuẩn hóa danh xưng không hề làm giảm vị thế khoa học của Huế; ngược lại, càng làm cho những hội thảo thực sự đạt tầm quốc gia được nhận diện đúng giá trị.

Từ yêu cầu đó, Thành ủy Huế đã nhanh chóng chỉ đạo triển khai bằng công văn số 1329-CV/TU, yêu cầu rà soát các hội thảo, nhất là những hội thảo khoa học cấp quốc gia đang có chủ trương hoặc đã được đề xuất tổ chức trên địa bàn; từng nội dung phải được đánh giá kỹ theo nguyên tắc, yêu cầu và tiêu chí của Trung ương. Đây là động thái cần thiết, thể hiện tinh thần chủ động chứ không chờ đến khi hội thảo chuẩn bị khai mạc mới kiểm tra thủ tục.

Đáng chú ý hơn, đối với hội thảo chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện hoặc chưa thực hiện đúng Hướng dẫn 01, cơ quan chủ trì phải tạm dừng, không triển khai các hoạt động liên quan cho đến khi hoàn thiện điều kiện và được cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Thành ủy đồng thời yêu cầu không để xảy ra tình trạng tổ chức hội thảo khi chưa đủ điều kiện, chưa đúng thẩm quyền; phải bảo đảm thiết thực, hiệu quả, đúng mục đích, tránh hình thức và lãng phí.

Điều này cần được nhìn nhận như một bước nâng chuẩn chứ không phải “siết” hoạt động khoa học. Một thành phố muốn khẳng định vị thế trung tâm khoa học, văn hóa và giáo dục càng phải coi trọng chuẩn mực học thuật. Hội thảo cấp quốc gia phải có những tham luận được tuyển chọn, phản biện theo quy trình phù hợp; có sự tham gia của cơ quan Trung ương, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và người hoạt động thực tiễn có uy tín...

Cần quy trình đủ rõ

Một điểm quan trọng trong chỉ đạo trên là trách nhiệm người đứng đầu. Thành ủy xác định người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm về lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức các hội thảo thuộc phạm vi quản lý. Ban Tuyên giáo Thành ủy được giao xây dựng hướng dẫn cụ thể về xác định, đề xuất và tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia trên địa bàn; đồng thời theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn và tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Huế cần xây dựng một quy trình đủ rõ để các sở, ngành, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và đơn vị liên quan có thể áp dụng thống nhất: Từ xác định tiêu chí, đề xuất chủ trương, thẩm định nội dung, thẩm quyền quyết định đến quản lý kinh phí và đánh giá sản phẩm sau hội thảo. Đặc biệt, hiệu quả không chỉ đo bằng số đại biểu hay số tham luận, mà phải được nhìn từ giá trị tri thức được tạo ra, những kiến nghị được tiếp thu, những chính sách được bổ sung và những vấn đề thực tiễn được giải quyết.

Huế có đủ nền tảng để tiếp tục là nơi diễn ra những hội thảo khoa học quốc gia chất lượng cao. Nhưng chính vị thế ấy đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chuẩn mực và thực chất. Tuân thủ Hướng dẫn 01 không thu hẹp không gian học thuật mà tạo chuẩn chung để danh xưng “quốc gia” được đặt đúng chỗ, đúng tầm. Khi mỗi hội thảo lớn thực sự tạo ra tri thức mới, góp phần giải quyết những vấn đề của đất nước và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị phát triển, uy tín khoa học cao của Huế sẽ được khẳng định không bằng số lượng hội thảo, mà bằng chất lượng và sức lan tỏa của những tư tưởng hình thành từ các diễn đàn ấy.