Nâng tầm thương hiệu cà phê Khe Sanh

Phát triển vùng nguyên liệu bền vững

Những năm gần đây, cùng với đà phục hồi của thị trường thế giới, cây cà phê tiếp tục khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực tại các địa phương phía Tây Quảng Trị, đặc biệt là xã Hướng Phùng và Khe Sanh. Giá cà phê tăng đã tạo động lực để người dân đầu tư chăm sóc, tái canh và mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, để xây dựng thương hiệu cà phê Khe Sanh bền vững, yếu tố then chốt vẫn là phát triển được vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Tại xã Hướng Phùng, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã chuyển hướng sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP, phát triển cà phê đặc sản, từng bước tạo dựng vị thế cho cà phê Khe Sanh trên thị trường.

Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương ở thôn Phùng Lâm được thành lập từ năm 2002, hiện có 8 thành viên, với diện tích cà phê trực tiếp sản xuất khoảng 15ha và liên kết với gần 100 hộ dân trên địa bàn phát triển vùng nguyên liệu khoảng 150ha.

Giám đốc HTX Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương Nguyễn Duy Phương cho biết, hiện thương hiệu Bốn Phương coffee đã đạt OCOP 3 sao và được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Mỗi năm, HTX tiêu thụ từ 5-7 tấn cà phê rang xay tại thị trường miền Nam và khoảng 20 tấn cà phê nhân sành thông qua đối tác để xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Diện tích cà phê của Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương ở thôn Phùng Lâm được trồng và chăm sóc theo hướng hữu cơ để phục vụ xuất khẩu - Ảnh: L.T

“Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, mỗi năm HTX cần trên 300 tấn cà phê quả tươi. Nguồn nguyên liệu hiện chủ yếu được thu mua từ thành viên và các hộ liên kết trong vùng. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là diện tích nguyên liệu chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển các đơn hàng lớn. Nếu có thêm vùng nguyên liệu tập trung, sản lượng ổn định thì khả năng mở rộng thị trường là rất khả quan”, ông Phương chia sẻ.

Theo ông Phương, xây dựng thương hiệu cà phê không chỉ là đầu tư máy móc hay quảng bá sản phẩm mà phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu. Đặc biệt, đối với các thị trường xuất khẩu, việc kiểm soát quy trình sản xuất, nhất là sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phải được thực hiện nghiêm ngặt nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Muốn xuất khẩu bền vững thì vùng nguyên liệu phải được quản lý đồng bộ. Các ngành chức năng cần quan tâm hỗ trợ mở rộng diện tích, đầu tư hạ tầng vào vùng sản xuất, hỗ trợ cây giống và tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất phù hợp với cây cà phê.

Không chỉ ở Hướng Phùng, tại xã Khe Sanh, cây cà phê cũng tiếp tục là sinh kế quan trọng của người dân. Toàn xã hiện có khoảng 929ha cà phê với gần 1.800 hộ tham gia sản xuất. Nhiều vùng sản xuất tập trung đã hình thành, tạo tiền đề để phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn gắn với chế biến và tiêu thụ.

Gỡ khó để xây dựng chuỗi giá trị

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành hàng cà phê ở phía Tây Quảng Trị vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Một bộ phận diện tích cà phê đã già cỗi, cần tái canh; sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết; hạ tầng giao thông tại nhiều vùng nguyên liệu chưa đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất hàng hóa.

Đặc biệt, các quy định mới của thị trường xuất khẩu như quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, định vị vùng trồng và minh bạch hồ sơ đất đai.

Bí thư Đảng ủy xã Hướng Phùng Hồ Văn Vinh cho biết, địa phương xác định phát triển cà phê bền vững là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và giữ vững thương hiệu cà phê Khe Sanh. Do đó, thời gian tới, địa phương tiếp tục vận động người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, mở rộng các mô hình nông-lâm kết hợp, trồng xen cây che bóng để thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời phối hợp triển khai cấp mã số vùng trồng, xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Phó Chủ tịch UBND xã Khe Sanh Nguyễn Anh Cư cho rằng, để nâng cao giá trị cây cà phê ở địa phương, cần tập trung xây dựng các chuỗi liên kết bền vững giữa người dân, HTX và doanh nghiệp. Theo đó, địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích người dân tham gia các tổ hợp tác, HTX; hỗ trợ tái canh các diện tích già cỗi, chuyển giao kỹ thuật sản xuất chất lượng cao và từng bước số hóa vùng nguyên liệu. Mục tiêu không chỉ tăng sản lượng mà còn nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm cà phê Khe Sanh.

Thực tế cho thấy, thương hiệu cà phê Khe Sanh chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng vùng nguyên liệu ổn định, chất lượng cao và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp, doanh nghiệp, HTX và người dân.