'Siêu dự toán' 1 triệu tỷ đồng và cú bứt tốc bất ngờ trong 7 ngày

Bộ Tài chính vừa công bố báo cáo về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước (NSNN), ghi nhận mức tăng tốc rõ nét so với thời điểm cuối tháng trước.

Tính đến ngày 04/6/2026, tổng kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước được giao đã chạm mốc 1.026.769,3 tỷ đồng. Đây là một con số khổng lồ, bao gồm 1.013.443,4 tỷ đồng do Thủ tướng Chính phủ giao và phần còn lại là vốn cân đối địa phương giao tăng thêm. Trong cơ cấu này, nguồn vốn từ ngân sách trung ương chiếm 363.216,8 tỷ đồng trong khi ngân sách địa phương đảm nhận 650.226,6 tỷ đồng.

Điểm sáng nổi bật nhất trong báo cáo lần này chính là tốc độ giải ngân nhảy vọt chỉ trong một thời gian ngắn. Nếu như tính đến ngày 28/5/2026, con số giải ngân mới đạt 198.374,9 tỷ đồng thì chỉ sau đó một tuần, tổng giá trị đã vọt lên 227.196,7 tỷ đồng.

Tính đến ngày 4/6, giải ngân đầu tư công đạt 22,4% kế hoạch năm.

Như vậy, riêng trong tuần từ 29/5 đến 04/6/2026, các đơn vị đã giải ngân được 28.821,8 tỷ đồng, đạt mức tăng trưởng gấp 1,8 lần so với khối lượng thực hiện của tuần trước đó. Sự tăng tốc này đã kéo tỷ lệ giải ngân chung của cả nước lên mức 22,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Đáng chú ý, nếu tạm loại trừ khoảng 32.511,3 tỷ đồng thuộc kế hoạch vốn địa phương được tiết kiệm để dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân thực tế của cả nước sẽ đạt tới 23,2%.

Dù tốc độ chung đang tăng lên, sự phân hóa về kết quả thực hiện giữa các đơn vị vẫn còn rất lớn. Nhóm dẫn đầu gồm 09 bộ, cơ quan và 15 địa phương đã đạt hoặc vượt mức bình quân chung cả nước. Những cái tên tiêu biểu có thể kể đến là Ngân hàng Chính sách xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tư pháp cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Tây Ninh, Quảng Ninh hay Cà Mau.

Ở chiều ngược lại, có tới 26 bộ, cơ quan và 19 địa phương vẫn đang loay hoay với tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình. Cá biệt, một số đơn vị vẫn chưa thể giải ngân hoặc đạt tỷ lệ dưới 1% bao gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước và Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Nguyên nhân chính khiến hơn 22.732 tỷ đồng chưa thể phân bổ chi tiết là do các dự án đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư hoặc các bộ ngành đang đề xuất điều chuyển vốn cho những đơn vị có nhu cầu sử dụng thực tế cao hơn.

Dù mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công được Chính phủ đặt ra trong năm 2026 và có dấu hiệu của sự tăng tốc giải ngân trong những ngày đầu tháng 6, nhưng tiến độ thực hiện vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Dưới góc nhìn chuyên gia, mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch năm nay là một thách thức cực kỳ lớn. TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, nhận định rằng các rào cản hiện nay không chỉ nằm ở chính sách mà còn ở thực tiễn triển khai. Ông chỉ ra hai nút thắt phổ biến nhất hiện nay là sự khan hiếm nguồn nguyên vật liệu san lấp và tình trạng tăng giá vật tư xây dựng.

Theo vị chuyên gia này, một số địa phương hiện được áp dụng cơ chế đặc thù để tháo gỡ khó khăn về vật liệu xây dựng và đã mang lại hiệu quả nhất định. Vì vậy, Chính phủ cần sớm áp dụng các cơ chế đặc thù về khai thác mỏ cho tất cả địa phương thay vì chỉ giới hạn ở một vài nơi.

“Nếu giải quyết được bài toán vật liệu xây dựng, tiến độ triển khai nhiều dự án sẽ được cải thiện đáng kể”, ông nhấn mạnh.

Đồng thời, Nhà nước cần có cơ chế chia sẻ chi phí hoặc điều chỉnh đơn giá kịp thời để hỗ trợ nhà thầu trước những biến động của thị trường. Bởi giá nguyên vật liệu tăng mạnh trong thời gian qua. “Đây là những vấn đề mà địa phương rất khó tự giải quyết. Nếu tháo gỡ được hai điểm nghẽn này, tốc độ giải ngân đầu tư công chắc chắn sẽ được cải thiện”, ông cho hay.

Đồng quan điểm về tính thách thức của quy mô vốn hơn 1 triệu tỷ đồng, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng nếu đạt được con số 95% thì đây đã là một thành công lớn cho nền kinh tế.

Ông Thành phân tích rằng nhiều dự án hiện đã bước vào giai đoạn nước rút, chuyển từ giải phóng mặt bằng sang lắp đặt thiết bị. Tuy nhiên, rủi ro mới lại nảy sinh từ các tranh chấp hồ sơ và yêu cầu điều chỉnh tổng mức đầu tư do trượt giá.

Để duy trì đà tăng trưởng, các chuyên gia nhấn mạnh vào tính linh hoạt trong quản lý. Việc quyết liệt điều chuyển vốn từ những dự án trì trệ sang những dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo ra tiền lệ tốt cho kỷ luật đầu tư công.

Với đà bứt tốc mạnh mẽ trong những tuần gần đây, đầu tư công được kỳ vọng sẽ tiếp tục là động lực then chốt để kéo con tàu kinh tế tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

"Nếu giải ngân được 95%, đầu tư công vẫn tăng khoảng 18,5% so với năm 2025. Năm ngoái mức tăng đã trên 30%, nhưng khi quy mô vốn ngày càng lớn thì việc duy trì tốc độ tăng gần 20% đã là thành công đáng kể và đủ tạo ra cú hích cho nền kinh tế”, ông Thành đánh giá.