Nay mai... thôn, làng

Làng ta sau sắp xếp (Bài cuối):

Sau sáp nhập, cán bộ phố Bái Giao 2, phường Đông Tiến thường xuyên gặp gỡ để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân. Ảnh: Tố Phương

Khi người dân là trung tâm phục vụ

Sau sắp xếp chưa lâu, nhưng hình ảnh người trưởng phố Bái Giao 2 (phường Đông Tiến) Phan Thị Lợi với chiếc điện thoại thông minh thường xuyên đến từng gia đình hướng dẫn người dân làm quen với những tiện ích số đã trở nên quen thuộc. Sự tận tình của chị Lợi đang từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống, để người dân, dù ở độ tuổi nào cũng có thể bắt nhịp với những đổi thay của cuộc sống số. Ông Lê Đăng Truyền, công dân phố Bái Giao 2 phấn khởi: “Thời bây giờ nhiều cái đổi mới, thuận tiện. Như phần mềm chi trả an sinh xã hội, chỉ dùng vài lần là quen. Nhưng nếu không có người hướng dẫn thì tôi cũng chịu. Trưởng phố trẻ như chị Lợi, vừa có trình độ, lại nhiệt tình hướng dẫn nên chúng tôi cũng dễ dàng tiếp cận”.

Sau sáp nhập, các thôn, tổ dân phố (TDP) có quy mô lớn hơn, dân cư đông hơn và nhu cầu của người dân cũng cao hơn. Thấu hiểu điều đó, thứ 7, chủ nhật hằng tuần, cán bộ các thôn, phố trên địa bàn 166 xã, phường lại có mặt tại nhà văn hóa, cùng cán bộ địa phương hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính cần thiết. Những cuộc trao đổi cởi mở, những thao tác được hướng dẫn tỉ mỉ và nụ cười hài lòng đã tạo nên sự thân thiện giữa cán bộ với người dân. Việc đưa dịch vụ công về tận khu dân cư vì thế đã nhận được sự đồng tình, đánh giá cao của mọi người. Chỉ hơn 1 tháng thực hiện, toàn tỉnh đã có hơn 3.500 lượt người được hỗ trợ.

Không chỉ phục vụ người dân tốt hơn, việc sáp nhập thôn, TDP đã mở ra một không gian phát triển mới, nơi nguồn lực được quy tụ, sức dân được khơi dậy và mọi lợi ích đều hướng về Nhân dân. Chính từ những điều thiết thực ấy mà sự đồng thuận, phấn khởi trong Nhân dân được lan tỏa, trở thành nguồn lực quý để xây dựng thôn, phố ngày càng khởi sắc.

Tổ trưởng tổ dân phố Bái Giao 2 Phan Thị Lợi, phường Đông Tiến hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số trên điện thoại thông minh. (Ảnh: Tố Phương)

Câu chuyện hiến đất làm đường ở phường Nam Sầm Sơn là một minh chứng sinh động cho sức mạnh của sự đồng thuận ấy. Phường Nam Sầm Sơn có 67 tuyến đường trong khu dân cư cần nâng cấp, cải tạo với tổng chiều dài hơn 14km. Nhờ các TDP tích cực tuyên truyền, người dân tự nguyện hiến đất, lùi tường rào, gác lại lợi ích riêng vì lợi ích chung. Nhờ đó, nhiều tuyến đường được mở rộng kiên cố mang đến diện mạo mới khang trang cho các khu dân cư. “Mỗi mét đất trao đi không chỉ góp phần mở rộng những con đường, mà còn gửi gắm niềm tin và sự đồng lòng của người dân đối với cấp ủy, chính quyền cơ sở”, Bí thư chi bộ TDP Quảng Đại Trần Văn Phong chia sẻ.

Ở mỗi thôn, phố mới, tinh thần đoàn kết hiện hữu ngay từ những việc làm bình dị mỗi ngày. Đó là những tuyến đường được giữ gìn sạch đẹp, là tình làng nghĩa xóm thêm gắn bó, là ý thức cộng đồng được nâng cao. Tinh thần đoàn kết ấy còn được nối dài qua những mô hình tự quản ở cơ sở, từ tổ an ninh giữ bình yên khu phố, tổ hòa giải vun đắp sự gắn kết, tổ chuyển đổi số hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ... Mỗi người góp một phần trách nhiệm, cùng chung tay vì cộng đồng, để mỗi thôn, phố không chỉ là nơi an cư, mà là nơi vun đắp và lan tỏa những điều tốt đẹp.

Lấp đầy những “khoảng trống”

Nhập thôn là để có thêm cơ hội phát triển, song nhập thôn cũng đang đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Sau sắp xếp, địa bàn rộng, dân số đông, công việc nhiều, trong khi mỗi thôn, phố chỉ có 3 chức danh không chuyên trách hoạt động. Theo Hướng dẫn 03-HD/BTCTW của Ban Tổ chức Trung ương, nhân sự tham gia cấp ủy chi bộ thôn, phố không được quá 65 tuổi. Vì thế, nhiều chi bộ đi vào hoạt động với đội ngũ cán bộ hoàn toàn mới. Ví như ở TDP Lam Sơn 6, phường Hạc Thành, cả bí thư, trưởng phố, trưởng ban công tác mặt trận phố đều lần đầu tham gia cấp ủy nên không tránh khỏi những khó khăn khi bắt nhịp công việc. “Vừa làm, vừa học, từng bước nắm việc, nắm quy định để hoàn thành nhiệm vụ”, đó là cách anh Lê Mạnh Linh, Tổ trưởng TDP Lam Sơn 6 cùng ban cán sự phố đã và đang thực hiện.

Sau sáp nhập, các tổ dân phố ở phường Đông Tiến được mở rộng, tạo không gian mới cho phát triển. (Ảnh: Đỗ Đức)

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Hạc Thành Nguyễn Thị Thanh Hiền, những khó khăn trong thời gian đầu là điều khó tránh khỏi. Để mỗi TDP ngày càng vững mạnh hơn, cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các tổ chức đoàn thể trong phường sẽ tiếp tục đồng hành, hướng dẫn kỹ năng, truyền đạt kinh nghiệm, hỗ trợ các TDP tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng hoạt động.

Khi chuyển đổi số trở thành động lực cho phát triển thì năng lực số cũng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ cơ sở, từ lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo, đến thực hiện nhiệm vụ theo quy định. Theo Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy phường Đông Tiến Lê Văn Tuấn thì đây là yêu cầu mới, cũng là thách thức đối với cán bộ thôn, phố. Để lấp đầy “khoảng trống” này, phường Đông Tiến đã xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, đồng thời trang bị máy tính, máy in, máy scan cho 25 TDP. MTTQ, các đoàn thể, nhất là đoàn thanh niên sẽ tăng cường hỗ trợ các TDP chuyển đổi số, đưa công nghệ trở thành công cụ thiết thực, giúp cán bộ cơ sở làm việc thuận lợi hơn mỗi ngày.

Sau sáp nhập, một trong những vấn đề được các địa phương quan tâm là cơ sở vật chất nhà văn hóa chưa theo kịp quy mô dân cư mới. Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Quảng Ninh Nguyễn Thị Hòa, không gian sinh hoạt cộng đồng vốn vừa vặn, thậm chí có nơi chật hẹp với một thôn cũ nay phải phục vụ số dân đông hơn, khiến việc hội họp, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao trở nên bất tiện. Từ thực tế địa phương mình, bà Hòa cho rằng, mỗi địa phương cần tính toán quy mô dân cư, nhu cầu sử dụng và khả năng phát triển lâu dài để nâng cấp, cải tạo hoặc xây mới phù hợp. Khi có một không gian đủ rộng, đủ tiện nghi, nhà văn hóa sẽ không chỉ là nơi hội họp mà còn là điểm sinh hoạt, gắn kết người dân trong một cộng đồng mới.

Theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP, ngoài các nhiệm vụ trước đây, thôn, phố mới còn tham gia quản lý tài sản cộng đồng, các khoản đóng góp của Nhân dân, hỗ trợ chuyển đổi số, triển khai dịch vụ công và nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở. Điều này đòi hỏi mô hình quản trị cộng đồng phải chuyên nghiệp, số hóa và gắn kết chặt chẽ hơn với chính quyền cấp xã. Vì thế, nhiều người cho rằng, việc lựa chọn đúng người là điều kiện cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng để họ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Năm 2026 được Đảng ta xác định là “Năm cán bộ cơ sở”. Do vậy, nhằm thực hiện tốt công tác bồi dưỡng cán bộ, Sở Nội vụ sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn, qua đó từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ thôn, TDP có năng lực, uy tín, tâm huyết và chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản trị cộng đồng trong giai đoạn mới.

Khi những thôn, bản, TDP mới bắt đầu vận hành, câu chuyện phía trước không còn dừng ở việc bộ máy đã tinh gọn đến đâu, mà là làm thế nào để những đơn vị cộng đồng mới trở thành không gian phát triển, nơi người dân được phục vụ tốt hơn, cán bộ có đủ năng lực hơn và các giá trị văn hóa được gìn giữ trong một nhịp sống mới. Từ cuộc sắp xếp hôm nay, Thanh Hóa đang đứng trước một cơ hội lớn để định hình một mô hình quản trị cơ sở hiện đại hơn. Nhưng để biến một cuộc cải cách tổ chức thành một cuộc đổi thay thực sự trong đời sống, phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm!