Né phong tỏa của Mỹ trên đường biển, Iran 'mắc cạn' trên đường bộ
Iran tìm cách chuyển hướng thương mại sang đường bộ, nhưng các tuyến thay thế nhanh chóng bộc lộ nhiều điểm nghẽn.
Hàng trăm tài xế xe tải Iran đang mắc kẹt tại các cửa khẩu với Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Turkmenistan và Afghanistan, khi Tehran tìm cách duy trì thương mại trong bối cảnh hoạt động vận tải biển bị gián đoạn nghiêm trọng.
Tại biên giới Pakistan, các tài xế cho biết hàng hóa phải chờ nhiều ngày để được thông quan, khiến những lô hàng như mơ, quặng sắt, xi măng và khí đốt đóng bình có nguy cơ hư hỏng hoặc phát sinh chi phí lớn.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại các cửa khẩu với Thổ Nhĩ Kỳ và Afghanistan.
Theo The Wall Street Journal, Iran đang cố bù đắp sự suy giảm của vận tải biển bằng cách mở rộng các tuyến đường bộ, đường sắt và vận tải qua biển Caspi.
Lượng hàng quá cảnh qua Caspi được giới chức Iran cho biết đã tăng mạnh trong 5 tháng qua. Tuyến đường sắt hàng hóa nối Tehran với Tây An, Trung Quốc, cũng được tăng tần suất, phục vụ nhu cầu nhập máy móc, thiết bị điện tử và linh kiện ôtô.
Tuy nhiên, những tuyến thay thế này nhanh chóng gặp giới hạn. Hải quan tại nhiều cửa khẩu rơi vào tình trạng quá tải, trong khi thủ tục và năng lực kho bãi không theo kịp nhu cầu. Một số cửa khẩu còn bị ảnh hưởng bởi căng thẳng giữa Iran với các nước láng giềng.
Tại biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, hàng nghìn xe tải phải chờ nhiều ngày. Ở cửa khẩu chính với Pakistan, số xe chờ thông quan luôn ở mức cao trong khi năng lực xử lý mỗi ngày hạn chế. Một số tài xế còn phải chịu cảnh nắng nóng khắc nghiệt, thiếu nước và điều kiện vệ sinh.
Chi phí vận chuyển cũng tăng mạnh. Chủ tịch Phòng Thương mại Iran - Trung Quốc Majidreza Hariri từng cảnh báo việc chuyển hàng từ Trung Quốc sang Iran bằng đường bộ có thể tốn khoảng 12.000 USD/container, cao gấp 4 lần đường biển.
Chi phí logistics vì thế có thể chiếm tới 1/3 giá một số mặt hàng khi tới Tehran.
Áp lực này đang cộng thêm gánh nặng lên nền kinh tế Iran. The Wall Street Journal cho biết lạm phát thực phẩm tại Iran đã tăng tới 128% trong tháng 8.
Tehran vì thế phải tìm nhiều tuyến thương mại thay thế, nhưng năng lực của các tuyến này vẫn chưa đủ để bù đắp những gián đoạn trên biển.
